Management_Samenvatting

Management
0_Proloog
• Uitdagingen voor de architect
o Nodig om economische kennis te hebben
• Inzicht in economisch kader
o Nuttig in iedere rol
• Structuur van de colleges
o Vaste structuur + vaste thema’s
o Intermezzo
 Oefeningen, vragen, …
• Worden uitgetypt
 Vragen examens liefst laatste intermezzo


1_De grote lijnen
Terugkerende zaken in het college
Inleiding
Doel van de colleges
• Perspectief bieden
o Zaken die onbekend zijn
o Verbanden leggen
• Context scheppen
• Bewustwording creëren
o Bewustwording noodzaak economie in de praktijk
 Anders wordt dit een zwakke plek in je oeuvre
o Belang stijgt in de praktijk hedendaags
Economie als sociale wetenschap
• Economie = sociale wetenschap
o Economische inzichten  politiek-maatschappelijke visies
o Gebaseerd op een serie rivaliserende (en veranderende) denkkaders
o Mens van vlees en bloed als fundament van theorieën
o Resultante van een dynamisch samenspel binnen een institutioneel kader
o --> domein van economen en politici
 Bovenaf de grote structuren zien en vertalen
• Economie is geen exacte wetenschap
o Geen enkele persoon past perfect in een theorie
o De socio-economische context verandert steeds
o Mensen zijn niet rationeel
o Mensen zijn niet voorspelbaar
o “Economie heeft meer raakvlakken met recht dan met wiskunde “
 Recht is een sociale discipline
• Gaat over verbanden tussen mensen

,  Maar
• Economie bevat wel aspecten die zich exact laten becijferen
o Intresten en rendementen
o Rapporteringen
o Heffingen en taksen
o  domein van de fiscalisten, boekhouders, …
• “Economie is zoals de mens: rationeel en emotioneel tegelijk “
Definitie economie
• “The science which studies human behavior as a relationship between ends and scarse means which have alternative uses”
- L. Robbins
o Schaarste
 Beperkte hoeveelheid middelen
o Keuzeproblemen
 Veelheid aan bestedingsmogelijkheden
o --> het economisch probleem
• --> economisch motief = oplossen van dit probleem is de drijfveer van menselijk handelen
o Hoe gaan we die verdeling maken?
o Micro-economie
 Economisch probleem analyseren op kleine schaal
• Vb. Een gezin, een bedrijf, een product
o Macro-economie
 Economische probleem analyseren op grote schaal
• Vb. Een land, een sector
Kernbegrippen
• Het ‘economisch probleem’ analyseren adhv 3 kernbegrippen
o Behoeften
 Verlangens van de mens (onbegrensd, niet allen even fundamenteel)
 Vervulling door inzet schaarse middelen
 Verschil ende zaken kunnen een behoefte vervullen: substituten
 Het nut van goederen is subjectief, en dus kan de prijs (waarde) variëren van persoon tot persoon.
 Economie oordeelt niet over de wenselijkheid van behoeften, en is neutraal. (Staatsregulering nodig?)
• Gaat enkel over het oplossen van het probleem
 Welvaart = de mate waarin de behoeften worden vervuld met schaarse middelen
• Land is welvarend als het veel behoeften kan vervullen met weinig middelen
 Welzijn = is de combinatie van welvaart met vervulling van niet meetbare behoeften (trade-off)
o Productiefactoren
 Arbeid
• Originele productiefactor
• Kwantitatief aspect: demografie
o Veel of weinig
• Kwalitatief aspect: vaardigheid
o Goed of minder goed
• Tijdsaspect: arbeidsduur
 Natuur
• Originele productiefactor
• Verschil ende functies
o Inputfunctie
o Ruimt scheppende functie

, o Recreatieve functie
o Afval ontvangende functie
 Vb. discussie rond stikstof
• Milieuverontreiniging/klimaat:
o Natuur wordt ‘schaars’
 Kapitaal
• Afgeleide van arbeid en natuur (de twee eersten)
• Indirecte behoeftevervulling
o We maken/kopen iets om een behoefte te vervullen daarmee
• Het resultaat van investeren na sparen van vermogen.
o Investeren = niet meteen een behoefte vervullen
• Ook immaterieel (overheid)
o Goederen
 Gericht op behoeftevervulling
 Zijn ook schaars, want worden gevormd uit schaarse productiefactoren
 Duurzaam (meerdere gebruiken, vb. auto) of niet-duurzaam (slechts éénmalig in gebruik, vb. pint)
 Consumptiegoed: directe behoeftebevrediging, vb. pint
 Investeringsgoed: indirecte behoeftevervulling
• Duurzame investeringsgoederen (=kapitaalgoederen): duurzaam van karakter
o vb. machines
• Niet-duurzame investeringsgoederen: éénmalig in gebruik
o vb. printerinkt
 Finale goederen (eindproduct, vb. kledij) of intermediaire goederen (halffabrikaten,vb. stof)
• Vb. GSM: finaal, chip: halffabrikaat
• Verschil ende stages in verschil ende landen
o België: afzetland
Economische spelers
• Economie is het samenspel tussen 3 soorten spelers
o Gezinnen
 Consumeren
 Bron van arbeid (loon)
 Binnen het gezin veel economische activiteit (vb. koken en poetsen) die niet ‘meegeteld’ wordt > belang van
huishoudelijk werk voor welvaart
o Bedrijven
 Samenbrengen en vergoeden van productiefactoren
 Creëren van toegevoegde waarde (winst)
o Overheid
 Vormt het kader waarbinnen bedrijven en gezinnen opereren (=Instellingen)
 Collectie productie (vb. afvalophaling) en consumptie (vb. publieke bouwwerken)
• Om toegevoegde waarde te creëren
 Belastingen
• Moet het kader voeden en maken investeringen mogelijk

Theorieën
Economische stromingen
Of hoe analyseert men doorheen de (Westerse) geschiedenis naar het economisch vraagstuk


• Context
o Economische stromingen
 Resultaat van lange ontwikkeling

,  Conflicterende paradigmata/visies: wordt beïnvloedt door je omgeving
• Mensbeeld
• Rol overheid
• Methodieken
 Sociaal-economische omstandigheden
 Politiek-maatschappelijke stromingen
• Voorlopers
o kenmerken
 Tot ca. 1750
 Voornaamste pre-klassieke denkrichtingen, maar niet de enige (vb. Thomas van Aquino)
 Economische gedachten, maar geen autonome wetenschappelijke discipline.
 Telkens focus op één enkel aspect
 Product van Ancien Régime (de drie standen)
o Mercantilisme (1450 – 1750)
 Obsessie met edele metalen/handel
• goud en zilver in eigen land houden
 Handelsbalans
• zo weinig mogelijk andere naties laten verkopen aan u
 Nationalisme/Protectionisme
 Koloniaal (westers) systeem
 Voedingsbodem voor conflict en oorlog
• Heel vijandige houding
o Proberen elkaars grondstoffen af te nemen
 Trump als hedendaagse variant
• Handelsbalans – thuisland – ‘de andere vs wij ‘
o Fysiocratie (1750 – 1790)
 Obsessie met (landbouw)grond
• Natuur als basis voor rijkdom
 Economische kringloop (cfr. bloedsomloop)
 Eerste poging tot een analytisch totaalmodel
 Landbouw = productieve klasse
 Handel & Ambacht = ‘steriele’ klasse
 Vrije prijsvorming
• Mensen die productiever waren, werden minder gestimuleerd om iets te doen zonder verloning
 Schaalvergroting en privébezit landbouwgronden
• Franse revolutie: Klassieke school (1775 – 1875)
o Eerste volwaardige economische theorie
 Adam Smith
• Wealth of Nations (1776)
o Zelfde jaar als Amerikaanse revolutie
 Start Franse revolutie
o Startpunt van economische wetenschap
o An inquiry into the nature and causes of the Wealth of Nations (1776)
o Vandaag de norm binnen de economische wetenschap:
 Vrijhandel (vs. Mercantilisme)
 Ambacht, handel en industrie vs. Fysiocratie
• In tegenstelling tot (landbouw)grond
 Specialisatie en ruil
 Arbeidsverdeling
 ‘the invisible hand’ die voor evenwichten zorgt
 Thomas Malthus