Samenvatting reader - Juridische en gedragswetenschappelijke aspecten van politie

SAMENVATTINGEN CURSUSTEKSTEN POLITIE

TWEEDE BACHELOR

2022-2023

,Tien jaar (discussie over de) reorganisatie van het politiewezen
1. Inleiding
2. De achtergronden van het rapport van de Bende-commissie I
Aanpak politievraagstuk wordt steeds urgenter
- Bron van discussie
o Transformatie van de rijkswacht
 Gemilitariseerde gendarmerie  modern politiekorps
o Mislukte pogingen om gemeentepolitie en gerechtelijke politie te moderniseren
- Probleem werd niet aangepakt door regeringen
o Uitbouw van rijkswacht werd wél nog steeds doorgevoerd
o Gemeentepolitie en gerechtelijke politie werden verder verwaarloosd
o Gevolg: politie-oorlog

Concrete voorstellen om politiewezen te reorganiseren
- Christendemocraten
o Gemeentepolitie moderniseren
- Socialistische partij
o Hele reguliere politiewezen reorganiseren: korte termijn
 Demilitarisering van de rijkswacht
 Stedelijke en landelijke politie verenigen tot 1 soort politie
 Burgemeester gezag geven over gemeentepolitie en rijkswacht
 Commissaris aanstellen voor maximale samenwerking tussen politiediensten
 Ontwerpen van een algemene politiewet
 Opdrachten en bevoegdheden van 3 politiekorpsen
o Lange termijn
 3 korpsen versmelten tot 1 (gedecentraliseerd) politiekorps
Rampen: Heizel, Nijvel, CCC
- Gevolg: publieke discussie over organisatie van politiewezen
o Efficiëntie, effectiviteit, integriteit?
- Reactie van het Parlement
o Onderzoekscommissie opstellen naar Heizel-drama
 Oorzaken, omstandigheden, welke lessen hieruit trekken?
 Uitkomst rapport: nood aan samenwerking tussen politiediensten en hun
onderlinge coördinatie
- Reactie van de regering
o Opdracht aan Team Consult om heel politiesysteem na te gaan & voorstellen te
formuleren
o Conclusie: integratie van de politiediensten (op korte termijn!)
o Tobback: bevoegde ministers moeten eigen beleidsopties voor de reorganisatie en
voor een efficiënt veiligheidsbeleid bepalen


3. Het rapport van de Bende-commissie I en de Pinksterplannen I en II
Rapport van Bende-commissie I
- Geen evenwichtig onderzoek
o Rijkswacht krijgt alle aandacht

, o Gerechtelijke politie deels behandeld
o Gemeentepolitie buiten beschouwing
- Vaststellingen
o Gerechtelijke politie
 Gebrek aan samenhang qua organisatie
 Tactische en technische rechercheondersteuning bij rijkswacht loopt achter
o Rijkswacht
 Gevolgen van organisatie van de rijkswacht
 Onvoldoende ministeriële controle
 Gezag van de magistratuur = ondermaats
o Belangentegenstelling rijkswacht – gerechtelijke politie (structureel en persoonlijk)
 Onderlinge strijd
 Magistratuur niet in staat om onderlinge verstandhouding te verbeteren
o Kwaliteit van de operationele recherche = ondermaats
 Bv geen hoogwaardig nationaal gerechtelijk laboratorium
- Voorstellen ter verbetering van de situatie
o Behoud van 3 bestaande reguliere politiediensten
 Rijkswacht demilitariseren
o Territoriale organisatie van politiediensten afstemmen op niveau van gerechtelijke
arrondissementen
o Veiligheidscomités op niveau van gerechtelijke arrondissementen
 = gespreksforum voor bevolking, gerecht en politie
o Extern controleorgaan voor alle ambtenaren met een politiebevoegdheid
o Infrastructuur van de opsporing verbeteren
o Wettelijke regeling voor de toepassing van bijzondere opsporingsmethoden uitwerken
- Wat bleef buiten beschouwing?
o Interne organisatie van parketten en rechtbanken
o Verhouding magistratuur en politiediensten

Pinksterplan I
- = regeringsmelding van de regering Martens VIII
o Antwoord op rapport van Bende-commissie I
- Zwaartepunten
o Demilitarisering rijkswacht
o Modernisering van de gemeentepolitie
 Betrokken korpsen laten samenwerken in (boven)gemeentelijke zones
o  minister BiZa wordt in een positie geplaatst vanwaaruit hij de (interne) organisatie
en werking van de rijkswacht en die van de gemeentepolitie op elkaar zou kunnen
afstemmen
 Gemeentepolitie: lokale fenomenen
 Rijkswacht: (inter)nationale fenomenen of fenomenen die inzet van
uitzonderlijke/omvangrijke middelen vereist
- Wet op politieambt maken
o Relaties tussen politieoverheden onderling vastleggen
o Relaties tussen overheden en politiediensten vastleggen
o Algemene bevoegdheden van politiemensen regelen
- Ondersteunende diensten van politiekorpsen integreren in een gemeenschappelijk
dienstencentrum
- Administratief en geldelijk statuut van de leden van de onderscheiden korpsen harmoniseren

, - Oprichting parlementaire politiecommissie
o Toezicht op werking van politie- en inlichtingendiensten
o Tegengewicht aan de toegenomen invloed van politieministers op centraal niveau

Overlap Bende-commissie I en Pinksterplan I
- Driedeling van het politieapparaat
o Rijkswacht, gemeentepolitie, gerechtelijke politie
o Opmerking: vaststelling onderzoekscommissie over vijandige verhouding rijkswacht
– gerechtelijke politie
 Beter: einde maken aan onderlinge rivaliteit door bv diensten te integreren
 Bv gerechtelijke politie in de rijkswacht
- Geen koppeling tussen organisatie van het politiewezen en van het strafrechtelijk
vooronderzoek
o Opmerking: miserabel samenspel tussen OM – onderzoeksrechters – politiemensen
 Beter: herziening verhouding instellingen en diensten EN herziening van hun
interne organisatie en werking
Vaart achter uitvoering van Pinksterplan
- Minister BiZa: Louis Tobback
- Meester onderdelen van plan beslag gekregen op wetgevend niveau
o Bv modernisering gemeente politie
o Bv demilitarisering rijkswacht
- Voorstellen die politiek moeilijk lagen  nog niet uitgevoerd (*)
o Bv herstructurering gerechtelijke politie

Pinksterplan II
- Beleidsplan van regering Dehaene I
- Belangrijke punten
o Verdere uitvoering van het Pinksterplan I (*)
 Kwesties die waren blijven liggen
 Prioriteiten in het verlengde van Pinksterplan I
 Bv modernisering van de infrastructuur van politiediensten
(communicatie, luchtsteun, informatica)
o Geen sprake over algemene organisatie van politiewezen/betrokken diensten
- Meeste plannen snel omgezet in wetgeving
o Opvallend: complementariteitsprincipe wordt losgelaten
 Interne reorganisatie van rijkswacht
 Brigades herstructureren tot autonome operationele entiteiten
 Contactpunten rijkswacht – bevolking opvoeren (meer rijkswachters
in brigades)
 Rijkswacht naast gemeentepolitie op zelfde territorium belast met uitvoering
van dezelfde politietaken
 Gevolg: onrust bij gemeentepolitie
 Dreigende absorptie van gemeentepolitie in de rijkswacht
 Nieuwe minister BiZa
 Plannen vorige minister voortzetten
 Samenwerking rijkswacht – gemeentepolitie systematisch organiseren
in interpolitiezones
  gevolg nog meer onrust
- Vraag naar reorganisatie van het politewezen (opnieuw!)