Inhoudsopgave
DEEL I: ALGEMENDE INLEIDING TOT HET RECHT..................................................................3
H1: INLEIDING TOT HET RECHT............................................................................................................. 3
Wat is recht?..................................................................................................................................... 3
ENKELE GERELATEERDE CONCEPTEN...............................................................................................3
INDELING VAN HET RECHT................................................................................................................ 4
PUBLIEK EN PRIVAATRECHT: SUMMA DIVISO................................................................................................. 4
DE INDELING VAN HET RECHT IN RECHTSTAKKEN......................................................................................... 5
BRONNEN VAN HET RECHT............................................................................................................... 5
DE WET......................................................................................................................................................... 5
RECHTSNORMEN DIE ALS MATERIËLE WET GELDEN.................................................................................. 6
ALGEMENE RECHTSBEGINSELEN....................................................................................................... 9
DE GEWOONTE................................................................................................................................. 9
DE RECHTSPRAAK........................................................................................................................... 10
DE RECHTSLEER (PARELS VAN WIJSHEID).......................................................................................11
DEEL II: INLEIDING TOT HET BURGERLIJK RECHT...............................................................11
BURGERLIJK RECHT......................................................................................................................... 11
ENKELE CENTRALE BEGRIPPEN V.H. BURGERLIJK RECHT.................................................................12
RECHTSSUBJECT/PERSOON.......................................................................................................................... 12
RECHTSBEKWAAMHEID EN HANDELINGSBEKWAAMHEID............................................................................. 12
RECHTSHANDELING EN RECHTSFEIT........................................................................................................... 12
ZAKELIJKE RECHTEN EN PERSOONLIJKE RECHTEN/VORDERINGSRECHTEN...................................................13
VERTEGENWOORDIGING................................................................................................................. 13
GOEDERENRECHT............................................................................................................................... 15
ROERENDE EN ONROERENDE GOEDEREN.......................................................................................16
LICHAMELIJKE EN ONLICHAMELIJKE GOEDEREN........................................................................................... 17
SOORTEN ZAKELIJKE RECHTEN: NUMERUS CLAUSUS................................................................................... 17
EIGENDOMSRECHT.......................................................................................................................... 17
ERFDIENSTBAARHEID.................................................................................................................................. 18
VRUCHTGEBRUIK (VG)................................................................................................................................. 18
ERFPACHT.................................................................................................................................................... 19
OPSTAL........................................................................................................................................................ 19
ZAKELIJKE ZEKERHEIDSRECHTEN.................................................................................................... 19
SOORTEN ZEKERHEIDSRECHTEN................................................................................................................. 19
HYPOTHEEK................................................................................................................................................. 19
PAND........................................................................................................................................................... 20
VERBINTENISSENRECHT.............................................................................................................................. 20
BRONNEN VAN VERBINTENISSEN............................................................................................................. 20
SOORTEN VERBINTENISSEN......................................................................................................................... 21
ONVOORWAARDELIJKE EN VOORWAARDELIJKE VERBINTENNISEN............................................................21
VERBINTENISSEN MET TIJDSBEPALING..................................................................................................... 21
ALTERNATIEVE VERBINTENISSEN............................................................................................................. 21
CUMULATIEVE VERBINTENISSEN.............................................................................................................. 22
SAMENGEVOEGDE/DEELBARE EN HOOFDELIJKE/SOLIDAIRE VERBINTENISSEN.........................................22
VERBINTENIS IN SOLIDUM....................................................................................................................... 22
RESULTAATS- EN MIDDELENVERBINTENISSEN.......................................................................................... 22
VERBINTENISSEN INTUITU PERSONAE..................................................................................................... 23
OVEREENKOMSTEN (OVKS)............................................................................................................. 23
ENKELE BASISPRINCIPES............................................................................................................................. 24
TOTSTANDKOMING VAN OVEREENKOMSTEN (OVKS).................................................................................... 24
INLEIDING – DE PRECONTRACTUELE FASE............................................................................................... 24
DE GELDIGHEIDSVOORWAARDEN BIJ TOTSTANDKOMING.................................................................... 26
UITVOERING VAN OVEREENKOMSTEN.......................................................................................................... 29
BUITENCONTRACTUELE AANSPRAKELIJKHEID......................................................................................30
AANSPRAKELIJKHEID VOOR (EIGEN) FOUT......................................................................................32
INLEIDING.................................................................................................................................................... 32
FOUT....................................................................................................................................................... 32
SCHADE................................................................................................................................................... 33
CAUSAAL VERBAND................................................................................................................................. 34
AANSPRAKELIJKHEID VOOR KINDEREN............................................................................................ 34
AANSPRAKELIJKHEID VOOR LEERLINGEN........................................................................................ 35
AANSPRAKELIJKHEID VOOR AANGESTELDEN...................................................................................35
AANSPRAKELIJKHEID VOOR DIEREN................................................................................................ 36
AANSPRAKELIJKHEID VOOR GEBOUWEN......................................................................................... 36
AANSPRAKELIJKHEID VOOR GEBREKKIGE ZAKEN............................................................................37
,
,SAMENVATTING EXAMEN: ONDERNEMINGSRECHT
2023-2024
DEEL I: ALGEMENDE INLEIDING TOT HET RECHT
H1: INLEIDING TOT HET RECHT
Wat is recht?
= heeft veel verschillende definities
= deels tijds-en plaatsgebonden
= elementen die vaak terugkomen:
1. Het recht is een geheel v regels
Bevat een heleboel voorschriften: hoe je mag/moet handelen: een
gebod/verbod
Een regel = uitspraak waarin voorschrift vervat zit
2. Het recht beoogt het menselijke samenleven te ordenen
Voorschriften vereisen aanwezigheid van minstens 1 iemand anders
(Vb. R Crusoe: zolang je alleen woont, hebben rechtsregels geen nut)
Ordenen = regels voor samenleven vastleggen (Vb. meningsvrijheid) – zegt
niet op welke manier de samenleving wordt geordend – ordening kan
verschillende vormen aannemen
3. Het recht wordt afgedwongen door (overheids)gezag
Via sanctie en dwang – desnoods met gewapende macht – “met een
rechtsregel staat op einde v.d. rit altijd een politieagent”
Intensiteit v tussenkomst = afhankelijk v.h. type regels
(Vb. strafrecht: als je iemand vermoord komt popo vrije snel)
(Vb. als je niet betaalt krijg je brieven, deurwaarder, politie etc.)
MAAR: ook regels die niet afgedwongen kunnen worden: beleefdheidsregels,
morele regels, religieuze regels etc.
ENKELE GERELATEERDE CONCEPTEN
OBJECTIEF RECHT (Art. 3.50 BW) SUBJECTIEF RECHT (Art. 3.50 BW)
= geheel v rechtsregels die op een = iemand heeft recht om iets te
bepaald ogenblik gelden bekomen/eisen
Recht van buitenaf bekeken (Vb. Aanspraak/bevoegdheden die
eigendomsrecht) een individu a.h. object recht
ontleent
Recht van binnenuit bekeken
(Vb. eigendomsrecht: iets is
eigen aan jou)
POSITIEF RECHT IDEEËL RECHT
= recht zoals het is op een bepaald = het recht zoals het voor anderen zou
moment moeten zijn
= synoniem van objectief recht: kan
door overheid afgedwongen worden Gaat niet om waardeoordeel:
enkel geloofs-of
normensystemen zijn v belang
, In een theocratie vallen positief en ideeël recht samen
= staatsvorm waarbij politieke + religieuze macht samenvallen
DWINGENDE REGELS WILSAANVULLENDE REGELS
= gebiedende en verbiedende regels = suppletieve regels
= voorschriften die dwingend zijn, = rechtsregels die v toepassing zijn
ongeacht de wil v.d. betrokkenen : er indien andere partijen niets anders
is een gebod/verbod hebben beslist – je kan contractueel
afwijken v.d. rechtsregels
2 niveaus van dwingendheid:
1. Regels van openbare orde: kan Voorbeeld: kot onderverhuren
derde tegenin gaan å Er staat niks in contract =
Heel dwingende regels = vb. suppletieve regel v.t. – er mag
moord niets worden onderverhuurd
2 kenmerken: å Er staat wel iets in contract =
A. Rechter moet ze ambtshalve suppletieve regels n.v.t. – er mag
toepassen worden onderverhuurd
B. Beschermende partij kan
geen afstand doen v.h. recht
2. Regels van dwingend recht =
kan derde NIET tegenin gaan
Minder dwingende regels = vb.
huurrecht koten
Kan contractueel NIET gewijzigd
worden
2 kenmerken:
A. Rechter moet ze NIET
ambtshalve toepassen
B. Enkele beschermende partij
kan afstand doen v.h. recht
INDELING VAN HET RECHT
PUBLIEK EN PRIVAATRECHT: SUMMA DIVISO
= meest klassieke + fundamentele indeling
Uitspraak Montesquieu:
PUBLIEK RECHT PRIVAATRECHT
= wetten die verhouding tss burgers + = wetten die verhouding tss burgers
overheid regelt (m.i.v. de organisatie v.d. onderling regelt
overheid)
Beoogt bescherming v private
Overheid maakt rechtsregels + belangen
dwingt ze af Horizontaliteit
Beoogt de bescherming v.h Meer suppletieve regels (MAAR:
algemeen belang ook regels v dwingend recht +
Verticaliteit openbare orde)
Regels v openbare orde
Artikel 1.3. BW
Veel kritiek op dit onderscheid
= onderscheid tussen beide is vaak niet meer duidelijk te maken
Overheid reguleert vaker i.h. privaatrecht
DEEL I: ALGEMENDE INLEIDING TOT HET RECHT..................................................................3
H1: INLEIDING TOT HET RECHT............................................................................................................. 3
Wat is recht?..................................................................................................................................... 3
ENKELE GERELATEERDE CONCEPTEN...............................................................................................3
INDELING VAN HET RECHT................................................................................................................ 4
PUBLIEK EN PRIVAATRECHT: SUMMA DIVISO................................................................................................. 4
DE INDELING VAN HET RECHT IN RECHTSTAKKEN......................................................................................... 5
BRONNEN VAN HET RECHT............................................................................................................... 5
DE WET......................................................................................................................................................... 5
RECHTSNORMEN DIE ALS MATERIËLE WET GELDEN.................................................................................. 6
ALGEMENE RECHTSBEGINSELEN....................................................................................................... 9
DE GEWOONTE................................................................................................................................. 9
DE RECHTSPRAAK........................................................................................................................... 10
DE RECHTSLEER (PARELS VAN WIJSHEID).......................................................................................11
DEEL II: INLEIDING TOT HET BURGERLIJK RECHT...............................................................11
BURGERLIJK RECHT......................................................................................................................... 11
ENKELE CENTRALE BEGRIPPEN V.H. BURGERLIJK RECHT.................................................................12
RECHTSSUBJECT/PERSOON.......................................................................................................................... 12
RECHTSBEKWAAMHEID EN HANDELINGSBEKWAAMHEID............................................................................. 12
RECHTSHANDELING EN RECHTSFEIT........................................................................................................... 12
ZAKELIJKE RECHTEN EN PERSOONLIJKE RECHTEN/VORDERINGSRECHTEN...................................................13
VERTEGENWOORDIGING................................................................................................................. 13
GOEDERENRECHT............................................................................................................................... 15
ROERENDE EN ONROERENDE GOEDEREN.......................................................................................16
LICHAMELIJKE EN ONLICHAMELIJKE GOEDEREN........................................................................................... 17
SOORTEN ZAKELIJKE RECHTEN: NUMERUS CLAUSUS................................................................................... 17
EIGENDOMSRECHT.......................................................................................................................... 17
ERFDIENSTBAARHEID.................................................................................................................................. 18
VRUCHTGEBRUIK (VG)................................................................................................................................. 18
ERFPACHT.................................................................................................................................................... 19
OPSTAL........................................................................................................................................................ 19
ZAKELIJKE ZEKERHEIDSRECHTEN.................................................................................................... 19
SOORTEN ZEKERHEIDSRECHTEN................................................................................................................. 19
HYPOTHEEK................................................................................................................................................. 19
PAND........................................................................................................................................................... 20
VERBINTENISSENRECHT.............................................................................................................................. 20
BRONNEN VAN VERBINTENISSEN............................................................................................................. 20
SOORTEN VERBINTENISSEN......................................................................................................................... 21
ONVOORWAARDELIJKE EN VOORWAARDELIJKE VERBINTENNISEN............................................................21
VERBINTENISSEN MET TIJDSBEPALING..................................................................................................... 21
ALTERNATIEVE VERBINTENISSEN............................................................................................................. 21
CUMULATIEVE VERBINTENISSEN.............................................................................................................. 22
SAMENGEVOEGDE/DEELBARE EN HOOFDELIJKE/SOLIDAIRE VERBINTENISSEN.........................................22
VERBINTENIS IN SOLIDUM....................................................................................................................... 22
RESULTAATS- EN MIDDELENVERBINTENISSEN.......................................................................................... 22
VERBINTENISSEN INTUITU PERSONAE..................................................................................................... 23
OVEREENKOMSTEN (OVKS)............................................................................................................. 23
ENKELE BASISPRINCIPES............................................................................................................................. 24
TOTSTANDKOMING VAN OVEREENKOMSTEN (OVKS).................................................................................... 24
INLEIDING – DE PRECONTRACTUELE FASE............................................................................................... 24
DE GELDIGHEIDSVOORWAARDEN BIJ TOTSTANDKOMING.................................................................... 26
UITVOERING VAN OVEREENKOMSTEN.......................................................................................................... 29
BUITENCONTRACTUELE AANSPRAKELIJKHEID......................................................................................30
AANSPRAKELIJKHEID VOOR (EIGEN) FOUT......................................................................................32
INLEIDING.................................................................................................................................................... 32
FOUT....................................................................................................................................................... 32
SCHADE................................................................................................................................................... 33
CAUSAAL VERBAND................................................................................................................................. 34
AANSPRAKELIJKHEID VOOR KINDEREN............................................................................................ 34
AANSPRAKELIJKHEID VOOR LEERLINGEN........................................................................................ 35
AANSPRAKELIJKHEID VOOR AANGESTELDEN...................................................................................35
AANSPRAKELIJKHEID VOOR DIEREN................................................................................................ 36
AANSPRAKELIJKHEID VOOR GEBOUWEN......................................................................................... 36
AANSPRAKELIJKHEID VOOR GEBREKKIGE ZAKEN............................................................................37
,
,SAMENVATTING EXAMEN: ONDERNEMINGSRECHT
2023-2024
DEEL I: ALGEMENDE INLEIDING TOT HET RECHT
H1: INLEIDING TOT HET RECHT
Wat is recht?
= heeft veel verschillende definities
= deels tijds-en plaatsgebonden
= elementen die vaak terugkomen:
1. Het recht is een geheel v regels
Bevat een heleboel voorschriften: hoe je mag/moet handelen: een
gebod/verbod
Een regel = uitspraak waarin voorschrift vervat zit
2. Het recht beoogt het menselijke samenleven te ordenen
Voorschriften vereisen aanwezigheid van minstens 1 iemand anders
(Vb. R Crusoe: zolang je alleen woont, hebben rechtsregels geen nut)
Ordenen = regels voor samenleven vastleggen (Vb. meningsvrijheid) – zegt
niet op welke manier de samenleving wordt geordend – ordening kan
verschillende vormen aannemen
3. Het recht wordt afgedwongen door (overheids)gezag
Via sanctie en dwang – desnoods met gewapende macht – “met een
rechtsregel staat op einde v.d. rit altijd een politieagent”
Intensiteit v tussenkomst = afhankelijk v.h. type regels
(Vb. strafrecht: als je iemand vermoord komt popo vrije snel)
(Vb. als je niet betaalt krijg je brieven, deurwaarder, politie etc.)
MAAR: ook regels die niet afgedwongen kunnen worden: beleefdheidsregels,
morele regels, religieuze regels etc.
ENKELE GERELATEERDE CONCEPTEN
OBJECTIEF RECHT (Art. 3.50 BW) SUBJECTIEF RECHT (Art. 3.50 BW)
= geheel v rechtsregels die op een = iemand heeft recht om iets te
bepaald ogenblik gelden bekomen/eisen
Recht van buitenaf bekeken (Vb. Aanspraak/bevoegdheden die
eigendomsrecht) een individu a.h. object recht
ontleent
Recht van binnenuit bekeken
(Vb. eigendomsrecht: iets is
eigen aan jou)
POSITIEF RECHT IDEEËL RECHT
= recht zoals het is op een bepaald = het recht zoals het voor anderen zou
moment moeten zijn
= synoniem van objectief recht: kan
door overheid afgedwongen worden Gaat niet om waardeoordeel:
enkel geloofs-of
normensystemen zijn v belang
, In een theocratie vallen positief en ideeël recht samen
= staatsvorm waarbij politieke + religieuze macht samenvallen
DWINGENDE REGELS WILSAANVULLENDE REGELS
= gebiedende en verbiedende regels = suppletieve regels
= voorschriften die dwingend zijn, = rechtsregels die v toepassing zijn
ongeacht de wil v.d. betrokkenen : er indien andere partijen niets anders
is een gebod/verbod hebben beslist – je kan contractueel
afwijken v.d. rechtsregels
2 niveaus van dwingendheid:
1. Regels van openbare orde: kan Voorbeeld: kot onderverhuren
derde tegenin gaan å Er staat niks in contract =
Heel dwingende regels = vb. suppletieve regel v.t. – er mag
moord niets worden onderverhuurd
2 kenmerken: å Er staat wel iets in contract =
A. Rechter moet ze ambtshalve suppletieve regels n.v.t. – er mag
toepassen worden onderverhuurd
B. Beschermende partij kan
geen afstand doen v.h. recht
2. Regels van dwingend recht =
kan derde NIET tegenin gaan
Minder dwingende regels = vb.
huurrecht koten
Kan contractueel NIET gewijzigd
worden
2 kenmerken:
A. Rechter moet ze NIET
ambtshalve toepassen
B. Enkele beschermende partij
kan afstand doen v.h. recht
INDELING VAN HET RECHT
PUBLIEK EN PRIVAATRECHT: SUMMA DIVISO
= meest klassieke + fundamentele indeling
Uitspraak Montesquieu:
PUBLIEK RECHT PRIVAATRECHT
= wetten die verhouding tss burgers + = wetten die verhouding tss burgers
overheid regelt (m.i.v. de organisatie v.d. onderling regelt
overheid)
Beoogt bescherming v private
Overheid maakt rechtsregels + belangen
dwingt ze af Horizontaliteit
Beoogt de bescherming v.h Meer suppletieve regels (MAAR:
algemeen belang ook regels v dwingend recht +
Verticaliteit openbare orde)
Regels v openbare orde
Artikel 1.3. BW
Veel kritiek op dit onderscheid
= onderscheid tussen beide is vaak niet meer duidelijk te maken
Overheid reguleert vaker i.h. privaatrecht
