2018-2019 Sociaal beleid
Prof. Van Oorschot
,Inhoud
HOOFDSTUK 1. INTRODUCTIE: WAT IS SOCIAAL BELEID? ........................................................................ 1
1.1. ALGEMENE INFORMATIE.......................................................................................................... 1
1.2. EXAMEN................................................................................................................................... 2
1.3. BELEID ..................................................................................................................................... 2
1.4. SOCIAAL BELEID ...................................................................................................................... 3
1.4.1. SOCIAAL BELEID OP NIVEAU VAN DE NATIONALE SAMENLEVING ................................... 4
1.4.2. DEFINITIES ....................................................................................................................... 5
1.5. BELEIDSANALYSE .................................................................................................................... 6
HOOFDSTUK 2. HISTORIEK, FUNCTIES EN ALGEMENE TYPEN VAN SOCIAAL BELEID .............................. 7
2.1. HISTORISCHE INSTITUTIES VOOR SOCIAAL WELZIJN ............................................................... 7
2.2. DE ‘SOCIALE KWESTIE’ IN 19DE EEUW EUROPA..................................................................... 11
2.3. DE VERZORGINGSSTAAT ........................................................................................................ 12
2.3.1. VIER ALGEMENE FUNCTIES VAN DE VERZORGINGSSTAAT ............................................ 13
2.3.2. BELANGRIJKSTE PERIODEN IN DE ONTWIKKELING VAN DE WESTERSE
VERZORGINGSSTAAT ..................................................................................................................... 15
2.4. BELANGRIJKSTE DETERMINANTEN VAN ONTWIKKELINGEN IN SOCIAAL BELEID .................. 17
2.4.1. SOCIAAL-ECONOMISCH.................................................................................................. 17
2.4.2. POLITIEK ........................................................................................................................ 18
2.4.3. SOCIAAL ........................................................................................................................ 20
2.4.4. CULTUREEL ................................................................................................................... 20
2.4.5. THREE WORLDS OF WELFARE: REGIME TYPOLOGIE VAN ESPING-ANDERSEN ............... 21
HOOFDSTUK 3. DE ALGEMENE DIMENSIES VAN SOCIAAL BELEID (WIE, WAT, HOE, FINANCIERING?) ... 25
3.1. WIE ........................................................................................................................................ 25
3.1.1. TARGETING VAN DOELGROEPEN ................................................................................... 25
3.1.2. ALGEMENE PRINCIPES VAN VERDELENDE RECHTVAARDIGHEID ................................... 28
3.1.3. POPULAIRE DESERVINGNESS CRITERIA.......................................................................... 29
3.2. WAT ....................................................................................................................................... 31
3.2.1. GELD (IN CASH) ............................................................................................................. 32
3.2.2. DIENSTEN/GOEDEREN (IN KIND) .................................................................................... 34
3.2.3. SOORT TUSSENVORM: VOUCHERS ................................................................................. 35
3.3. HOE ........................................................................................................................................ 35
3.4. FINANCIERING ....................................................................................................................... 38
HOOFDSTUK 4. DE IMPLEMENTATIE VAN SOCIAAL BELEID................................................................... 43
4.1. ONBEDOELDE GEVOLGEN ...................................................................................................... 43
4.2. STREET-LEVEL BUREAUCRACY THEORIE ............................................................................... 47
4.2.1. STREET-LEVEL BUREAUCRATS ...................................................................................... 47
, 4.2.2. WERKSITUATIE VAN STREET-LEVEL BUREAUCRATS ..................................................... 48
4.2.3. STRATEGIEËN VAN STREET-LEVEL BUREAUCRATS ....................................................... 48
4.2.4. ALGEMENE GEVOLGEN VAN ONBEDOELDE ROUTINES .................................................. 50
4.3. NIET-GEBRUIK ....................................................................................................................... 50
4.3.1. OORZAKEN VAN NIET-GEBRUIK..................................................................................... 51
4.3.2. VOORBEELDEN UIT DE SOCIALE ZEKERHEID ................................................................. 52
HOOFDSTUK 5. NIET-GEBRUIK ONDERZOEK – NON-TAKE-UP VAN DE INKOMENSGARANTIE VOOR
OUDEREN ............................................................................................................................................... 53
5.1. THEORETISCH LUIK................................................................................................................ 53
5.1.1. INTRODUCTIE NON-TAKE-UP ......................................................................................... 53
5.1.2. RELEVANTIE ONDERZOEK NAAR NIET-GEBRUIK IN BELGIË .......................................... 54
5.2. ILLUSTRATIE .......................................................................................................................... 55
5.2.1. DOELSTELLINGEN ONDERZOEK ..................................................................................... 55
5.2.2. WAT IS DE IGO? ............................................................................................................ 55
5.2.3. HOE WERKT DE AANVRAAG VOOR IGO? ....................................................................... 56
5.2.4. THEORETISCHE AANPASSING ......................................................................................... 56
5.2.5. ONDERZOEKSOPZET....................................................................................................... 57
5.3. BESLUIT ................................................................................................................................. 60
5.4. BESPREKING PROF ................................................................................................................. 60
HOOFDSTUK 6. SOCIAAL BELEID: MONITORING EN (SOCIALE) INDICATOREN ...................................... 61
6.1. IN DE MEDIA: INDEX OF IGNORANCE...................................................................................... 61
6.2. DEFINITIE VAN (SOCIALE) INDICATOR ................................................................................... 63
6.3. MONITORING VAN BELEID ..................................................................................................... 64
6.4. INDICATOREN ........................................................................................................................ 64
6.5. VOORBEELD: KINDERARMOEDE ............................................................................................ 65
6.6. INTERNETBRONNEN ............................................................................................................... 67
6.6.1. VLAANDEREN ................................................................................................................ 67
6.6.2. BELGIË ........................................................................................................................... 69
6.6.3. EUROPA: ........................................................................................................................ 71
6.7. ROL VAN INDICATOREN IN ONDERZOEK ................................................................................ 72
HOOFDSTUK 7. HEDENDAAGSE UITDAGINGEN VOOR HET SOCIAAL BELEID ......................................... 73
7.1. PROBLEMATISCHE ASPECTEN ................................................................................................ 73
7.1.1. ECONOMISCH ................................................................................................................. 73
7.1.2. SOCIAAL ........................................................................................................................ 75
7.1.3. IDEOLOGISCH ................................................................................................................. 80
7.1.4. POLITIEK ........................................................................................................................ 82
7.2. EUROPESE PUBLIEK ............................................................................................................... 83
HOOFDSTRUK 8. DE ORGANISATIE VAN DE ZORG ................................................................................. 84
1|Pagina
, 8.1. ACTUELE ANTWOORDEN OP OUDE VRAGEN – DE HOE-VRAAG: ORGANISATIE VAN DE ZORG.
84
8.2. ACTUELE ANTWOORDEN ....................................................................................................... 87
8.2.1. COÖRDINATIE/SAMENWERKING/AFSTEMMING/..., GEÏNTEGREERDE ZORG, CHRONIC
CARE MANAGEMENT ..................................................................................................................... 87
8.2.2. PARTICIPATIE, EMPOWERMENT EN PERSOONSVOLGENDE BUDGETTEN ........................ 92
8.2.3. COMMERCIALISERING EN VERMARKTING ..................................................................... 96
8.2.4. VERMAATSCHAPPELIJKING VAN DE ZORG ................................................................... 101
8.2.5. MANTELZORG EN VRIJWILLIGERSWERK ...................................................................... 103
8.3. BESLUIT ............................................................................................................................... 111
HOOFDSTUK 9. ACTUELE TRENDS IN SOCIAAL BELEID ....................................................................... 112
9.1. FEITELIJKE BELEIDSTRENDS IN SOCIALE RECHTEN ............................................................. 112
9.2. BASISTREND: HERSCHIKKING WELFARE MIX....................................................................... 114
9.3. LOCATIES VAN VERANTWOORDELIJKHEDEN ....................................................................... 114
9.3.1. OVERHEIDSVERANTWOORDELIJKHEID ........................................................................ 115
9.3.2. NIEUW IDEE VAN DE (POST)MODERNE BURGER ........................................................... 118
9.3.3. EEN NIEUWE RELATIE TUSSEN OVERHEID EN BURGERS IS ZICH AAN HET ONTWIKKELEN
119
9.4. TOT SLOT ............................................................................................................................. 120
9.5. VRAGEN VOOR DEBAT EN VOOR ONDERZOEK ..................................................................... 121
2|Pagina
Prof. Van Oorschot
,Inhoud
HOOFDSTUK 1. INTRODUCTIE: WAT IS SOCIAAL BELEID? ........................................................................ 1
1.1. ALGEMENE INFORMATIE.......................................................................................................... 1
1.2. EXAMEN................................................................................................................................... 2
1.3. BELEID ..................................................................................................................................... 2
1.4. SOCIAAL BELEID ...................................................................................................................... 3
1.4.1. SOCIAAL BELEID OP NIVEAU VAN DE NATIONALE SAMENLEVING ................................... 4
1.4.2. DEFINITIES ....................................................................................................................... 5
1.5. BELEIDSANALYSE .................................................................................................................... 6
HOOFDSTUK 2. HISTORIEK, FUNCTIES EN ALGEMENE TYPEN VAN SOCIAAL BELEID .............................. 7
2.1. HISTORISCHE INSTITUTIES VOOR SOCIAAL WELZIJN ............................................................... 7
2.2. DE ‘SOCIALE KWESTIE’ IN 19DE EEUW EUROPA..................................................................... 11
2.3. DE VERZORGINGSSTAAT ........................................................................................................ 12
2.3.1. VIER ALGEMENE FUNCTIES VAN DE VERZORGINGSSTAAT ............................................ 13
2.3.2. BELANGRIJKSTE PERIODEN IN DE ONTWIKKELING VAN DE WESTERSE
VERZORGINGSSTAAT ..................................................................................................................... 15
2.4. BELANGRIJKSTE DETERMINANTEN VAN ONTWIKKELINGEN IN SOCIAAL BELEID .................. 17
2.4.1. SOCIAAL-ECONOMISCH.................................................................................................. 17
2.4.2. POLITIEK ........................................................................................................................ 18
2.4.3. SOCIAAL ........................................................................................................................ 20
2.4.4. CULTUREEL ................................................................................................................... 20
2.4.5. THREE WORLDS OF WELFARE: REGIME TYPOLOGIE VAN ESPING-ANDERSEN ............... 21
HOOFDSTUK 3. DE ALGEMENE DIMENSIES VAN SOCIAAL BELEID (WIE, WAT, HOE, FINANCIERING?) ... 25
3.1. WIE ........................................................................................................................................ 25
3.1.1. TARGETING VAN DOELGROEPEN ................................................................................... 25
3.1.2. ALGEMENE PRINCIPES VAN VERDELENDE RECHTVAARDIGHEID ................................... 28
3.1.3. POPULAIRE DESERVINGNESS CRITERIA.......................................................................... 29
3.2. WAT ....................................................................................................................................... 31
3.2.1. GELD (IN CASH) ............................................................................................................. 32
3.2.2. DIENSTEN/GOEDEREN (IN KIND) .................................................................................... 34
3.2.3. SOORT TUSSENVORM: VOUCHERS ................................................................................. 35
3.3. HOE ........................................................................................................................................ 35
3.4. FINANCIERING ....................................................................................................................... 38
HOOFDSTUK 4. DE IMPLEMENTATIE VAN SOCIAAL BELEID................................................................... 43
4.1. ONBEDOELDE GEVOLGEN ...................................................................................................... 43
4.2. STREET-LEVEL BUREAUCRACY THEORIE ............................................................................... 47
4.2.1. STREET-LEVEL BUREAUCRATS ...................................................................................... 47
, 4.2.2. WERKSITUATIE VAN STREET-LEVEL BUREAUCRATS ..................................................... 48
4.2.3. STRATEGIEËN VAN STREET-LEVEL BUREAUCRATS ....................................................... 48
4.2.4. ALGEMENE GEVOLGEN VAN ONBEDOELDE ROUTINES .................................................. 50
4.3. NIET-GEBRUIK ....................................................................................................................... 50
4.3.1. OORZAKEN VAN NIET-GEBRUIK..................................................................................... 51
4.3.2. VOORBEELDEN UIT DE SOCIALE ZEKERHEID ................................................................. 52
HOOFDSTUK 5. NIET-GEBRUIK ONDERZOEK – NON-TAKE-UP VAN DE INKOMENSGARANTIE VOOR
OUDEREN ............................................................................................................................................... 53
5.1. THEORETISCH LUIK................................................................................................................ 53
5.1.1. INTRODUCTIE NON-TAKE-UP ......................................................................................... 53
5.1.2. RELEVANTIE ONDERZOEK NAAR NIET-GEBRUIK IN BELGIË .......................................... 54
5.2. ILLUSTRATIE .......................................................................................................................... 55
5.2.1. DOELSTELLINGEN ONDERZOEK ..................................................................................... 55
5.2.2. WAT IS DE IGO? ............................................................................................................ 55
5.2.3. HOE WERKT DE AANVRAAG VOOR IGO? ....................................................................... 56
5.2.4. THEORETISCHE AANPASSING ......................................................................................... 56
5.2.5. ONDERZOEKSOPZET....................................................................................................... 57
5.3. BESLUIT ................................................................................................................................. 60
5.4. BESPREKING PROF ................................................................................................................. 60
HOOFDSTUK 6. SOCIAAL BELEID: MONITORING EN (SOCIALE) INDICATOREN ...................................... 61
6.1. IN DE MEDIA: INDEX OF IGNORANCE...................................................................................... 61
6.2. DEFINITIE VAN (SOCIALE) INDICATOR ................................................................................... 63
6.3. MONITORING VAN BELEID ..................................................................................................... 64
6.4. INDICATOREN ........................................................................................................................ 64
6.5. VOORBEELD: KINDERARMOEDE ............................................................................................ 65
6.6. INTERNETBRONNEN ............................................................................................................... 67
6.6.1. VLAANDEREN ................................................................................................................ 67
6.6.2. BELGIË ........................................................................................................................... 69
6.6.3. EUROPA: ........................................................................................................................ 71
6.7. ROL VAN INDICATOREN IN ONDERZOEK ................................................................................ 72
HOOFDSTUK 7. HEDENDAAGSE UITDAGINGEN VOOR HET SOCIAAL BELEID ......................................... 73
7.1. PROBLEMATISCHE ASPECTEN ................................................................................................ 73
7.1.1. ECONOMISCH ................................................................................................................. 73
7.1.2. SOCIAAL ........................................................................................................................ 75
7.1.3. IDEOLOGISCH ................................................................................................................. 80
7.1.4. POLITIEK ........................................................................................................................ 82
7.2. EUROPESE PUBLIEK ............................................................................................................... 83
HOOFDSTRUK 8. DE ORGANISATIE VAN DE ZORG ................................................................................. 84
1|Pagina
, 8.1. ACTUELE ANTWOORDEN OP OUDE VRAGEN – DE HOE-VRAAG: ORGANISATIE VAN DE ZORG.
84
8.2. ACTUELE ANTWOORDEN ....................................................................................................... 87
8.2.1. COÖRDINATIE/SAMENWERKING/AFSTEMMING/..., GEÏNTEGREERDE ZORG, CHRONIC
CARE MANAGEMENT ..................................................................................................................... 87
8.2.2. PARTICIPATIE, EMPOWERMENT EN PERSOONSVOLGENDE BUDGETTEN ........................ 92
8.2.3. COMMERCIALISERING EN VERMARKTING ..................................................................... 96
8.2.4. VERMAATSCHAPPELIJKING VAN DE ZORG ................................................................... 101
8.2.5. MANTELZORG EN VRIJWILLIGERSWERK ...................................................................... 103
8.3. BESLUIT ............................................................................................................................... 111
HOOFDSTUK 9. ACTUELE TRENDS IN SOCIAAL BELEID ....................................................................... 112
9.1. FEITELIJKE BELEIDSTRENDS IN SOCIALE RECHTEN ............................................................. 112
9.2. BASISTREND: HERSCHIKKING WELFARE MIX....................................................................... 114
9.3. LOCATIES VAN VERANTWOORDELIJKHEDEN ....................................................................... 114
9.3.1. OVERHEIDSVERANTWOORDELIJKHEID ........................................................................ 115
9.3.2. NIEUW IDEE VAN DE (POST)MODERNE BURGER ........................................................... 118
9.3.3. EEN NIEUWE RELATIE TUSSEN OVERHEID EN BURGERS IS ZICH AAN HET ONTWIKKELEN
119
9.4. TOT SLOT ............................................................................................................................. 120
9.5. VRAGEN VOOR DEBAT EN VOOR ONDERZOEK ..................................................................... 121
2|Pagina
