Samenvatting - Plantenfysiologie (2de Ba BIR UA)

FYSIOLOGIE HOOFDSTUK 1: De plantencel
1. Inleiding

 Planten = multicellulaire eukaryote organismen
 Levenscyclus
o Sporofyt (2n) & gametofyt (n) = generatiewisseling
o Meiose = 2n -> n chromosomen / mitose
o Vorming van pollenbuis
o Bevruchting = microsporen op vrouwelijke gametofyt => eicel bevruchten
o Dubbele bevruchting
 1) Vorming embryo door fusie van 2 gameten
 2) fusie 2 poolkernen & 1 vd gameten => endosperm ontwikkelen


2. De structuur vh plantenlichaam

 Meristemen
o = zones met veel celdeling => groei van planten
o Soorten
 Apicaal meristeem in stengeltop & wortelpunt
 Zones in zijknoppen ter hoogte vd stengelknopen
 Pericykel = intern meristematisch weefsel => ontstaan zijwortels

o Aanleunend bij meristemen
 Liggen zones van celstrekking
 Celdifferentiatie vindt plaats bij de elongatie zone

 lagen in blad:
o cuticula – epidermis – pallisade parenchym (fotosynthese) – xyleem – floëem –
sponsparenchym/ mesofyl – stomata in epidermis (vaak onderaan) – cuticula

 lagen in (primaire) stengel: geen secundaire diktegroei
o epidermis & cortex – floëem – vasculair cambium (kan dilateren) – xyleem – merg

 lagen in wortel:
o wortelhaar - epidermis – cortex – endodermis – pericykel – floëem – vasculair
cambium – xyleem

 Primaire groei
o = nieuwe organen worden gevormd
o = resultaat vd activiteit vd meristemen & toename celvolume door elongatie

 Secundaire groei
o = na de primaire groei, door 2 laterale meristemen:
 Vasculair cambium: aanleiding tot sec xyleem & floëem (o.a. hout)
 Kurkcambium: vorming vh periderm



1

,3. Plantenlichaam bestaat uit 3 weefsels

 Weefseltype: Dermaal / oppervlakte cellen
o Weefsel: Epidermis
o Oppervlaktecellen: epidermale, guard (sluitcellen, huidmondjes), gland en hair cells
o Huidmondjes, klieren, trichomen
o Oppervlakte van epidermis kan verschillen:
 Rol bij gasuitwisseling

 Weefseltype: Grond
o Weefsel: Grondweefsel => Cellen: Parenchymcellen (minst gedifferentieerd weefsel)
o Weefsel: Sclerenchym => Cellen: Vezels, Skleriden (zorgen voor steun)
o Weefsel: Collenchym => Cellen: collenchym cellen (zorgen voor steun)

 Weefseltype: Vasculair
o Weefsel: Xyleem => Cellen: trachea elementen (vezels & tracheïden), vezelcellen,
parenchymcellen
 Bevat poriën/stippels
 Opgebouwd uit dode cellen
 Zorgen voor H2O transport

o Weefsel: Floëem => Cellen: Zeefplaat elementen, begeleidende cellen, vezelcellen,
parenchymcellen
 Levende cellen
 Transporteren fotosynthese producten
 Zeefvaten ku w afgesloten door eiwitten ter bescherming

Weefseltype Weefsel Celtypes
Dermaal Epidermis Epidermale, sluit, klier en
haarcellen
Grond Grondweefsel Parenchymcellen
Scelernchym Vezels en skleriden
Collenchym Collenchymcellen
Vasculair Xyleem Trachea elementen
Floëem Vezelcellen
Parenchymcellen
Zeefplaat elementen
Begeleidende cellen




4. Plant-specifieke organellen

 Plant-specifieke organellen: celwand, vacuole met tonoplast, chloroplast, peroxisomen,
plasmodesmata <-> Dieren

 Celwand
o Rigide

2

, o Cellen w na deling bij elkaar gehouden door middenlamella = overblijfsel van de
primaire celwand na deling
o Cellen onderling verbonden door stippels

o Opbouw
 Cellulose microfibrillen
 Cross-linking glycanen
 Pectine matrix (polysaccharidisen met galacuronzuur)
 Eiwitnetwerk (eg extensie, GPI anker)
 Fenylpropanoïden
 Lignine (secundaire CW) maken netwerk om cellulose firbillen georganiseerd
te houden)
>>> niet enkel microfibrillen, ook eiwitten, suikers…
o Pathways
 Cellulose microfibrillen synthese door cellulose synthase complex
 Matrix componenten via secretorische pathway

o Functies
 Structuur
 Verhindert de migratie van cellen tijdens embryogenese

o 2 types
 Primaire celwand: dun
 bij jonge groeiende cellen

 Secundaire celwand: dikker & sterker
 ontstaat door afzetting van celwandmateriaal na celgroei
 sterkte bepaald door lignine
 stippels/pits = cirkelvormige openingen in sec. celwand
 Functie: aanleiding tot hoogtegroei


2.2 Vacuole met tonoplast

 Vacuole
o = grote centrale, met water gevulde zak

o Bouw
 Vacuolemembraan = tonoplast
 Gevuld met waterige oplossing (enzymen, suikers, sec. metabolieten,…)

o In meristematische weefsels:
 Vacuole minder prominent aanwezig => meerdere kleine provacuolen
 Ontstaan als afsnoering vh trans Golgi netwerk

o Wateropname/ Osmose
 Mogelijk gemaakt door transport van moleculen door de tonoplast
 Door wateropname ontstaat turgordruk => celexpansie & structuur


3

, o 2 andere types
 Lytische vacuolen
 = vacuolen voor opslag van (hydro)lytische enzymen
 Voor eiwitafbraak/organelafbraak (autofagosomen)
o = fagosomen die cellulaire componenten vb organellen
geheel insluiten voor afbraak

 Eiwitlichaampjes (protein bodies)
 = vacuolen voor eiwitopslag => bv. in zaden




2.3 Chloroplasten en plastiden

 Plastiden = groep organellen
 Chromoplasten
o = plastiden met pigmenten (carotenoïden ipv chlorofyl)

 Leukoplasten
o = plastiden zonder pigmenten
o Zetmeelhoudende amyloplasten

 Chloroplasten
o Bouw
 Dubbele membraan (binnen & buiten)
 Thylakoïde membraan
 Grana = stapeltjes thylakoïden
 Stroma = lumen; Stroma lamellen = membranen die grana verbinden

o In Thylakoide membraan
 ATP synthetasen: verplaatsing e- => proton gradiënt => aanmaak ATP

o Bevatten eigen DNA
 Endosymbiose: ontwikkeld uit endosymbiotische micro-organismen
 Codeert voor rRNA, tRNA, rubisco grote subeenheid
 Polyploïd in gedifferentieerde (!) cellen

o Overgangen
 Meristeemcellen: proplastiden
 = zonder chlorofyl, membraan, fotosynthesemachine

 Indien belichting
 Proplastide differentieert tot chloroplast
 Indien donker (in grond)
 Proplastide differentieert tot etioplast



4