Geschiedenis van de Nieuwste Tijd
Lesinformatie Blackboard
Tot de leerstof behoort:
- Powerpoint-presentaties bij de hoorcolleges én de lectuurcolleges
(aangeboden via Blackboard).
- Reader van verplichte lectuur samengesteld door de docent (lijst opgenomen
in Blackboard).
- Notities van de student tijdens de hoor- en lectuurcolleges
- Handboek: Het volgende handboek wordt gebruikt ter ondersteuning van de
colleges. R.R. Palmer, Joel Colton, Lloyd Kramer, A History of Europe in the
Modern World, eleventh edition, New York, 2014 en zal te koop zijn bij Acco
vanaf midden oktober (65 euro voor niet-leden, 58,50 euro voor leden).
Data Colleges
Hoorcolleges: 14u-16u in lokaal R-230.
Lectuurcolleges: Naast de wekelijkse lessen op dinsdag is er tweewekelijks ook les
op woensdag van 10u30-12u30. Dit bijkomende college wordt gebruikt om extra tijd
te voorzien voor hoorcolleges, maar ook voor een aantal discussiecolleges rond
thematische vakliteratuur. De eerste les op woensdag valt op woensdag 3 oktober
van 10u30-12u30 in lokaal R-004. De leswoensdagen zijn: 3 oktober, 17 oktober,
31 oktober, 14 november, 28 november en 12 december.
Datum Thema
Inleiding tot het vak
02/10 Planning en afspraken
02/10 Transformaties en transities
03/10 Europa rond 1750
DEEL 1: Het tijdperk van de revoluties, 1780-1850
09/10 Revolutie en politieke ontwikkelingen
16/10 Industrialisering en sociale gevolgen
17/10 Lectuuropdracht 1
23/10 Industrialisering en sociale gevolgen – deel 2
30/10 Ideologische en culturele ontwikkelingen
DEEL 2: Het tijdperk van kapitaal en imperialisme, 1850-1914
1
,31/10 De eeuw van het nationalisme
06/11 Internationalisering en Westers imperialisme
13/11 Dagelijkse leven in de stedelijke samenleving: sociale en culturele ontwikkelingen
14/11 Lectuuropdracht 2
20/11 Dagelijkse leven in de stedelijke samenleving: sociale en culturele ontwikkelingen
DEEL 3: De ‘tweede dertigjarige oorlog’, 1914-1945
27/11 De Eerste Wereldoorlog en de Russische revolutie
28/11 Angst en onzekerheid, 1880-1940
04/12 Gastcollege Janet Polasky
11/12 Dictaturen en de Tweede Wereldoorlog
12/12 Lectuuropdracht 3
18/12 Vragenuur en voorbereiding examens
2
,Inleiding 9
1. Transformaties en Transities 9
A. Demografische transitie 9
Twee debatten 10
B. Economische transitie 10
Kondratiev versus Schumpeter 11
C. Politieke transitie 11
Elementen van de politieke transitie 11
D. Culturele transitie 12
E. Sociale transitie 12
F. Ruimtelijke transitie 13
2. De Tijdsafbakening 13
3. Moderniseringsthese (dis)continuïteit 13
4. De ruimte: de Westerse samenlevingen 14
5. Periodisering 14
Inleidend hoofdstuk: Europa rond 1750 15
Europa: ontwikkelingen in hoofdlijnen. 15
1. Demografische ontwikkelingen. 16
2. De agrarische ontwikkeling en de positie van landbouwers 17
3. Economische ruimte en ontwikkelingen: positie boeren. 17
4.Omvang van de grootste steden 18
5. Economische ruimte en ontwikkeling: Sociale verhoudingen 18
6. De politieke ruimte: positie van vorst, adel en steden 19
7. Culturele Ruimte 20
De Verlichting 21
Publieke sfeer 22
Ras en Verlichting 22
Verdere ontwikkelingen in 19e 20ste eeuw 22
Besluit 23
Hoofdstuk 1: Revolutie en politieke ontwikkelingen 23
Hoofdstuk 1.1 Achtergrond van de revoluties 23
A. Sociale veranderingen 23
B. Vraag naar vrijheid en gelijkheid 24
C. Politieke filosofie van de Verlichting 24
Theorie van de volkssoevereiniteit 25
Montesquieu 25
Rousseau : volkssoevereiniteit en democratie 25
Hoofdstuk 1.2: De Amerikaanse Revolutie 1775-1789, Onafhankelijkstrijd 26
A. Wat eraan voorafging 26
B. Voedingsbodem revolutie 26
C. Verloop: de strijd om onafhankelijkheid. Momenten 27
D. Uitwerking van de constitutie 27
E. Beperkingen en belang 28
Hoofdstuk 1.3: De Franse Revolutie: voedingsbodem, verloop en gevolgen 28
A. De wortels 28
De verklaringselementen 29
2. Het verloop van de Franse revolutie: eerste fase 31
Problemen 32
3. Verloop van de Franse revolutie: Tweede fase “la terreur” 33
4. Verloop van de revolutie: Derde fase 33
5. Verloop van de revolutie: Vierde fase Napoleon 34
Veroveringen 34
3
, 6. De revolutie buiten Frankrijk 35
7. gevolgen 35
Hoofdstuk 1.4: De Haïtiaanse revolutie 1791-1804 36
Regeling samenleving 36
Tweede golf van geweld 36
Spaanse kolonie Santa Domingo 36
Napoleon 37
Belang 37
Besluit 37
Toetsing voor jezelf: voorbereiding op het examen 37
Hoofdstuk 2. De industriële revolutie 37
Inleiding: historische context 37
Definiëring 38
Hoofdstuk 2.1. De industriële revolutie: precondities 38
A. Verandering landbouw 38
Kenmerken 38
Gevolgen 39
B. Veranderingen in de demografie 39
Kenmerken 39
Thomas Robert Malthus 39
Oorzaken demografie 40
Gevolgen 40
C. Verandering in transport 41
Kenmerken 41
Stoomlocomotief 41
Effecten 41
D. Verandering in consumptie 41
Kenmerken en effecten 41
E. Verandering in productie: proto-industrialisering 42
Kenmerken proto-industrialisering 42
Effecten 42
Beperkingen 42
F. Belang staat en ondernemer 42
G. Belang wetenschapscultuur – human capital 43
Bredere culturele inbedding 43
Hoofdstuk 2.2. De industriële revolutie in enge betekenis 43
Elementen 44
A. Textielindustrie als innoverende factor 44
B. Steenkool als het zwarte goud. 44
C. Ijzerindustrie 45
Belang vraag nieuwe technologie. 45
Effecten van innovaties. 45
Hoofdstuk 2.3. Industrialisatie in Europa en de wereld: de ‘great divergence 45
Great Divergence 45
Kenmerken 45
Waarom in Europa. 46
Het globale beeld. 46
Oorzaken 46
Positieve factoren Engeland 46
Gevolgen voor Engeland. 47
Industrialisering op het continent. 47
Rigide economisch systeem. 47
Uitdagingen. 47
4
Lesinformatie Blackboard
Tot de leerstof behoort:
- Powerpoint-presentaties bij de hoorcolleges én de lectuurcolleges
(aangeboden via Blackboard).
- Reader van verplichte lectuur samengesteld door de docent (lijst opgenomen
in Blackboard).
- Notities van de student tijdens de hoor- en lectuurcolleges
- Handboek: Het volgende handboek wordt gebruikt ter ondersteuning van de
colleges. R.R. Palmer, Joel Colton, Lloyd Kramer, A History of Europe in the
Modern World, eleventh edition, New York, 2014 en zal te koop zijn bij Acco
vanaf midden oktober (65 euro voor niet-leden, 58,50 euro voor leden).
Data Colleges
Hoorcolleges: 14u-16u in lokaal R-230.
Lectuurcolleges: Naast de wekelijkse lessen op dinsdag is er tweewekelijks ook les
op woensdag van 10u30-12u30. Dit bijkomende college wordt gebruikt om extra tijd
te voorzien voor hoorcolleges, maar ook voor een aantal discussiecolleges rond
thematische vakliteratuur. De eerste les op woensdag valt op woensdag 3 oktober
van 10u30-12u30 in lokaal R-004. De leswoensdagen zijn: 3 oktober, 17 oktober,
31 oktober, 14 november, 28 november en 12 december.
Datum Thema
Inleiding tot het vak
02/10 Planning en afspraken
02/10 Transformaties en transities
03/10 Europa rond 1750
DEEL 1: Het tijdperk van de revoluties, 1780-1850
09/10 Revolutie en politieke ontwikkelingen
16/10 Industrialisering en sociale gevolgen
17/10 Lectuuropdracht 1
23/10 Industrialisering en sociale gevolgen – deel 2
30/10 Ideologische en culturele ontwikkelingen
DEEL 2: Het tijdperk van kapitaal en imperialisme, 1850-1914
1
,31/10 De eeuw van het nationalisme
06/11 Internationalisering en Westers imperialisme
13/11 Dagelijkse leven in de stedelijke samenleving: sociale en culturele ontwikkelingen
14/11 Lectuuropdracht 2
20/11 Dagelijkse leven in de stedelijke samenleving: sociale en culturele ontwikkelingen
DEEL 3: De ‘tweede dertigjarige oorlog’, 1914-1945
27/11 De Eerste Wereldoorlog en de Russische revolutie
28/11 Angst en onzekerheid, 1880-1940
04/12 Gastcollege Janet Polasky
11/12 Dictaturen en de Tweede Wereldoorlog
12/12 Lectuuropdracht 3
18/12 Vragenuur en voorbereiding examens
2
,Inleiding 9
1. Transformaties en Transities 9
A. Demografische transitie 9
Twee debatten 10
B. Economische transitie 10
Kondratiev versus Schumpeter 11
C. Politieke transitie 11
Elementen van de politieke transitie 11
D. Culturele transitie 12
E. Sociale transitie 12
F. Ruimtelijke transitie 13
2. De Tijdsafbakening 13
3. Moderniseringsthese (dis)continuïteit 13
4. De ruimte: de Westerse samenlevingen 14
5. Periodisering 14
Inleidend hoofdstuk: Europa rond 1750 15
Europa: ontwikkelingen in hoofdlijnen. 15
1. Demografische ontwikkelingen. 16
2. De agrarische ontwikkeling en de positie van landbouwers 17
3. Economische ruimte en ontwikkelingen: positie boeren. 17
4.Omvang van de grootste steden 18
5. Economische ruimte en ontwikkeling: Sociale verhoudingen 18
6. De politieke ruimte: positie van vorst, adel en steden 19
7. Culturele Ruimte 20
De Verlichting 21
Publieke sfeer 22
Ras en Verlichting 22
Verdere ontwikkelingen in 19e 20ste eeuw 22
Besluit 23
Hoofdstuk 1: Revolutie en politieke ontwikkelingen 23
Hoofdstuk 1.1 Achtergrond van de revoluties 23
A. Sociale veranderingen 23
B. Vraag naar vrijheid en gelijkheid 24
C. Politieke filosofie van de Verlichting 24
Theorie van de volkssoevereiniteit 25
Montesquieu 25
Rousseau : volkssoevereiniteit en democratie 25
Hoofdstuk 1.2: De Amerikaanse Revolutie 1775-1789, Onafhankelijkstrijd 26
A. Wat eraan voorafging 26
B. Voedingsbodem revolutie 26
C. Verloop: de strijd om onafhankelijkheid. Momenten 27
D. Uitwerking van de constitutie 27
E. Beperkingen en belang 28
Hoofdstuk 1.3: De Franse Revolutie: voedingsbodem, verloop en gevolgen 28
A. De wortels 28
De verklaringselementen 29
2. Het verloop van de Franse revolutie: eerste fase 31
Problemen 32
3. Verloop van de Franse revolutie: Tweede fase “la terreur” 33
4. Verloop van de revolutie: Derde fase 33
5. Verloop van de revolutie: Vierde fase Napoleon 34
Veroveringen 34
3
, 6. De revolutie buiten Frankrijk 35
7. gevolgen 35
Hoofdstuk 1.4: De Haïtiaanse revolutie 1791-1804 36
Regeling samenleving 36
Tweede golf van geweld 36
Spaanse kolonie Santa Domingo 36
Napoleon 37
Belang 37
Besluit 37
Toetsing voor jezelf: voorbereiding op het examen 37
Hoofdstuk 2. De industriële revolutie 37
Inleiding: historische context 37
Definiëring 38
Hoofdstuk 2.1. De industriële revolutie: precondities 38
A. Verandering landbouw 38
Kenmerken 38
Gevolgen 39
B. Veranderingen in de demografie 39
Kenmerken 39
Thomas Robert Malthus 39
Oorzaken demografie 40
Gevolgen 40
C. Verandering in transport 41
Kenmerken 41
Stoomlocomotief 41
Effecten 41
D. Verandering in consumptie 41
Kenmerken en effecten 41
E. Verandering in productie: proto-industrialisering 42
Kenmerken proto-industrialisering 42
Effecten 42
Beperkingen 42
F. Belang staat en ondernemer 42
G. Belang wetenschapscultuur – human capital 43
Bredere culturele inbedding 43
Hoofdstuk 2.2. De industriële revolutie in enge betekenis 43
Elementen 44
A. Textielindustrie als innoverende factor 44
B. Steenkool als het zwarte goud. 44
C. Ijzerindustrie 45
Belang vraag nieuwe technologie. 45
Effecten van innovaties. 45
Hoofdstuk 2.3. Industrialisatie in Europa en de wereld: de ‘great divergence 45
Great Divergence 45
Kenmerken 45
Waarom in Europa. 46
Het globale beeld. 46
Oorzaken 46
Positieve factoren Engeland 46
Gevolgen voor Engeland. 47
Industrialisering op het continent. 47
Rigide economisch systeem. 47
Uitdagingen. 47
4
