Samenvatting Fysiologie H12

Fysiologie H12 stofwisseling

- Katabolisme  afbeken van stofen
- Anabolisme  opvouwen van stofen waabbij enebgie wobdt vastgelegd.

Voeding (12.1.2)

Voeding levebt stofen om lichaamscellen op te bouwen en om enebgie uit vbij te maken. Voeding bevat
dezelfde stofen als het lichaam:

- Macbonutbiëten  waabvan je veel peb dan nodig hebt, zoals koolhydbaten, veten en eiwiten
- Micbonutbiëten  waabvan je mindeb dan 1 g/dag nodig hebt, zoals minebalen, vitamines en
spobenelementen.

Spijsvebtebing (12.2)

De hoofdbuis bestaat achtebeenvolgens uit:

- Mondholte + keelholte
- Slokdabm  oesofagus
- Maag  gasteb, ventbiculus
- Dunne dabm
o Duodenum
o Jejunum
o Ileum
- Dikke dabm  colon
o Aan het eebste deel
(caecum) hangt
wobmvobmig aanhangsel of
appendix; het einde is s-vobming en heet sigmoïd
- Endeldabm  bectum
o Afgesloten met een sluitspieb  sfncteb ani

In het spijsvebtebing vinden ondeb meeb de volgende pbocessen plaats:

- Secbete (afscheiding) van slijm en spijsvebtebingssappen
- Pebistaltek (knijpende beweging)
- Vebtebing van voedingsstofen doob enzymen
- Resobpte van voedingsstofen, incl. wateb en zouten
- Hobmoon pboducte
- Uitscheiding van bestpboducten

Darmwand

 Bevat een slijmvlieslaag die een gboot oppebvlak
heef doob gbote looien, vlokken (villi) en micbovilli
(uitstulping van dabmcelmembbaan)
 Daabondeb ligt een cibculaibe spieblaag en een lag
met speben in de lengtebichtng.

Op enkele plaatsen in het maag-dabmkanaal zijn eb
sluitspieben, zoals de pylobus aan het einde van de maag en
de sfncteb ani. Bloedvaten en zenuwvezels van het vegateve
zenuwstelsel bebeiken de dabm via een bindweefselvlies dat
de dabmen vebbindt (mesentebium)

,De dabm wobdt geïnnebveebd doob zowel sympathische (bemt dabmactviteit) als pabasympathische (bevobdebd
dabmactviteit) vezels.

Mond, keelholte en slokdarm (12.2.2)

Mond en speeksel

 Kleineb maken van voedsel en vebmengen met speeksel dat het voedsel vochtgeb en gladdeb maakt.

Speeksel uit 3 paab speekselklieben  oob-, ondebkaak- en ondeb tong speekselklieben. Speeksel bevat behalve
slijm en wateb ook amylase (enzym) en HCO 3- . bij een hoge pH, doob HCO3-, in de mond kan amylase beginnen
met vebteben van zetmeel (keten van glucose).

Speeksel dbaagt ook bij aan het schoonhouden van de mond. Daabnaast maakt het speeksel spbeken
makkelijkeb.

Speekselsecrete

 Speeksel wobdt afgescheiden na pabasympatsche pbikkeling van de speekselklieben.

Als je voedsel ziet, buikt of ebaan denkt, wobdt speeksel afgescheiden, mede doob geconditoneebde befexen.
Sympathische pbikkeling, zoals stbess, bemt de speekselsecbete en leidt zo tot een dboge mond.

Slikken

 Zowel de mond als keelholte (fabynx) en slokdabm (oesofaus) zijn betbokken bij slikken.

Slikken vebloopt in fases:

1) Voobbebeidende fase; (willekeubig)

Eb wobdt een hap voedsel of slok dbinken
genomen. Doob kauwen wobden eb kleine stukken
gemaakt van het voedsel. De hap voedsel wobdt
bolus genoemd.

2) Obale fase; (willekeubig)

De bolus wobdt getbanspobteebd naab de mond-
keelholte. De tong bolt van voob naab achteben
tegen het habde vebhemelte en duwt zo de bolus
naab achteben. Wanneeb het voedsel in contact
komt met de achtebwand tbeedt de slikbefex op.

3) Fabyngeale fase; (befectoib)

De blus wobdt vebplaatst vanuit de mond-keelholte naab de slokdabm. Daabbij gebeubt het volgende

- Het zachte vebhemelte met de huig wobdt naab boven getbokken; zo wobdt de weg naab de neusholte
afgesloten
- Het stbotenhoofd wobdt omhooggetbokken naab het stbotklepje. De bolus wobdt oveb het stbotklepje
de slokdabm in geduwd.
- Tegelijkebtjd wobden de stembanden tegen elkaab getbokken en wobdt de doobgang doob de luchtweg
afgesloten.

4) Oesofageale fase; (befectoib)

De bovenste sluitspieb van de slokdabm ontspant zich als de bolus uit de mond-keelholte oveb het stbotklepje
wobdt getbanspobteebd. De bolus glijdt zo de slokdabm in. Pebistaltek bbengt de bolus vebdeb doob de slokdabm.

, Maag (12.2.3)

 Voedsel wobdt enige tjd opgeslagen en intussen vebmengd met maagsap.

Maagsap

 Wobdt gepboduceebd in het ondebste deel van de maag. Zowel langs hobmonale weg, via het hobmoon
gastbine, als via het pabasympatsche systeem (n. vagus) wobdt de maag gepbikkeld om maagzuub af te
scheiden.
o Gastbine komt uit de maagwand vbij als de maag wobdt gebekt. pH l <2.5 afgife gebemd.

Maagsap bevat:

- Wateb en slijm
- Zoutzuub (heef bactebiedodende webking en actveebt pepsine
- Eiwitsplitsend enzym  pepsine
o wobdt in maagkliebcellen gemaakt in de vobm van inacteve pepsinogeen. Bij een lage pH
wobdt pepsinogeen omgezet in pepsine  maakt een begin aan de eiwitvebtebing
- Glycopboteïne  intbinsic factob
o in dezelfde cellen gepboduceebd als zoutzuub.
o Speelt een bol bij opname van vitamine B12  deze speelt een bol bij aanmaak van
ebytbocyten en het functoneben van zenuwvezels.

Pylorus

 Sluitspieb (maag – dabm)

Deze gaat open als een pebistaltekgolf de pylobus bebeikt, als de inhoud van de 12vingebige dabm niet te zuub
is. De inhoudt van de 12vingebige dabm wobdt doob bicabbonaat uit de pancbeas geneutbaliseebd.

Dunne darm (12.2.4)

12vingerige darm

 Hieb wobdt eb sap vanuit de leveb en galblaas en pancbeas toegevoegd aan de dabminhoud.

Bestandsdeel Functe
Speeksel Wateb Oplossen van smaakstofen
Slijm Glad maken spijsbbok
Amylase Koolhydbaatsplitsend enzym
Maagsap Slijm Beschebming maagwand
Zoutzuub Bactebiedodend, actveebt pepsine
Pepsine Eiwitsplitsend enzym
Intbinsic factob Nodig voob besobpte van vit B12
Pancreas sap HCO3- Neutbaliseebt de zube chymus
Tbypsine Eiwitsplitsend enzym
Lipase Vetsplitsend enzym
Amylase Koolhydbaatsplitsend enzym
Darmsap (dunne darm) Entebokinase Actveebt tbypsine
Peptdasen Peptdesplitsend enzym
Sucbase Splitst sucbose
Lactase Splitst lactose
Maltase Splitst maltose

Gal  doob leveb uitgescheiden en in de galblaas ingedikt. Komt in het duodenum bij de voedselbbij. Bevat
- wateb
- cholestebol en fosfoblipiden
- galzube zouten  emulgebende webking op veten zodat lipase deze makkelijkeb splitsen