HOOFDSTUK 12: SKELETSYSTEEM
Het skeletsysteem bestaat uit 2 types van bindweefsel: Bot en kraakbeen (te vinden in gewrichten),
kraakbeen is het punt waar 2 gewrichten samenkomen.
- Ligamenten, gevormd uit vezelig bindweefsel, binden de botten
Functies van het skelet
Ondersteuning: De botten van de benen ondersteunen het gehele lichaam wanneer we staan en de
botten van de bekkengordel ondersteunen de buikholte
Beweging: Het skeletsysteem werkt met het spiersysteem om beweging te voorzien
Bescherming: De botten van de schedel beschermen de hersenen, de ribbenkast beschermt het hart
en de longen en de wervels (vertebrae) beschermen de ruggengraat wat zenuwconnecties met alle
spieren van de ledematen maakt
Productie van bloedcellen: Het skelet speelt een belangrijke rol in de vorming van bloed. In de
foetus hebben alle botten rood beenmerg om BCs te produceren. Maar bij volwassenen produceren
slechts enkele botten BCs
Opslag van mineralen en vetten: Alle botten hebben een matrix dat calciumfosfaat bevat. Vet is
opgeslagen in geel beenmerg
Anatomie van een lang bot
De botten van het lichaam variëren in grootte en vorm
- Diafyse: De schacht van het bot. Heeft een
grote medullaire holte waarvan de wanden
samengesteld zijn uit compact bot
o De medullaire holte is bekleed met
een dun, vasculair membraan
(endosteum) en is gevuld met geel
beenmerg, dat vet opslaat
- Epifyse: Uitgebreide deel aan het einde van
een lang bot
o Epifyses zijn gescheiden van de
diafyse door een kleine regio van
volgroeid bot: metafyse
- Metafyse bestaat uit een
epifysische plaat (regio van
kraakbeen dat toelaat dat de
bot groeit)
- Epifyses samengesteld uit
grotendeels sponsachtig been
dat rood beenmerg bevat, waar
BCs gemaakt zijn
, - Ze zijn bekleed met een dunne laag hyalinekraakbeen = gewrichtskraakbeen
- Lang been is volledig bedekt met een laag van vezelig bindweefsel: periosteum
o Bevat bloedvaten, lymfevaten en zenuwen
o Vertakkingen van de bloedvat zijn te vinden doorgeen de medullaire holte
o Andere vertakkingen zijn te vinden in holle cilinders: centrale kanalen in het
botweefsel
- Periosteum is continu met ligamenten en pezen verbonden met een bot
Bot
Compact bot
, - Sterk georganiseerd en samengesteld uit tubulaire units: osteons
o Doorsnede van de osteon: botcellen (osteocyten) liggen in lacunes = kleine kamers
in concentrische cirkels rond een centraal kanaal
o Matrices vullen de plaats tussen lacunes. Kleine kanalen (canaliculi) lopen door een
matrix
o De kanalen verbinden de lacunes met elkaar en met centrale kanalen
- Cellen blijven in contact door strengen cytoplasma die uitbreiden in de canaliculi
o De cellen geven voedingsstoffen door en verzamelen afvalstoffen van andere
cellen via gap junctions
Sponsachtig bot
- Heeft een ongeorganiseerd uitzicht
- Bevat verschillende dunne platen
(trabeculae), gescheiden door ongelijke ruimtes
- Lichter dan compact bot, maar sponsachtig bot dient nog steeds voor sterkte
- Ruimtes van sponsachtig bot zijn vaak gevuld met rood beenmerg, een gespecialiseerd
weefsels dat alle types BCs produceert
- Osteocyten van sponsachtig bot zijn irregulier geplaatst in de trabeculae
- Canaliculi brengen voedingsstoffen van het rood beenmerg
Kraakbeen
Niet zo sterk als bot, maar is wel flexibeler
- De matrix is gelachtig en bevat vele collagene en elastische vezels
- De cellen (chondrocyten) liggen in lacunes dat irregulier gegroepeerd zijn
- Geen zenuwen, waardoor het gepast is voor het opvullen van gewrichten waar de druk van
de beweging intens is
o Ook geen bloedvaten aanwezig en het steunt op naburige weefsels voor de
uitwisseling van voedingsstoffen en afvalproducten traag om te genezen
3 types kraakbeen: verschillend afhankelijk van het type en opstelling van de vezels in de matrix -
Hyalinekraakbeen: is flexibel en stevig
o De matrix komt uniform en glasachtig over, maar bevat een voorraad aan
collageenvezels
o Te vinden aan de uiteindes van lange botten, in de neus, aan het einde van ribben
en in het strottenhoofd en de luchtpijp
- Fibrokraakbeen: sterker dan hyalinekraakbeen, want de matrix bevat brede rijen dikke
collagene vezels
o Kan spanning en druk weerstaan
o Te vinden waar ondersteuning van primair belang is: in de disks tussen de wervels
en in het kraakbeen van de knie
- Elastisch kraakbeen: meer flexibel dan hyalinekraakbeen want de matrix bevat vooral
elastische vezels
o Te vinden in de oorflappen en de strotklep
Het skeletsysteem bestaat uit 2 types van bindweefsel: Bot en kraakbeen (te vinden in gewrichten),
kraakbeen is het punt waar 2 gewrichten samenkomen.
- Ligamenten, gevormd uit vezelig bindweefsel, binden de botten
Functies van het skelet
Ondersteuning: De botten van de benen ondersteunen het gehele lichaam wanneer we staan en de
botten van de bekkengordel ondersteunen de buikholte
Beweging: Het skeletsysteem werkt met het spiersysteem om beweging te voorzien
Bescherming: De botten van de schedel beschermen de hersenen, de ribbenkast beschermt het hart
en de longen en de wervels (vertebrae) beschermen de ruggengraat wat zenuwconnecties met alle
spieren van de ledematen maakt
Productie van bloedcellen: Het skelet speelt een belangrijke rol in de vorming van bloed. In de
foetus hebben alle botten rood beenmerg om BCs te produceren. Maar bij volwassenen produceren
slechts enkele botten BCs
Opslag van mineralen en vetten: Alle botten hebben een matrix dat calciumfosfaat bevat. Vet is
opgeslagen in geel beenmerg
Anatomie van een lang bot
De botten van het lichaam variëren in grootte en vorm
- Diafyse: De schacht van het bot. Heeft een
grote medullaire holte waarvan de wanden
samengesteld zijn uit compact bot
o De medullaire holte is bekleed met
een dun, vasculair membraan
(endosteum) en is gevuld met geel
beenmerg, dat vet opslaat
- Epifyse: Uitgebreide deel aan het einde van
een lang bot
o Epifyses zijn gescheiden van de
diafyse door een kleine regio van
volgroeid bot: metafyse
- Metafyse bestaat uit een
epifysische plaat (regio van
kraakbeen dat toelaat dat de
bot groeit)
- Epifyses samengesteld uit
grotendeels sponsachtig been
dat rood beenmerg bevat, waar
BCs gemaakt zijn
, - Ze zijn bekleed met een dunne laag hyalinekraakbeen = gewrichtskraakbeen
- Lang been is volledig bedekt met een laag van vezelig bindweefsel: periosteum
o Bevat bloedvaten, lymfevaten en zenuwen
o Vertakkingen van de bloedvat zijn te vinden doorgeen de medullaire holte
o Andere vertakkingen zijn te vinden in holle cilinders: centrale kanalen in het
botweefsel
- Periosteum is continu met ligamenten en pezen verbonden met een bot
Bot
Compact bot
, - Sterk georganiseerd en samengesteld uit tubulaire units: osteons
o Doorsnede van de osteon: botcellen (osteocyten) liggen in lacunes = kleine kamers
in concentrische cirkels rond een centraal kanaal
o Matrices vullen de plaats tussen lacunes. Kleine kanalen (canaliculi) lopen door een
matrix
o De kanalen verbinden de lacunes met elkaar en met centrale kanalen
- Cellen blijven in contact door strengen cytoplasma die uitbreiden in de canaliculi
o De cellen geven voedingsstoffen door en verzamelen afvalstoffen van andere
cellen via gap junctions
Sponsachtig bot
- Heeft een ongeorganiseerd uitzicht
- Bevat verschillende dunne platen
(trabeculae), gescheiden door ongelijke ruimtes
- Lichter dan compact bot, maar sponsachtig bot dient nog steeds voor sterkte
- Ruimtes van sponsachtig bot zijn vaak gevuld met rood beenmerg, een gespecialiseerd
weefsels dat alle types BCs produceert
- Osteocyten van sponsachtig bot zijn irregulier geplaatst in de trabeculae
- Canaliculi brengen voedingsstoffen van het rood beenmerg
Kraakbeen
Niet zo sterk als bot, maar is wel flexibeler
- De matrix is gelachtig en bevat vele collagene en elastische vezels
- De cellen (chondrocyten) liggen in lacunes dat irregulier gegroepeerd zijn
- Geen zenuwen, waardoor het gepast is voor het opvullen van gewrichten waar de druk van
de beweging intens is
o Ook geen bloedvaten aanwezig en het steunt op naburige weefsels voor de
uitwisseling van voedingsstoffen en afvalproducten traag om te genezen
3 types kraakbeen: verschillend afhankelijk van het type en opstelling van de vezels in de matrix -
Hyalinekraakbeen: is flexibel en stevig
o De matrix komt uniform en glasachtig over, maar bevat een voorraad aan
collageenvezels
o Te vinden aan de uiteindes van lange botten, in de neus, aan het einde van ribben
en in het strottenhoofd en de luchtpijp
- Fibrokraakbeen: sterker dan hyalinekraakbeen, want de matrix bevat brede rijen dikke
collagene vezels
o Kan spanning en druk weerstaan
o Te vinden waar ondersteuning van primair belang is: in de disks tussen de wervels
en in het kraakbeen van de knie
- Elastisch kraakbeen: meer flexibel dan hyalinekraakbeen want de matrix bevat vooral
elastische vezels
o Te vinden in de oorflappen en de strotklep
