Inhoud
1. Het begrip recht...................................................................................................................6
1.1 Wat is recht?..................................................................................................................6
1.2 Wat is het recht NIET?...................................................................................................7
1.2.1 Illustratie: “mini-koningskwestie” (1990)................................................................8
1.2.2 Illustratie: Affaire Marie Popelin (1888)..................................................................9
1.2.3 Illustratie : Kiekenkot-arrest (27 april 1999)...........................................................9
1.3 Rechtsbronnen............................................................................................................11
1.4 Rechtspraak (Belgisch niveau).....................................................................................14
1.5 Enkele begrippen i/h objectief recht...........................................................................15
1.6 Rechtssubject...............................................................................................................16
1.7.1 Natuurlijk persoon, rechtspersoon, rechtsobject.................................................17
1.7.2 Handelingsbekwaam en rechts bekwaam.............................................................18
2 Buitencontractuele aansprakelijkheid (rechtsfeit)..............................................................20
2.1 Foutaansprakelijkheid voor “eigen daad”....................................................................20
2.2 Objectieve aansprakelijkheid.......................................................................................21
2.3 Kwalitatieve aansprakelijkheid:...................................................................................21
2.3.1 Aansprakelijkheid ouders......................................................................................21
2.3.2 Aansprakelijkheid leraars......................................................................................22
2.3.3 Aansprakelijkheid werkgever...............................................................................22
2.3.4 Aansprakelijkheid rechtspersonen........................................................................22
2.3.5 Aansprakelijkheid voor zaken...............................................................................22
3 Contractuele aansprakelijkheid (rechtshandeling).............................................................24
3.1 Overeenkomstrecht.....................................................................................................24
3.1.1 Overeenkomst......................................................................................................24
3.1.2 geldigheidsvoorwaarden......................................................................................25
3.1.3 Nietigheid van rechtshandelingen........................................................................27
3.1.4 Gevolgen van een overeenkomst.........................................................................27
3.1.5 Niet-nakoming......................................................................................................29
3.1.6 Aansprakelijkheid/ immuniteit werknemer en uitvoeringsagent.........................29
3.2 Gevolgen t.a.v. derden.............................................................................................32
3.2.1 De overeenkomst beëindiging..............................................................................33
1
, Modaliteiten verbintenissen..........................................................................................33
3.3 Verbintenissen.............................................................................................................33
3.3.1 Verbintenissen met meerdere schuldenaars........................................................33
3.3.2 Soorten verbintenissen.........................................................................................33
3.3.3 Uitdoven van verbintenissen................................................................................34
4 Zakelijk recht......................................................................................................................34
4.1 Wat vormt het verhaalsobject/beslag van de schuldeisers?........................................35
4.2 Gelijkheid van schuldeisers..........................................................................................36
4.3 Zakelijk vs. Persoonlijk recht........................................................................................38
4.4 Verkrijgen door verjaring.............................................................................................39
4.4.1 Verkrijging door verjaring: onroerende goederen................................................39
4.4.2 Verkrijging door verjaring: roerende goederen....................................................39
4.7 Bescherming ter goeder trouw....................................................................................39
5 Vertegenwoordiging...........................................................................................................40
5.1 Onmiddellijke vertegenwoordiging.............................................................................40
5.2 Middellijke vertegenwoordiging of naamlening..........................................................40
5.3 Schijnvertegenwoordiging...........................................................................................41
5.3.1 Vertegenwoordigingsbevoegdheid.......................................................................42
5.4 Voorwaarden van vertegenwoordiging.......................................................................43
5.4.1 In naam van…........................................................................................................43
5.5 Lastgeving....................................................................................................................43
6 Economisch recht / ondernemingsrecht.............................................................................44
6.1 De definitie van een onderneming..............................................................................44
6.2 handelszaak.................................................................................................................45
Vennootschap met (volkomen) rechtspersoonlijkheid : wel rechtssubject...................45
Samenvatting.................................................................................................................49
6.2 Economisch recht in ruime zin.....................................................................................49
6.3 Bewijsrecht..................................................................................................................50
6.4 Gereglementeerd bewijsstelsel...................................................................................51
6.5 Rechtshandelingen: burgerlijk recht............................................................................51
Rechtshandelingen ondernemingsrecht:...........................................................................52
Bijzonder bewijsmiddel: aanvaarde factuur..................................................................53
6.2.1 Dualiteit van burgerlijk en handelsrecht...............................................................54
7 Handelszaak vs. Rechtspersoon..........................................................................................56
2
, 7.1 Voorbeeld: Miet en Jan................................................................................................56
7.2.1 Jan heeft een eenmanszaak (EBV)........................................................................56
7.2.2 Miet heeft een BVBA............................................................................................57
7.2.3 Van wie is het geld?..............................................................................................59
7.2.4 Stel: Miet NV.........................................................................................................59
7.2.5 Jan/Miet wil een zeilboot kopen met een lening van de bank – wat kan aan de
bank in pand gegeven worden?.....................................................................59
8 Vennootschapsrecht...........................................................................................................62
8.1 Introductie op het vennootschapsrecht......................................................................62
8.1.1 Going Concernwaarde..........................................................................................62
8.1.2 ‘Asset deal’ en ‘share deal’...................................................................................63
8.1.3 Tegengestelde belangen......................................................................................63
8.2 Twee soorten investeerders........................................................................................64
8.2.1 Vereniging vs vennootschap.................................................................................65
8.2.2 Winstoogmerken..................................................................................................66
8.2.3 Oprichting vennootschap met volkomen rechtspersoonlijkheid..........................66
8.2.4 Vennootschappen met onvolkomen rechtspersoonlijkheid.................................67
8.2.5 Vennootschap zonder rechtspersoonlijkheid.......................................................67
8.3 Kapitaal en aandelen...................................................................................................69
8.3.2 Aantal vennoten bij oprichting.............................................................................70
8.3.3 Inbreng.................................................................................................................70
8.3.4 Inbreng is een overdracht van oprichter naar rechtspersoon...............................71
8.3.7 Gestort kapitaal....................................................................................................71
8.3.8 Oprichtersaansprakelijkheid.................................................................................71
8.3.10 Belangrijkste rechten verbonden aan aandelen.................................................73
8.4 Kapitaalbescherming...................................................................................................74
8.4.1 Beperkingen aan uitkeringen................................................................................74
8.4.2 “Verlies” van kapitaal: “alarmbel”........................................................................76
8.5 Besluitvorming en vertegenwoordiging.......................................................................76
8.5.1 Organen................................................................................................................76
8.5.2 BVBA – zaakvoerders............................................................................................77
8.5.4 BVBA en NV: vertegenwoordigingsmacht.............................................................78
8.5.5 BVBA (met meerdere zaakvoerders) en NV: hoeveel leden van bestuursorgaan
kunnen vertegenwoordigen?.........................................................................78
8.5.6 Vertegenwoordigingsmacht..................................................................................80
3
, 8.5.7 Bestuursorgaan – Interne aansprakelijkheid tav vennootschap (1 ste vorm)..........80
8.5.8 Bestuursorgaan – Externe aansprakelijkheid tav derden (2 e vorm)......................81
8.5.9 Algemene vergadering..........................................................................................82
9 Insolventieprocedures........................................................................................................83
9.1 Dood bij natuurlijke personen.....................................................................................83
9.2 Vereffening rechtspersoon..........................................................................................83
Faillissement......................................................................................................................84
9.2.2 Gerechtelijke Reorganisatie (WCO)......................................................................84
9.3 Van “concurreren” naar “samenlopen”.......................................................................86
9.3.2 Activa en passiva van het faillissement.................................................................87
9.3.3 Wedersamenstelling activa...................................................................................87
Insolventieprocedure.........................................................................................................89
Vermogensovergang bij natuurlijke persoon.................................................................89
Vereffening rechtspersoon............................................................................................89
Faillissement..................................................................................................................89
Het faillissement................................................................................................................90
Waarom faillissement?..................................................................................................90
Hoe? 91
Activa en passiva van de faillissement...........................................................................92
Faillissement eenmanszaak Jan.....................................................................................94
Faillissement van vennootschap met volkomen rechtspersoonlijkheid (e-BVBA van
Miet)..............................................................................................................94
10 Mededingingsrecht...........................................................................................................95
10.1.2 Het merkenrecht.................................................................................................95
Onderscheidend vermogen (art 2.1 BVIE).....................................................................95
4
1. Het begrip recht...................................................................................................................6
1.1 Wat is recht?..................................................................................................................6
1.2 Wat is het recht NIET?...................................................................................................7
1.2.1 Illustratie: “mini-koningskwestie” (1990)................................................................8
1.2.2 Illustratie: Affaire Marie Popelin (1888)..................................................................9
1.2.3 Illustratie : Kiekenkot-arrest (27 april 1999)...........................................................9
1.3 Rechtsbronnen............................................................................................................11
1.4 Rechtspraak (Belgisch niveau).....................................................................................14
1.5 Enkele begrippen i/h objectief recht...........................................................................15
1.6 Rechtssubject...............................................................................................................16
1.7.1 Natuurlijk persoon, rechtspersoon, rechtsobject.................................................17
1.7.2 Handelingsbekwaam en rechts bekwaam.............................................................18
2 Buitencontractuele aansprakelijkheid (rechtsfeit)..............................................................20
2.1 Foutaansprakelijkheid voor “eigen daad”....................................................................20
2.2 Objectieve aansprakelijkheid.......................................................................................21
2.3 Kwalitatieve aansprakelijkheid:...................................................................................21
2.3.1 Aansprakelijkheid ouders......................................................................................21
2.3.2 Aansprakelijkheid leraars......................................................................................22
2.3.3 Aansprakelijkheid werkgever...............................................................................22
2.3.4 Aansprakelijkheid rechtspersonen........................................................................22
2.3.5 Aansprakelijkheid voor zaken...............................................................................22
3 Contractuele aansprakelijkheid (rechtshandeling).............................................................24
3.1 Overeenkomstrecht.....................................................................................................24
3.1.1 Overeenkomst......................................................................................................24
3.1.2 geldigheidsvoorwaarden......................................................................................25
3.1.3 Nietigheid van rechtshandelingen........................................................................27
3.1.4 Gevolgen van een overeenkomst.........................................................................27
3.1.5 Niet-nakoming......................................................................................................29
3.1.6 Aansprakelijkheid/ immuniteit werknemer en uitvoeringsagent.........................29
3.2 Gevolgen t.a.v. derden.............................................................................................32
3.2.1 De overeenkomst beëindiging..............................................................................33
1
, Modaliteiten verbintenissen..........................................................................................33
3.3 Verbintenissen.............................................................................................................33
3.3.1 Verbintenissen met meerdere schuldenaars........................................................33
3.3.2 Soorten verbintenissen.........................................................................................33
3.3.3 Uitdoven van verbintenissen................................................................................34
4 Zakelijk recht......................................................................................................................34
4.1 Wat vormt het verhaalsobject/beslag van de schuldeisers?........................................35
4.2 Gelijkheid van schuldeisers..........................................................................................36
4.3 Zakelijk vs. Persoonlijk recht........................................................................................38
4.4 Verkrijgen door verjaring.............................................................................................39
4.4.1 Verkrijging door verjaring: onroerende goederen................................................39
4.4.2 Verkrijging door verjaring: roerende goederen....................................................39
4.7 Bescherming ter goeder trouw....................................................................................39
5 Vertegenwoordiging...........................................................................................................40
5.1 Onmiddellijke vertegenwoordiging.............................................................................40
5.2 Middellijke vertegenwoordiging of naamlening..........................................................40
5.3 Schijnvertegenwoordiging...........................................................................................41
5.3.1 Vertegenwoordigingsbevoegdheid.......................................................................42
5.4 Voorwaarden van vertegenwoordiging.......................................................................43
5.4.1 In naam van…........................................................................................................43
5.5 Lastgeving....................................................................................................................43
6 Economisch recht / ondernemingsrecht.............................................................................44
6.1 De definitie van een onderneming..............................................................................44
6.2 handelszaak.................................................................................................................45
Vennootschap met (volkomen) rechtspersoonlijkheid : wel rechtssubject...................45
Samenvatting.................................................................................................................49
6.2 Economisch recht in ruime zin.....................................................................................49
6.3 Bewijsrecht..................................................................................................................50
6.4 Gereglementeerd bewijsstelsel...................................................................................51
6.5 Rechtshandelingen: burgerlijk recht............................................................................51
Rechtshandelingen ondernemingsrecht:...........................................................................52
Bijzonder bewijsmiddel: aanvaarde factuur..................................................................53
6.2.1 Dualiteit van burgerlijk en handelsrecht...............................................................54
7 Handelszaak vs. Rechtspersoon..........................................................................................56
2
, 7.1 Voorbeeld: Miet en Jan................................................................................................56
7.2.1 Jan heeft een eenmanszaak (EBV)........................................................................56
7.2.2 Miet heeft een BVBA............................................................................................57
7.2.3 Van wie is het geld?..............................................................................................59
7.2.4 Stel: Miet NV.........................................................................................................59
7.2.5 Jan/Miet wil een zeilboot kopen met een lening van de bank – wat kan aan de
bank in pand gegeven worden?.....................................................................59
8 Vennootschapsrecht...........................................................................................................62
8.1 Introductie op het vennootschapsrecht......................................................................62
8.1.1 Going Concernwaarde..........................................................................................62
8.1.2 ‘Asset deal’ en ‘share deal’...................................................................................63
8.1.3 Tegengestelde belangen......................................................................................63
8.2 Twee soorten investeerders........................................................................................64
8.2.1 Vereniging vs vennootschap.................................................................................65
8.2.2 Winstoogmerken..................................................................................................66
8.2.3 Oprichting vennootschap met volkomen rechtspersoonlijkheid..........................66
8.2.4 Vennootschappen met onvolkomen rechtspersoonlijkheid.................................67
8.2.5 Vennootschap zonder rechtspersoonlijkheid.......................................................67
8.3 Kapitaal en aandelen...................................................................................................69
8.3.2 Aantal vennoten bij oprichting.............................................................................70
8.3.3 Inbreng.................................................................................................................70
8.3.4 Inbreng is een overdracht van oprichter naar rechtspersoon...............................71
8.3.7 Gestort kapitaal....................................................................................................71
8.3.8 Oprichtersaansprakelijkheid.................................................................................71
8.3.10 Belangrijkste rechten verbonden aan aandelen.................................................73
8.4 Kapitaalbescherming...................................................................................................74
8.4.1 Beperkingen aan uitkeringen................................................................................74
8.4.2 “Verlies” van kapitaal: “alarmbel”........................................................................76
8.5 Besluitvorming en vertegenwoordiging.......................................................................76
8.5.1 Organen................................................................................................................76
8.5.2 BVBA – zaakvoerders............................................................................................77
8.5.4 BVBA en NV: vertegenwoordigingsmacht.............................................................78
8.5.5 BVBA (met meerdere zaakvoerders) en NV: hoeveel leden van bestuursorgaan
kunnen vertegenwoordigen?.........................................................................78
8.5.6 Vertegenwoordigingsmacht..................................................................................80
3
, 8.5.7 Bestuursorgaan – Interne aansprakelijkheid tav vennootschap (1 ste vorm)..........80
8.5.8 Bestuursorgaan – Externe aansprakelijkheid tav derden (2 e vorm)......................81
8.5.9 Algemene vergadering..........................................................................................82
9 Insolventieprocedures........................................................................................................83
9.1 Dood bij natuurlijke personen.....................................................................................83
9.2 Vereffening rechtspersoon..........................................................................................83
Faillissement......................................................................................................................84
9.2.2 Gerechtelijke Reorganisatie (WCO)......................................................................84
9.3 Van “concurreren” naar “samenlopen”.......................................................................86
9.3.2 Activa en passiva van het faillissement.................................................................87
9.3.3 Wedersamenstelling activa...................................................................................87
Insolventieprocedure.........................................................................................................89
Vermogensovergang bij natuurlijke persoon.................................................................89
Vereffening rechtspersoon............................................................................................89
Faillissement..................................................................................................................89
Het faillissement................................................................................................................90
Waarom faillissement?..................................................................................................90
Hoe? 91
Activa en passiva van de faillissement...........................................................................92
Faillissement eenmanszaak Jan.....................................................................................94
Faillissement van vennootschap met volkomen rechtspersoonlijkheid (e-BVBA van
Miet)..............................................................................................................94
10 Mededingingsrecht...........................................................................................................95
10.1.2 Het merkenrecht.................................................................................................95
Onderscheidend vermogen (art 2.1 BVIE).....................................................................95
4
