Hoofdstuk 4: Cytologie
Cytologie: de studie van de cellen
= cellenleer
Inleiding – cellen bij verschillende groepen
,Prokaryoot - eukaryoot
Een eerste opdeling die men maakt is de opdeling tussen eukaryoten en prokaryoten
➔ deze overgang wordt gekenmerkt door een groot aantal innovaties:
➢ De internalisering v/d celmembraan
➔ het meest karakteristieke element dat hier gevormd wordt, is het
kerndubbelmembraan
➢ De aanleg van het cytoskelet
➢ De strikt ruimetelijke scheiding v/d genoom en de cytosol
* genoom: transcriptie naar RNA i/d kern
* Cytosol: translatie van de proteïnen
➢ Het opname van prokaryoten als endosymbionten
➔ bleven dus leven, en dit werd een zo innige symbiose dat ze uiteindelijk
celorganellen vormden
Bij meercellige organismen beschouwt men de cel als bouweenheid
➔ elk individu ontstaat uit 1 cel, die zich door deling zal vermenigvuldigen en op die
manier een meercellig organisme opbouwt.
Opm.: er zijn diverse types cellen aanwezig, de specialisatiegraad hangt af v/h
ontwikkelingsniveau en de functie die de cel heeft
, Plant – dier
Een plantaardige cel
➔ bevat een celwand, een vacuole en plasten
Plantcellen onderscheiden zich van diercellen door
1. De aanwezigheid van een grote centrale vacuole: deze is omgeven door een
tonoplast- membraan en vervult meerdere functies
o Regeling van de osmotische spanning
* Turgor: de cel neemt water op en zet zo druk op de wanden
* Tonus: weefselspanning
o Celstrekking door opname van water en wateroplosbare stoffen
➔ heeft een sterk V-toename als gevolg (95%)
o Stapelen en neutraliseren van afvalstoffen
➔ vb.: types kristallen
o Stapelen van reservestoffen
➔ vb. zetmeelkorrels
o Stapelen van kleurstoffen = anthocyanen
➔ de typische geur van vanille word tin de vacuole opgeslagen
o Bevat kristalvormige vezels
➔ kristalzand: vacuole met veel kleine kristalvormige vezels
2. De aanwezigheid van plasten:
➔ plasten: celorganellen met een zelfstandig bestaan, ze hebben een eigen
delen door insnoering en bezitten een eigen klein genoom. Er zijn verschillende
types, afhankelijk van hun functies (zie verder)
Cytologie: de studie van de cellen
= cellenleer
Inleiding – cellen bij verschillende groepen
,Prokaryoot - eukaryoot
Een eerste opdeling die men maakt is de opdeling tussen eukaryoten en prokaryoten
➔ deze overgang wordt gekenmerkt door een groot aantal innovaties:
➢ De internalisering v/d celmembraan
➔ het meest karakteristieke element dat hier gevormd wordt, is het
kerndubbelmembraan
➢ De aanleg van het cytoskelet
➢ De strikt ruimetelijke scheiding v/d genoom en de cytosol
* genoom: transcriptie naar RNA i/d kern
* Cytosol: translatie van de proteïnen
➢ Het opname van prokaryoten als endosymbionten
➔ bleven dus leven, en dit werd een zo innige symbiose dat ze uiteindelijk
celorganellen vormden
Bij meercellige organismen beschouwt men de cel als bouweenheid
➔ elk individu ontstaat uit 1 cel, die zich door deling zal vermenigvuldigen en op die
manier een meercellig organisme opbouwt.
Opm.: er zijn diverse types cellen aanwezig, de specialisatiegraad hangt af v/h
ontwikkelingsniveau en de functie die de cel heeft
, Plant – dier
Een plantaardige cel
➔ bevat een celwand, een vacuole en plasten
Plantcellen onderscheiden zich van diercellen door
1. De aanwezigheid van een grote centrale vacuole: deze is omgeven door een
tonoplast- membraan en vervult meerdere functies
o Regeling van de osmotische spanning
* Turgor: de cel neemt water op en zet zo druk op de wanden
* Tonus: weefselspanning
o Celstrekking door opname van water en wateroplosbare stoffen
➔ heeft een sterk V-toename als gevolg (95%)
o Stapelen en neutraliseren van afvalstoffen
➔ vb.: types kristallen
o Stapelen van reservestoffen
➔ vb. zetmeelkorrels
o Stapelen van kleurstoffen = anthocyanen
➔ de typische geur van vanille word tin de vacuole opgeslagen
o Bevat kristalvormige vezels
➔ kristalzand: vacuole met veel kleine kristalvormige vezels
2. De aanwezigheid van plasten:
➔ plasten: celorganellen met een zelfstandig bestaan, ze hebben een eigen
delen door insnoering en bezitten een eigen klein genoom. Er zijn verschillende
types, afhankelijk van hun functies (zie verder)
