HOOFDSTUK 20: KANKER
20.1 OVERZICHT VAN KANKER
Kanker: gekarakteriseerd door ongecontroleerde celgroei. Resultaat van celmutaties die veel controle
over de cel doen verliezen
- Mutatie: genetisch of uit de omgeving (mutagenen, carcinogenen)
- Multi-hit: verandert celidentiteit
Karakteristieken van kankercellen
Kankercellen hebben geen differentiatie
- Differentiatie: cellulaire ontwikkeling waarbij de cel een specifieke functie en structuur
aanneemt
o RBCs: gedifferentieerde cellen in het circulaire systeem
o Kankercellen niet gespecialiseerd en helpen niet bij het functioneren van een
lichaamsdeel. Het ziet er niet uit als een gedifferentieerd epitheel-, spier-, zenuw- of
bindweefselcel, maar distinctief abnormaal
Kankercellen hebben een abnormale nucleus
- Nucleus van normale cel verschilt van die van een prekankercel en een kankercel (cervicaal)
o Nucleus van kankercel (cervicaal) zijn gegroeid tot ze het meeste van de cel
innemen
- Kankercellen hebben vaak chromosomale mutaties: sommige delen kunnen gedupliceerd
en/of gedeletet zijn
- Genamplificatie (extra kopieën van een specifieke gen) komt vaker voor dan in normale cellen
- Normaal doen cellen met beschadigd DNA aan apoptose, maar kankercellen ondergaan geen
apoptose
- Weefsel dat frequent deel hebben meer kans kom kanker te worden: celdeling geeft
mogelijkheid om genetische mutaties te ondergaan
Kankercellen hebben ongelimiteerde mogelijkheid om te repliceren
- Normale limiet om te delen is 60-70 keer, daarna apoptose → kankercellen delen
meer dan dit
- Telomeren: speciale herhalende DNA-sequenties
o Specifieke proteïnen binden aan telomeren in normale en kankercellen
o De proteïnen beschermen de uiteinden van chromosomen van DNA-
herstelenzymen → herstelenzymen herstellen in het midden van de
chromosoom, maar binden aan de uiteinden
o Bij normale cel: telomeren worden korter na elke celcyclus en
beschermende proteïnen nemen gradueel af. Herstelenzymen zorgen er
uiteindelijk voor dat chromosoomuiteinden binden aan elkaar → apoptose
, o Telomerase: enzym dat telomeersequenties kan heropbouwen zodat de
cel mogelijkheid om te delen niet verliest
- Dit enzym is constant aan in kankercellen en telomeren
bouwen telkens opnieuw op
Kankercellen vormen tumoren
- Normale cellen ankeren aan een substraat en/of binden aan hun buren voeren
contactinhibitie uit: wanneer ze in contact komen met buur, stoppen ze met delen
- Kankercellen stapelen op elkaar en groeien in verschillende lagen tumor gevormd. De meest
agressieve cel wordt de dominante cel van de tumor terwijl kanker groeit
Kankercellen verwaarlozen groeifactoren
- Chemische signalen tussen cellen (groeifactoren) zeggen wanneer gedeeld moet worden. Er
zijn 2 types
o Stimulerende groeifactoren: kanker blijft groeien, ondanks dat deze groeifactoren
afwezig zijn
o Inhiberende groeifactoren: kanker reageert niet op deze groeifactoren
Kankercellen worden gradueel abnormaal
- Carcinogenese: ontwikkeling van kanker → proces met meerdere stadia dat
onderverdeeld kan worden in 3 fasen
o Initiatie: enkele cel ondergaat mutatie dat snelle deling initieert
o Promotie: tumor ontwikkelt en tumorcellen delen verder en ondergaan mutaties
o Progressie: 1 cel ondergaat mutatie dat een voordeel geeft aan die cel tegenover
20.1 OVERZICHT VAN KANKER
Kanker: gekarakteriseerd door ongecontroleerde celgroei. Resultaat van celmutaties die veel controle
over de cel doen verliezen
- Mutatie: genetisch of uit de omgeving (mutagenen, carcinogenen)
- Multi-hit: verandert celidentiteit
Karakteristieken van kankercellen
Kankercellen hebben geen differentiatie
- Differentiatie: cellulaire ontwikkeling waarbij de cel een specifieke functie en structuur
aanneemt
o RBCs: gedifferentieerde cellen in het circulaire systeem
o Kankercellen niet gespecialiseerd en helpen niet bij het functioneren van een
lichaamsdeel. Het ziet er niet uit als een gedifferentieerd epitheel-, spier-, zenuw- of
bindweefselcel, maar distinctief abnormaal
Kankercellen hebben een abnormale nucleus
- Nucleus van normale cel verschilt van die van een prekankercel en een kankercel (cervicaal)
o Nucleus van kankercel (cervicaal) zijn gegroeid tot ze het meeste van de cel
innemen
- Kankercellen hebben vaak chromosomale mutaties: sommige delen kunnen gedupliceerd
en/of gedeletet zijn
- Genamplificatie (extra kopieën van een specifieke gen) komt vaker voor dan in normale cellen
- Normaal doen cellen met beschadigd DNA aan apoptose, maar kankercellen ondergaan geen
apoptose
- Weefsel dat frequent deel hebben meer kans kom kanker te worden: celdeling geeft
mogelijkheid om genetische mutaties te ondergaan
Kankercellen hebben ongelimiteerde mogelijkheid om te repliceren
- Normale limiet om te delen is 60-70 keer, daarna apoptose → kankercellen delen
meer dan dit
- Telomeren: speciale herhalende DNA-sequenties
o Specifieke proteïnen binden aan telomeren in normale en kankercellen
o De proteïnen beschermen de uiteinden van chromosomen van DNA-
herstelenzymen → herstelenzymen herstellen in het midden van de
chromosoom, maar binden aan de uiteinden
o Bij normale cel: telomeren worden korter na elke celcyclus en
beschermende proteïnen nemen gradueel af. Herstelenzymen zorgen er
uiteindelijk voor dat chromosoomuiteinden binden aan elkaar → apoptose
, o Telomerase: enzym dat telomeersequenties kan heropbouwen zodat de
cel mogelijkheid om te delen niet verliest
- Dit enzym is constant aan in kankercellen en telomeren
bouwen telkens opnieuw op
Kankercellen vormen tumoren
- Normale cellen ankeren aan een substraat en/of binden aan hun buren voeren
contactinhibitie uit: wanneer ze in contact komen met buur, stoppen ze met delen
- Kankercellen stapelen op elkaar en groeien in verschillende lagen tumor gevormd. De meest
agressieve cel wordt de dominante cel van de tumor terwijl kanker groeit
Kankercellen verwaarlozen groeifactoren
- Chemische signalen tussen cellen (groeifactoren) zeggen wanneer gedeeld moet worden. Er
zijn 2 types
o Stimulerende groeifactoren: kanker blijft groeien, ondanks dat deze groeifactoren
afwezig zijn
o Inhiberende groeifactoren: kanker reageert niet op deze groeifactoren
Kankercellen worden gradueel abnormaal
- Carcinogenese: ontwikkeling van kanker → proces met meerdere stadia dat
onderverdeeld kan worden in 3 fasen
o Initiatie: enkele cel ondergaat mutatie dat snelle deling initieert
o Promotie: tumor ontwikkelt en tumorcellen delen verder en ondergaan mutaties
o Progressie: 1 cel ondergaat mutatie dat een voordeel geeft aan die cel tegenover
