Weefselleer: les 11: de mondholte
1. Algemene opbouw mondholte
1.1. De aflijning van de mondholte
Omgeven door lippen, tanden, tong, wangen en verhemelte
Indeling in: voorhof(= vestibulum oris) en eigenlijke mondholte(= cavum oris)
Vestibulum oris
= gelegen tussen lippen en tanden, tussen vangen en tanden
Omgeven door dwars spierweefsel (verlopen radiair rond mondspleet)
Cavum oris
Achter de tanden, aan bovenzijde begrensd door palatum durum en palatum molle,
onderaan door tong en mondbodem, dorsaal door ingang
oropharynx
Dorsale opening van mondholte omgeven door lymfoïd
weefsel van ring van Waldeyer: bestaat uit:
• Tonsilla palatinae (verhemelte amandel)
• Tonsilla pharyngea (keelamandel)
• Tonsilla lingualis (tongamandel)
Biedt immunologische bescherming t.h.v. ingang gastro-
intestinale en respiratoire tractus
2. Structurele opbouw van de mondmucosa
2.1. De aflijning van de mondholte
Functies van de orale mucosa:
1. Bescherming
Barrière tegen MO
Aangepast om tijdens kauwen met grote krachten en schurende partikels de wand te
beschermen
2. Gevoel
Bevat receptoren voor temperatuur, aanraking, pijn, druk en smaak
3. Secretie
Gesecreteerde speeksel houdt mucosa vochtig
In mucosa ook kleine speekselklieren (grote liggen onder mucosa)
In mond ook talgklieren (functie nog niet duidelijk)
2018-2019 1
, 4. Absorptie
Mondbodem op sommige plaatsen erg dun epitheel, permeabeler voor stoffen à
o.a. geneesmiddelen sneller opgenomen
5. Temperatuur regeling
Enkel bij dieren, niet bij de mens
2.2. Algemene opbouw van de orale mucosa
Aflijnend epitheel (gelaagd plaveiselepitheel) à daaronder dun
laagje losmazig bindweefsel = lamina propria à daaronder
bijkomende laag = submucosa: maakt verbinding tussen
mucosa en onderliggend weefsel (spier/bot), bevat ook
zenuwtakken, bloed- en lymfevaten, soms ook nog andere
structuren als vet en klieren
Onderscheid tussen:
• Kauwmucosa
• Bekledende mucosa
• Gespecialiseerde mucosa
2.3. Kauwmucosa
T.h.v. gingiva en harde verhemelte
Direct contact met voedsel à kauwmucosa
afgelijnd door keratiniserend meerlagig
plaveiselepitheel
Epitheelcellen onderling stevig verbonden
door desmosomen, rustend op basale
lamina, die voorzien wordt door lamina
propria; ook hiermee verbonden via hemi-
desmosomen
Verhoornd (=keratiniserend), meerlagig
epitheel bestaat uit ≠ zones van op elkaar
gestapelde epitheellagen: basale cellaag à
stratum spinosum (Prickle cell layer) à stratum granulosum à stratum corneum
2.4. De aanmaak van een verhard epitheel in de kauwmucosa
Start bij stratum basale:
• weinig gedifferentieerde, kubische epitheelcellen
• komen ze hoger, differentiëren ze verder
• slechts cellaag dik
• Nauw verbonden met daaronder liggende basale membraan
2018-2019 2
1. Algemene opbouw mondholte
1.1. De aflijning van de mondholte
Omgeven door lippen, tanden, tong, wangen en verhemelte
Indeling in: voorhof(= vestibulum oris) en eigenlijke mondholte(= cavum oris)
Vestibulum oris
= gelegen tussen lippen en tanden, tussen vangen en tanden
Omgeven door dwars spierweefsel (verlopen radiair rond mondspleet)
Cavum oris
Achter de tanden, aan bovenzijde begrensd door palatum durum en palatum molle,
onderaan door tong en mondbodem, dorsaal door ingang
oropharynx
Dorsale opening van mondholte omgeven door lymfoïd
weefsel van ring van Waldeyer: bestaat uit:
• Tonsilla palatinae (verhemelte amandel)
• Tonsilla pharyngea (keelamandel)
• Tonsilla lingualis (tongamandel)
Biedt immunologische bescherming t.h.v. ingang gastro-
intestinale en respiratoire tractus
2. Structurele opbouw van de mondmucosa
2.1. De aflijning van de mondholte
Functies van de orale mucosa:
1. Bescherming
Barrière tegen MO
Aangepast om tijdens kauwen met grote krachten en schurende partikels de wand te
beschermen
2. Gevoel
Bevat receptoren voor temperatuur, aanraking, pijn, druk en smaak
3. Secretie
Gesecreteerde speeksel houdt mucosa vochtig
In mucosa ook kleine speekselklieren (grote liggen onder mucosa)
In mond ook talgklieren (functie nog niet duidelijk)
2018-2019 1
, 4. Absorptie
Mondbodem op sommige plaatsen erg dun epitheel, permeabeler voor stoffen à
o.a. geneesmiddelen sneller opgenomen
5. Temperatuur regeling
Enkel bij dieren, niet bij de mens
2.2. Algemene opbouw van de orale mucosa
Aflijnend epitheel (gelaagd plaveiselepitheel) à daaronder dun
laagje losmazig bindweefsel = lamina propria à daaronder
bijkomende laag = submucosa: maakt verbinding tussen
mucosa en onderliggend weefsel (spier/bot), bevat ook
zenuwtakken, bloed- en lymfevaten, soms ook nog andere
structuren als vet en klieren
Onderscheid tussen:
• Kauwmucosa
• Bekledende mucosa
• Gespecialiseerde mucosa
2.3. Kauwmucosa
T.h.v. gingiva en harde verhemelte
Direct contact met voedsel à kauwmucosa
afgelijnd door keratiniserend meerlagig
plaveiselepitheel
Epitheelcellen onderling stevig verbonden
door desmosomen, rustend op basale
lamina, die voorzien wordt door lamina
propria; ook hiermee verbonden via hemi-
desmosomen
Verhoornd (=keratiniserend), meerlagig
epitheel bestaat uit ≠ zones van op elkaar
gestapelde epitheellagen: basale cellaag à
stratum spinosum (Prickle cell layer) à stratum granulosum à stratum corneum
2.4. De aanmaak van een verhard epitheel in de kauwmucosa
Start bij stratum basale:
• weinig gedifferentieerde, kubische epitheelcellen
• komen ze hoger, differentiëren ze verder
• slechts cellaag dik
• Nauw verbonden met daaronder liggende basale membraan
2018-2019 2
