AGOGISCHE METHODEN: Methoden op samenlevingsniveau
Deel 1: Structureel werken
1. Opfrissing
2. Inleiding structureel sociaal werk
3. Ontstaan structureel sociaal werk
4. Drie luiken in structureel sociaal werk:
* 1e luik: Radicaal sociaal werk
* 2e luik: Kritisch sociaal werk
* 3e luik: Beleidsgerichte benadering
5. Politiserend werken
6. Examenvragen Deel 1
Deel 2: Samenlevingsopbouw
1. Wat is samenlevingsopbouw
1.1. Inleiding
1.2. SO = een werksoort
1.3. SO = een sector
1.4. SO = een methodiek
2. Sociale problemen
2.1. Defintie
2.2. Vier Criteria
2.3. Ingrijpen gebeurt nooit neutraal
3. Hoe werken aan sociale problemen
3.1. Actoren
3.2. Proces van benoemen en ingrijpen
3.3. Selectieve aandacht
4. SAAMO onder de loep
4.1. Inleidend
4.2. Missie
4.3. Referentiekader
4.3.1. Maatschappelijke opdracht
4.3.2. Agogische kernopdracht
4.3.3. Politieke kernopdracht
4.3.4. werkprincipes
5. De maatschappelijke betekenis van samenlevingsopbouw
6. Examenvragen Deel 2
Deel 3: methodisch werken op samenlevingsniveau
, 1. Sociale actie
1.1. Definitie
2. Projectmatig werken
2.1. Definitie
2.1.1. Projectmatig werken en samenlevingsopbouw
2.1.2. Projectmatigwerken : wat is een project
2.2. Kenmerken
2.2.1. Probleem en situatiegericht
2.2.2. Doelgroepgericht
2.2.3. Doelgericht
2.2.4. Strategisch-methodisch
2.2.5. Planmatig
2.2.6. Tijdelijk
2.2.7. Uitvoerbaar
2.3. Projectfasen
3. Participatief werken
4. Empowerend werken
DEEL 1: Structureel werken
1. Opfrissing
,Als sociaal werker doe je interventies gericht op:
microniveau (individu/gezin)
mesoniveau (groep/organisatie)
macroniveau (maatschappij)
Een methodiek is geen methode.
Een methode is een bepaalde aanpak die wordt gebruikt om een
bepaald doel te bereiken een systematiek van werken,
doelgericht en procesmatig.
Een methodiek verwijst naar het waarom achter de gekozen aanpak
en is op een theoretisch model gebaseerd = de theoretische basis
die de redenering en het doel achter de aanpak ondersteunt (visie,
missie, relationeel handelen, techniek).
De manier van werken (de methode) is niet te vatten vanuit één
theorie.
2. Inleiding strucutureel sociaal werk
SW gaat over mensen én structuren
• Individuele begeleiding = deel van de oplossing, maar kan niet
alleen bestaan
• Wat als scheve structuren oorzaak zijn van individuele
problemen?
• Bv. lege boterhamdozen
MAAR: neoliberalisme, bureaucratische processen, wachtlijsten,
vermarkting, enz enz – lukt structureel werken in de praktijk?
Praktijk:
1. Gevoel van machteloosheid SW’ers
2. Maar: structureel werken ingebakken in SW
3. Doeners - - Valkuil: échte probleemvraag
4. Cliënten zijn de eerste partner (anders fatalisme)
5. Professionele partnerschappen opzetten
6. Evaluatie nodig – meten is weten (ondanks moeilijkheden)
1. Structureel werken en streven naar sociale rechtvaardigheid =
kernopdracht van het sociaal werk.
2. Balans tussen individueel en structureel werken.
3. Individuele problemen in hun maatschappelijk kader plaatsen en de
juiste agogische processen (individueel of in groep) inzetten.
4. Structureel werk = werk van lange adem. Kwestie van volhouden!
“happy sisyphus.
3. Ontstaan structureel sociaal werk
, 2 Amerikaanse “founding mothers” van het SW: Jane Addams &
Mary Richmond => Jane Addams: 1889 “Hull House” Chicago
Hull House (opgericht door Jane Addams) in Chicago
in 1889 in de Near West Side, een wijk met Europese immigranten, het
eerste Amerikaanse settlement house: Hull House.
Dat groeide snel uit tot een echt actiecentrum, met veel aandacht voor
kinderen, vorming voor volwassenen, cultuureducatie, gericht op
sociale en maatschappelijke strijd.
Ze was hiermee de voorloper van het social groupwork, die
methode kende vanaf jaren 1930 een grote opgang in het Amerikaanse
social work.
Mary Richmond
1917 “Social Diagnosis” – grondlegger social casework – les Mevr
Vanlulle (toen nog binnen caritasgedachte)
Aandacht voor beleidsgerichte component
Buurtwerk gecombineerd met sociale actie
Individuele hulpverlening gecombineerd met signaalfunctie door
registratie en onderzoek met als doel impact op sociale wetgeving
Bertha Reynolds
• Belangrijke kritische stem in Amerikaans SW (in social casework) in
de jaren ‘30
• Aandacht voor maatschappelijke condities die aan basis liggen van
individuele problemen van cliënten: “We have to see, whether we
like it or not, that social conditions are making problems much faster
than all these social workers in the world can solve them” (Reynolds,
1934, P. 126).
• Weg van individueel schuldmodel
• Standpunt: sociaal werk dat streeft naar sociale verandering bij
individuen, moet ook streven naar een maatschappelijke context die
de belangen van die individuen beschermt (sociale
rechtvaardigheid) (economisch, politiek, sociaal, …)
• Vanaf de jaren ‘70 sterk uitgebouwd
• Radicaal SW
• Politiserende hulpverlening en vormingswerk
• Kritisch SW
• Anti-oppressive social work
• Kritische pedagogie
• Debat werd echter al veel eerder gevoerd (founding mothers,
Bertha, …)
Deel 1: Structureel werken
1. Opfrissing
2. Inleiding structureel sociaal werk
3. Ontstaan structureel sociaal werk
4. Drie luiken in structureel sociaal werk:
* 1e luik: Radicaal sociaal werk
* 2e luik: Kritisch sociaal werk
* 3e luik: Beleidsgerichte benadering
5. Politiserend werken
6. Examenvragen Deel 1
Deel 2: Samenlevingsopbouw
1. Wat is samenlevingsopbouw
1.1. Inleiding
1.2. SO = een werksoort
1.3. SO = een sector
1.4. SO = een methodiek
2. Sociale problemen
2.1. Defintie
2.2. Vier Criteria
2.3. Ingrijpen gebeurt nooit neutraal
3. Hoe werken aan sociale problemen
3.1. Actoren
3.2. Proces van benoemen en ingrijpen
3.3. Selectieve aandacht
4. SAAMO onder de loep
4.1. Inleidend
4.2. Missie
4.3. Referentiekader
4.3.1. Maatschappelijke opdracht
4.3.2. Agogische kernopdracht
4.3.3. Politieke kernopdracht
4.3.4. werkprincipes
5. De maatschappelijke betekenis van samenlevingsopbouw
6. Examenvragen Deel 2
Deel 3: methodisch werken op samenlevingsniveau
, 1. Sociale actie
1.1. Definitie
2. Projectmatig werken
2.1. Definitie
2.1.1. Projectmatig werken en samenlevingsopbouw
2.1.2. Projectmatigwerken : wat is een project
2.2. Kenmerken
2.2.1. Probleem en situatiegericht
2.2.2. Doelgroepgericht
2.2.3. Doelgericht
2.2.4. Strategisch-methodisch
2.2.5. Planmatig
2.2.6. Tijdelijk
2.2.7. Uitvoerbaar
2.3. Projectfasen
3. Participatief werken
4. Empowerend werken
DEEL 1: Structureel werken
1. Opfrissing
,Als sociaal werker doe je interventies gericht op:
microniveau (individu/gezin)
mesoniveau (groep/organisatie)
macroniveau (maatschappij)
Een methodiek is geen methode.
Een methode is een bepaalde aanpak die wordt gebruikt om een
bepaald doel te bereiken een systematiek van werken,
doelgericht en procesmatig.
Een methodiek verwijst naar het waarom achter de gekozen aanpak
en is op een theoretisch model gebaseerd = de theoretische basis
die de redenering en het doel achter de aanpak ondersteunt (visie,
missie, relationeel handelen, techniek).
De manier van werken (de methode) is niet te vatten vanuit één
theorie.
2. Inleiding strucutureel sociaal werk
SW gaat over mensen én structuren
• Individuele begeleiding = deel van de oplossing, maar kan niet
alleen bestaan
• Wat als scheve structuren oorzaak zijn van individuele
problemen?
• Bv. lege boterhamdozen
MAAR: neoliberalisme, bureaucratische processen, wachtlijsten,
vermarkting, enz enz – lukt structureel werken in de praktijk?
Praktijk:
1. Gevoel van machteloosheid SW’ers
2. Maar: structureel werken ingebakken in SW
3. Doeners - - Valkuil: échte probleemvraag
4. Cliënten zijn de eerste partner (anders fatalisme)
5. Professionele partnerschappen opzetten
6. Evaluatie nodig – meten is weten (ondanks moeilijkheden)
1. Structureel werken en streven naar sociale rechtvaardigheid =
kernopdracht van het sociaal werk.
2. Balans tussen individueel en structureel werken.
3. Individuele problemen in hun maatschappelijk kader plaatsen en de
juiste agogische processen (individueel of in groep) inzetten.
4. Structureel werk = werk van lange adem. Kwestie van volhouden!
“happy sisyphus.
3. Ontstaan structureel sociaal werk
, 2 Amerikaanse “founding mothers” van het SW: Jane Addams &
Mary Richmond => Jane Addams: 1889 “Hull House” Chicago
Hull House (opgericht door Jane Addams) in Chicago
in 1889 in de Near West Side, een wijk met Europese immigranten, het
eerste Amerikaanse settlement house: Hull House.
Dat groeide snel uit tot een echt actiecentrum, met veel aandacht voor
kinderen, vorming voor volwassenen, cultuureducatie, gericht op
sociale en maatschappelijke strijd.
Ze was hiermee de voorloper van het social groupwork, die
methode kende vanaf jaren 1930 een grote opgang in het Amerikaanse
social work.
Mary Richmond
1917 “Social Diagnosis” – grondlegger social casework – les Mevr
Vanlulle (toen nog binnen caritasgedachte)
Aandacht voor beleidsgerichte component
Buurtwerk gecombineerd met sociale actie
Individuele hulpverlening gecombineerd met signaalfunctie door
registratie en onderzoek met als doel impact op sociale wetgeving
Bertha Reynolds
• Belangrijke kritische stem in Amerikaans SW (in social casework) in
de jaren ‘30
• Aandacht voor maatschappelijke condities die aan basis liggen van
individuele problemen van cliënten: “We have to see, whether we
like it or not, that social conditions are making problems much faster
than all these social workers in the world can solve them” (Reynolds,
1934, P. 126).
• Weg van individueel schuldmodel
• Standpunt: sociaal werk dat streeft naar sociale verandering bij
individuen, moet ook streven naar een maatschappelijke context die
de belangen van die individuen beschermt (sociale
rechtvaardigheid) (economisch, politiek, sociaal, …)
• Vanaf de jaren ‘70 sterk uitgebouwd
• Radicaal SW
• Politiserende hulpverlening en vormingswerk
• Kritisch SW
• Anti-oppressive social work
• Kritische pedagogie
• Debat werd echter al veel eerder gevoerd (founding mothers,
Bertha, …)
