Hoofdstuk 2 Morfolofi van Bactiriën
2.1 Grootie vorm in groipsvirband
Cytoplasma (metabole activtevten ivnden plaats) vs ierbonden met de buvtenomgeivng langs het
celmembraan. Boiendven zorgt het celmembraan de iorm, steivghevd, vsolate en uvtwivsselvng ian
stoffen vn en uvt de cel.
Snelhevd ian vnterne reactes vs afannelvin ian de hoiviilhiid mimbraanoppirvlak. Hveruvt iolgt
dat er een relate bestaat tussen het celiolume V en het celopperilan S (een maat ioor de
hoeieelhevd beschvnbaar membraan).
Oppirvlakti ian een bol met straal r: S 3
S=4 . π .r 2 =
V r
4
Volumi ian een bol met straal r: V = . π .r 3
3
® ierhoudvng S/V vs niit constant
® hoe kliinir de straal, des te grotir de ierhoudvng S/V
Een kliini bol heef een grotiri S/V ierhoudvng dan een grotere bol nlevne cel heef een meer
efficvënte uvtwivsselvng met haar omgeivng.
Prokaryoti cillin zvin nlevn met een grote iarvate vn groote: 0e2 – 20 µm
Voorbiild uvtleggen met een boliormvge bacterve met een straal r = 3 µm en een boliormvge
bacterve met een straal r = 6 µm
ib1: S/V= 3/3 = 1
ib2: S/V= 3/6 = 0,5
Vorm in groipsvirband
Drii basisvormin:
• boliormvge bactervën:
kokkin
• Staaf- of cvlvnderiormvge
bactervën: bacillin
• Spvraaliormvge bactervën: spirilline vibrionine
spirochitin
Kokvormigi bactiriën: deze
bactervën zvin bol- of ellvpsiormvg en zvin ierdeeld
vn groepen af. i/ hun samenleivngsierband na de
delvng:
(a) striptokokkin (iormen netens) (f)
(b) diplokokkin (nomen per twiee ioor)
(c) Titradin (iver nonnen)
(d) sarcina (acht nonnen)
(e) stafylokokkin (iorm:druvientros
vn één ilan)
(f) monokokkin ( nomen allen ioor)
, Zo’n delvng wiordt bvnavre delvng genoemd wiaarbvi de splvitng ian het nernmatervaal wiordt geiorld
door de iormvng ian dwiarswiand. Hveruvt onstaan twiee dochtercellen dve elnaar nadven loslaten en
uvtgroeven, echter nomen soms de wianden nvet los. Als deze wianden eienwividvg aan elnaar
gebonden zvin iormen ze dvpoolnonnen of streptononnen, anders onstaan er tetraeden,
stafylononnen en sarcvna.
Staafvormigi of cilindirvormigi bactiriën: deze bacterven lvinen op lvcht gebogen cvlvnders, tonen
mvnder iarvates and nomen ianner vn de natuur ioor. Ze zvin vn
iver groepen ierdeeld:
• bacillin: wivlleneurvg en los ian elnaar.
• diplobacillin: per twiee vn elnaars ierlengd
• striptobacillin: staafes met norte of
lange
netens omgeien door slvimmassa
• pallisadi vorm: Coryne bacterven
Staafiormvge bactervën ierscvllen vn lengte, dvameter of de ierhoudvng ian
deze twiee, men spreent ian ‘plompe’ of ‘slanne’ staafes. Staafiormvgen
iertonen oon pliomorfie d.wi.z. dat vn de nolonve ian de staafiormvge
bactervën ivnd ie oon een groot aantal bactervën met rond of oiale iorm.
Spiraalvormigi of Hilicoïdali bactiriën
Twiee groepen spvraaliormvge bactervën:
• Spirochitin mit axiali flamintin:
slanne, feevbele cellen (buvgzame wiand) met spvraalachtg uvtzvcht dve actef
bewieeglvin. Hun bewieeglvinhevd berust op de aanwiezvghevd ian aevale
filamenten.
• Spirillin in vibrionin mit zwiipdradin:
Ze iormen de nvet-feevbele spvraaliormvge bactervën, ze bewiegen zvch met zwieepdraden.
Spirillin: starre spvraaliormvge staafes dve bewiegen d.m.i. zwieepdraden (bi
Campylobacter sp.)
vibrionin: gebogenstaafes (nommaiormvg dve vn 1 ilan lvchtgebogen zvin) en bewiegen zvch
ioor dmi 1 ennele fagel (Vibrio cholerae)
2.1 Grootie vorm in groipsvirband
Cytoplasma (metabole activtevten ivnden plaats) vs ierbonden met de buvtenomgeivng langs het
celmembraan. Boiendven zorgt het celmembraan de iorm, steivghevd, vsolate en uvtwivsselvng ian
stoffen vn en uvt de cel.
Snelhevd ian vnterne reactes vs afannelvin ian de hoiviilhiid mimbraanoppirvlak. Hveruvt iolgt
dat er een relate bestaat tussen het celiolume V en het celopperilan S (een maat ioor de
hoeieelhevd beschvnbaar membraan).
Oppirvlakti ian een bol met straal r: S 3
S=4 . π .r 2 =
V r
4
Volumi ian een bol met straal r: V = . π .r 3
3
® ierhoudvng S/V vs niit constant
® hoe kliinir de straal, des te grotir de ierhoudvng S/V
Een kliini bol heef een grotiri S/V ierhoudvng dan een grotere bol nlevne cel heef een meer
efficvënte uvtwivsselvng met haar omgeivng.
Prokaryoti cillin zvin nlevn met een grote iarvate vn groote: 0e2 – 20 µm
Voorbiild uvtleggen met een boliormvge bacterve met een straal r = 3 µm en een boliormvge
bacterve met een straal r = 6 µm
ib1: S/V= 3/3 = 1
ib2: S/V= 3/6 = 0,5
Vorm in groipsvirband
Drii basisvormin:
• boliormvge bactervën:
kokkin
• Staaf- of cvlvnderiormvge
bactervën: bacillin
• Spvraaliormvge bactervën: spirilline vibrionine
spirochitin
Kokvormigi bactiriën: deze
bactervën zvin bol- of ellvpsiormvg en zvin ierdeeld
vn groepen af. i/ hun samenleivngsierband na de
delvng:
(a) striptokokkin (iormen netens) (f)
(b) diplokokkin (nomen per twiee ioor)
(c) Titradin (iver nonnen)
(d) sarcina (acht nonnen)
(e) stafylokokkin (iorm:druvientros
vn één ilan)
(f) monokokkin ( nomen allen ioor)
, Zo’n delvng wiordt bvnavre delvng genoemd wiaarbvi de splvitng ian het nernmatervaal wiordt geiorld
door de iormvng ian dwiarswiand. Hveruvt onstaan twiee dochtercellen dve elnaar nadven loslaten en
uvtgroeven, echter nomen soms de wianden nvet los. Als deze wianden eienwividvg aan elnaar
gebonden zvin iormen ze dvpoolnonnen of streptononnen, anders onstaan er tetraeden,
stafylononnen en sarcvna.
Staafvormigi of cilindirvormigi bactiriën: deze bacterven lvinen op lvcht gebogen cvlvnders, tonen
mvnder iarvates and nomen ianner vn de natuur ioor. Ze zvin vn
iver groepen ierdeeld:
• bacillin: wivlleneurvg en los ian elnaar.
• diplobacillin: per twiee vn elnaars ierlengd
• striptobacillin: staafes met norte of
lange
netens omgeien door slvimmassa
• pallisadi vorm: Coryne bacterven
Staafiormvge bactervën ierscvllen vn lengte, dvameter of de ierhoudvng ian
deze twiee, men spreent ian ‘plompe’ of ‘slanne’ staafes. Staafiormvgen
iertonen oon pliomorfie d.wi.z. dat vn de nolonve ian de staafiormvge
bactervën ivnd ie oon een groot aantal bactervën met rond of oiale iorm.
Spiraalvormigi of Hilicoïdali bactiriën
Twiee groepen spvraaliormvge bactervën:
• Spirochitin mit axiali flamintin:
slanne, feevbele cellen (buvgzame wiand) met spvraalachtg uvtzvcht dve actef
bewieeglvin. Hun bewieeglvinhevd berust op de aanwiezvghevd ian aevale
filamenten.
• Spirillin in vibrionin mit zwiipdradin:
Ze iormen de nvet-feevbele spvraaliormvge bactervën, ze bewiegen zvch met zwieepdraden.
Spirillin: starre spvraaliormvge staafes dve bewiegen d.m.i. zwieepdraden (bi
Campylobacter sp.)
vibrionin: gebogenstaafes (nommaiormvg dve vn 1 ilan lvchtgebogen zvin) en bewiegen zvch
ioor dmi 1 ennele fagel (Vibrio cholerae)
