Samenvatting onderzoeksvaardigheden

Hoofdstuk 1: Basisbegrippen
1.1. Wat is onderzoek?
Vraag geformuleerde antwoorden:

 Vraag beantwoorden: dingen uitzoeken – een onderzoeksvraag
beantwoorden
 Bewijs leveren: Harde feiten – bewijs genereren – harde aanwijzingen
 Inzicht krijgen: Verdieping – verrijking – verbreding – ontdekken –
bestuderen – weten
 Methodische werken: Methode – werkwijze – kennis van
onderzoeksvaardigheden
 Verbetering: Wat kan er verbeterd worden?

Onderzoek is: “ Een doelgericht proces waarbij men op een systematische
manier op basis van een onderzoeksontwerp, data verzamelt en analyseert, om
op een betrouwbare en valide (geldige) wijze onderzoeksvragen te
beantwoorden die deel uitmaken van een probleemstelling”

Een betrouwbaar onderzoek kan niet valide zijn!  Als je niet alle info gebruikt,
dan gebruik je wel juiste info maar niet volledig. Je kleur op die manier je
onderzoek naar een bepaalde richting.


1.2. Soorten onderzoek
 Verschillende doelen: Fundamenteel en praktijkgericht
 Verschillende grondvormen: kwantitatief en kwalitatief
 Verschillende tijdsperspectieven

Fundamenteel onderzoek Praktijkgericht
onderzoek

Universiteit Hogescholen

= zelf onderzoek opzetten en uitvoeren = vraag uit de praktijk

= resultaten uit
fundamenteel onderzoek
kunnen raadplegen en
interpreteren

1.2.1. Fundamenteel onderzoek
 Doel: Kennisvermeerdering – ontwikkelen van algemeen geldende kennis
 Theoretische relevantie
 Geen onmiddellijke meerwaarde voor de praktijk: niet gericht op het
toepassen in de praktijk
 Bijdragen aan wetenschappelijke kennis over bepaald ontwerp

,  Resultaten: Wetenschappelijk congres + vaktijdschrift



1.2.2. Praktijkgericht onderzoek
 Doel: beantwoorden van vragen uit de praktijk  vb: praktijkproblemen uit
het werkveld
 Ter ondersteuning van beleid of op praktijk op de werkvloer
 Wordt geïnitieerd vanuit organisaties/bedrijven of overheden
 Start vanuit het werkveld, de praktijk

 Doel: antwoord bieden op een probleem of vraag uit de praktijk, uit het
werkveld
 MAAR! Van praktijkvraag naar onderzoeksvraag
 Op een systematische, gefundeerde wijze kennis opbouwen
 Kennis gebruiken, combineren en toevoegen van context
 Vergt een onderzoekende houding



1.2.3. Niet alle praktijkvragen leiden tot
onderzoeksvragen
 Simpele vraag met simpel antwoord
 Vraag kan beantwoord worden vanuit ons alledaagse kennis
 Vraag is niet belangrijk genoeg voor een onderzoek
 Actie onderzoek  HB p21

1.2.4. Verschillende grondvormen
Kwantitatief onderzoek Kwalitatief
onderzoek

• In breedte onderzoeken In diepte onderzoeken
• Veel gebruikte methoden: Veel gebruikte methoden:
enquête/experimenten
interviews/focusgroepen/observaties
• Beschrijvan van Ideeën/samenhang tss Levert ‘taal’ op
2 variabelen onderzoeken
• Informatie wordt omgezet in cijfermateriaal => inhoudsanalyse
-> statistisch onderzoek
• Conclusies trekken voor gekozen steekproef Steekproef: eerder
klein
• => populatie

1.2.5. Tijdsperspectief van onderzoek
Cross – sectioneel onderzoek vs longitudinaal onderzoek?

 Cross-sectioneel: eenmalig, op een bepaald tijdstip
 Longtidunaal onderzoek: langer in tijd, meerdere momenten
o Trendonderzoek: regelmatige basis, niet altijd bij dezelfde groep

, o Panelonderzoek: regelmatige bais, altijd dezelfde groep

Retrospectief onderzoek vs prospectief onderzoek?

 Retrosspectief: blikt terug in de tijd
 Prospectief: kijkt naar de toekomst


1.3. Eisen aan onderzoek
Wetenschappelijke eisen:

Empirisch Empirische cyclus Deductie

Onafhankelijk Betrouwbaar Inductie


Nauwkeurig te werk gaan Validiteit

Etische eisen:

 Recht op informatie voor alle deelnemers
 Vrijwilligheid
 Anonimiteit en vertrouwelijkheid

Praktische eisen

 Efficiënt + budgetvriendelijk
 Binnen vooraf bepaalde termijn
 Praktijkgericht: resultaten moeten bruikbaar zijn
 Kwaliteit van de onderzoeker ( expertise, competenties)


1.4. Het onderzoeksproces
Elk soort onderzoek vergt methodische aanpak!

Basisstructuur of bouwstenen:

VRAAG  GEGEVENS VERZAMELEN  GEGEVENS VERWERKEN +
CONCLUSIE

Vraag:

Helder Onderzoekbaar Conceptueel
Kader *

*= theorie, literatuur, eiegen ervaring

Gegevens verzamelen:

Planmatig (methode, groep) Met middelen/instrumenten

Gegevens verwerken + Conclusie :

, Objectief rapportering




Onderzoekende eigenschappen/vaardigheden

Maar: onderzoekende houding kan je oefenen en trainen

Bij bepaalde beroepen zijn deze vaardigheden zeer fundamenteel  kan dus
aangeleerd worden


1.5. Onderzoekende houding is..
 Deels aangeboren ( kinderen die veel vragen stellen – onderwijs )
 Iets willen weten
 Iets willen uitzoeken
 willen ontdekken
 willen kennis ontwikkelen
 durven kritisch te zijn

Eigenschappen:

1.5.1. nieuwsgierigheid, vragen stellen
 Gretigheid om te weten, om te begrijpen
 Kijken – luisteren – denken – noteren
 Vragen stellen  nieuwe zaken leren
 Vragen maken duidelijk wat je niet weet en dat je antw zoekt
 soorten vragen
o Waarom doe ik iets op deze manier?
o Waarom maak ik steeds dezelfde fout?
o Hoe pakt mijn medestudent dit aan?

1.5.2. open houding, vrij van vooronderstellingen
 voorafgaande ideeën overboord gooien
 zowel op niveau van vragen als van antwoorden