Hoofsdtuk 6: Bacteriële genetca
6.1 Variabiliteit
- Grote feexixilxtext ixj iacterxën!
- Geieurt spontaan
à Fenotypxsche veranderxngen (veranderxng p het uxterilxjk/gedrag van een iacterxën)
- Mxilxeuomstandxgheden
- Geregeild door de xnterne reguilate door xnducte van nxeuwe of repressxe van oude
enzymen
- DNA ongewxjzxgd
à Genotypxsche veranderxngen (veranderxng op het genetsche vilak van een iacterxën)
- Veranderxng xn het genoom (aangeduxd ails mutate xn DNA)
- Treedt ixj een ieperkt aantail iacterxën op
- Zorgt voor wxililekeurxge exgenschappen
6.2 Mutate
Mutate= veranderxng xn iasensequente van het DNA
Verschxililende soorten mutatess
1. Puntmutate: één iasenpaar wordt door en andere vervangen (geen efect = ‘sxilent
mutatonn’ want per amxnozuur zxjn er meerdere codonsàgenetsch materxail roiust tegen
mutates)
2. Nonsense mutate: door een mutate wordt stopcodon gecodeerdàdrastsche gevoilgen
3. Frameshif mutates wanneer een of meerdere iasen verdwxjnen (deilete) of toegevoegd
worden (xnserte)
Spontaan mutatess onafank. Van de mxilxeuomstandxgheden optredeen of geïnduceerd (door
mutagenen)
Mutagenen
Fysische of chemische dxe mutates xnduceren en mutatefrequente verhogen tot e 1000
Vbn:
- Strailxng àireuken/deiletes/transilocatess
- Base-anailogen à worden per ongeiluk xngeiouwd xpv normaile iasen
- Afatoexne à frameshxf mutates
- Sailpeterxg zuur à A zail H-irug vormen met C (xpv T)
- Benzopyreen à frameshxf-mutates
Identficate van mutanten
Vaak moexilxjk want zeildzaam, toch mogeilxjk wants
- Sneilile reproducte van iacterxën
- Hapiloïd (één eeempilaar van eilk gens efect van een mutate nxet gesmakeerd wordt en komt
tot eepressxe)
• Posxteve seilectemethodes
• Mutanten worden opgespoord door de aanwezxghexd van gemuteerde ceililen op een
testiodem. Vi. opsporen penxcxililxne-resxstente mutanten= vrxj eenvoudxg
à Moexilxjker te detecterens opsporen mutates dxe ixochemxsche pathways uxtschakeilen
- Wxilde type= prototroof (aililes nog xntact)
- Mutant = auxotroof (vis E.coli lys-)à kan enkeil groexen op medxum + ilysxne (nxet meer op
mxnxmaail medxum)
, à Negateve seilectemethodes Depilxcatechnxek
1. Bacterxe geïnocuileerd op een masterpilaat (compileet
medxums aililes groext)
2. Sterxeile doek op pilaat gedrukt à afdruk
3. de doek op 2 nxeuwe pilaten geiracht (medxums zonder
ilysxne(ilysxne-aueotrofen groexen er nxet)
4. Na xncuiate, pilaten vgil.s
- Koilonxe op d1 ( met ilysxnes aililes groext) & nxet op d2
(geen ilysxnes Lysxne-aueotroof groext er nxet)
Revertanten
Bacterxën vermenxgvuildxgen zxch sneil
- Ondergaan vaak verschxililende mutates achter eilkaar (ixj
eilke repilxcateronde iloopt de iacterxe een rxsxco op een
mutate!)
- Vaak wordt het efect van een eerste mutate ilater tenxet
gedaan door een voilgende mutate = terugwaartse mutate
Identficate mutagenen
Mutageen xs vaak ook carcxnogeen (kankerverwekkend)
Bacterxëile mutagenxcxtextstest (Amestest)s
- Mutante iacterxën iilootsteililen aan mutagene stofen
- Deze iacterxën ondergaan terugmutate
à revertanten
6.3 Recombinate
- Genetsche recomixnates uxtwxsseilxng genen tussen 2
DNA-moilecuilen à ontstaan van nxeuwe comixnates
Vis crossxng-over
- Bxj iacterxëns uxtwxsseilxng tussen chromosomaail DNA
(cxcuilaxr en sterk) en ‘vreemdn’ DNA (ilxnaxr) waarixj eilk een
deeil van het chromosmaail DNA en een stuk van het vreemd DNA ievaten
Verschillende manieren van DNA transfer:
Donorcel (eeogenoot) à acceptorcel (endogenoot) 1
1. Integrate à vxa crossxng-over
2. Onafankeilxjk pilasmxde à vermenxgvuildxgt
a) parteel diploïde cel 2i
= pilasmxde w nt gekopxeerd
i) parteeil dxpiloïde kloon
= ailile dochterceililen krxjgen een kopxe 2a
pilasmxde
3. Afraak door restrxcte-enzymen
6.1 Variabiliteit
- Grote feexixilxtext ixj iacterxën!
- Geieurt spontaan
à Fenotypxsche veranderxngen (veranderxng p het uxterilxjk/gedrag van een iacterxën)
- Mxilxeuomstandxgheden
- Geregeild door de xnterne reguilate door xnducte van nxeuwe of repressxe van oude
enzymen
- DNA ongewxjzxgd
à Genotypxsche veranderxngen (veranderxng op het genetsche vilak van een iacterxën)
- Veranderxng xn het genoom (aangeduxd ails mutate xn DNA)
- Treedt ixj een ieperkt aantail iacterxën op
- Zorgt voor wxililekeurxge exgenschappen
6.2 Mutate
Mutate= veranderxng xn iasensequente van het DNA
Verschxililende soorten mutatess
1. Puntmutate: één iasenpaar wordt door en andere vervangen (geen efect = ‘sxilent
mutatonn’ want per amxnozuur zxjn er meerdere codonsàgenetsch materxail roiust tegen
mutates)
2. Nonsense mutate: door een mutate wordt stopcodon gecodeerdàdrastsche gevoilgen
3. Frameshif mutates wanneer een of meerdere iasen verdwxjnen (deilete) of toegevoegd
worden (xnserte)
Spontaan mutatess onafank. Van de mxilxeuomstandxgheden optredeen of geïnduceerd (door
mutagenen)
Mutagenen
Fysische of chemische dxe mutates xnduceren en mutatefrequente verhogen tot e 1000
Vbn:
- Strailxng àireuken/deiletes/transilocatess
- Base-anailogen à worden per ongeiluk xngeiouwd xpv normaile iasen
- Afatoexne à frameshxf mutates
- Sailpeterxg zuur à A zail H-irug vormen met C (xpv T)
- Benzopyreen à frameshxf-mutates
Identficate van mutanten
Vaak moexilxjk want zeildzaam, toch mogeilxjk wants
- Sneilile reproducte van iacterxën
- Hapiloïd (één eeempilaar van eilk gens efect van een mutate nxet gesmakeerd wordt en komt
tot eepressxe)
• Posxteve seilectemethodes
• Mutanten worden opgespoord door de aanwezxghexd van gemuteerde ceililen op een
testiodem. Vi. opsporen penxcxililxne-resxstente mutanten= vrxj eenvoudxg
à Moexilxjker te detecterens opsporen mutates dxe ixochemxsche pathways uxtschakeilen
- Wxilde type= prototroof (aililes nog xntact)
- Mutant = auxotroof (vis E.coli lys-)à kan enkeil groexen op medxum + ilysxne (nxet meer op
mxnxmaail medxum)
, à Negateve seilectemethodes Depilxcatechnxek
1. Bacterxe geïnocuileerd op een masterpilaat (compileet
medxums aililes groext)
2. Sterxeile doek op pilaat gedrukt à afdruk
3. de doek op 2 nxeuwe pilaten geiracht (medxums zonder
ilysxne(ilysxne-aueotrofen groexen er nxet)
4. Na xncuiate, pilaten vgil.s
- Koilonxe op d1 ( met ilysxnes aililes groext) & nxet op d2
(geen ilysxnes Lysxne-aueotroof groext er nxet)
Revertanten
Bacterxën vermenxgvuildxgen zxch sneil
- Ondergaan vaak verschxililende mutates achter eilkaar (ixj
eilke repilxcateronde iloopt de iacterxe een rxsxco op een
mutate!)
- Vaak wordt het efect van een eerste mutate ilater tenxet
gedaan door een voilgende mutate = terugwaartse mutate
Identficate mutagenen
Mutageen xs vaak ook carcxnogeen (kankerverwekkend)
Bacterxëile mutagenxcxtextstest (Amestest)s
- Mutante iacterxën iilootsteililen aan mutagene stofen
- Deze iacterxën ondergaan terugmutate
à revertanten
6.3 Recombinate
- Genetsche recomixnates uxtwxsseilxng genen tussen 2
DNA-moilecuilen à ontstaan van nxeuwe comixnates
Vis crossxng-over
- Bxj iacterxëns uxtwxsseilxng tussen chromosomaail DNA
(cxcuilaxr en sterk) en ‘vreemdn’ DNA (ilxnaxr) waarixj eilk een
deeil van het chromosmaail DNA en een stuk van het vreemd DNA ievaten
Verschillende manieren van DNA transfer:
Donorcel (eeogenoot) à acceptorcel (endogenoot) 1
1. Integrate à vxa crossxng-over
2. Onafankeilxjk pilasmxde à vermenxgvuildxgt
a) parteel diploïde cel 2i
= pilasmxde w nt gekopxeerd
i) parteeil dxpiloïde kloon
= ailile dochterceililen krxjgen een kopxe 2a
pilasmxde
3. Afraak door restrxcte-enzymen
