Casusbespreking COPD
Specificatie van de algemene leerdoelen
1. Prevalentie, definitie van COPD, symptomen en diagnostiek
Prevalentie en definitie
In Nederland wordt de prevalentie van COPD in de huisartsenpraktijk op basis van het
gefixeerde afkappunt voor obstructie (FEV1/FVC-ratio < 0,7) geschat op 2,4% bij mannen en
op 1,7% bij vrouwen. Daarmee zijn er in Nederland meer dan 350.000 mensen met de
diagnose COPD. COPD gaat gepaard met een hoge mortaliteit.
Vrouwen hebben vaak ernstiger COPD (meer exacerbaties en ernstiger dyspneu), die ook
vaker op relatief jonge leeftijd ontstaat.
Bij naar schatting 10-15% van de rokers wordt de diagnose COPD gesteld.
COPD is chronic obstructive pulmonary disease. COPD gold definitie: veelvoorkomende,
progressieve en behandelbare ziekte die wordt gekarakteriseerd door persisterende
luchtwegklachten en beperking van de luchtstroom dat wordt veroorzaakt door afwijkingen
aan de longen en longblaasjes, meestal veroorzaakt door blootstelling aan bepaalde
schadelijke deeltjes of gassen en wordt beïnvloed door gastfactoren waaronder abnormale
long ontwikkeling. Het is een niet-volledig reversibele luchtwegvernauwing. Oorzaken van de
lucthwegobstructie (=luchtwegvernauwing): chronische bronchitis (ontsteking bronchiën) en
longemfyseem (destructie longblaasjes) zijn de voornaamste oorzaken van de
luchtwegobstructie.
Symptomen: hoesten, slijm ophoesten, kortademigheid (dyspneu); vermoeidheid; piepende
ademhaling. Het kost heel veel energie om voldoende zuurstof te krijgen. Verschillen erg per
patiënt!
Schadelijke deeltjes/gassen afwijkingen luchtwegen/longblaasjes luchtwegvernauwing
en chronische luchtwegklachten.
Risicofactoren: roken (80% van alle COPD gevallen) 1 PY = 1 packyear, dat staat gelijk aan
20 sigaretten (1pakje) per dag gedurende 1 jaar. Is een maat voor het risico; beroep
(chronische blootstelling aan kleine deeltjes zoals fijnstof, gassen etc.) aangeboren
enzymtekort alfa-1-antitrypsinedeficientie.
COPD versus astma
Astma = heterogene aandoening. Er is een chronische ontsteking van de luchtwegen, met
name in de bronchiën (grote luchtwegen) net als bij COPD, maar bij astma is de
luchtwegvernauwing reversibel. Ook is de luchtwegvernauwing niet continu aanwezig.
Astma kent vaak een allergisch aspect (met atopie). Bij astma heb je door remodeling een
verdikking van de gladde spiercellaag om de bronchiën heen.
Bij COPD heb je meer fibrose van het weefsel, daarom is het ook niet-reversibel.
COPD ook nog in de alveoli dus het respiratoire gedeelte waar gaswisseling plaatsvindt.
COPD zit in de kleine luchtwegen en het longparenchym. Het longparenchym is het deel van
, de longen die betrokken is bij de gasuitwisseling – de alveoli, alveolaire kanalen en
respiratoire bronchiolen.
Beide hebben dus een chronische ontsteking van de bronchiën: mucus hypersecretie en
toename van de luchtweerstand. Maar bij astma is dit reversibel omdat vooral de spieren
verdikt zijn en bij COPD is het irreversibel omdat er sprake is van fibrose en beschadiging
van longblaasje en dat niet te verhelpen is met medicatie.
Ook is er een verschil in immuuncellen. Bij COPD zie je vooral: neutrofielen, macrofagen,
cytotoxische T-cel en Th1 cel. Bij astma: mestcellen, eosinofielen, DC’s, B-cellen en Th2
cellen.
Bij COPD
heb je minder reversibiliteit dan bij astma, dit kun je laten zien door vooraf aan een
longfunctie salbutamol te geven= kortwerkende -2 agonist zie classificatie.
Indeling ernst COPD
Diagnostiek van COPD bestaat uit lichamelijk onderzoek (controleren op dyspneu etc.) en
aanvullend onderzoek voor patiënten met aanwijzingen voor COPD: spirometrie. Hier
worden de FEV1, FVC en de FEV1/FVC-ratio bepaald en geïnterpreteerd met behulp ban
referentiewaarden.
De NHG standaard maakt vooral gebruik van de ziektelast om de ernst van de COPD te
bepalen. De fysiologische stoornis, uitgedrukt in de mate van luchtwegobstructie, en de
klachten, beperkingen en kwaliteit van leven vormen samen de hoofddomeinen van de
ziektelast. Deze vier
hoofddomeinen zijn verder
onder te verdelen in vier
subdomeinen. De ziektelast is
vast te stellen m.b.v. de vier
subdomeinen: door gebruik te
maken van onderstaande tabel
en vervolgens onderscheid te
maken in ‘lichte ziektelast’ en
‘verhoogde ziektelast’.
Specificatie van de algemene leerdoelen
1. Prevalentie, definitie van COPD, symptomen en diagnostiek
Prevalentie en definitie
In Nederland wordt de prevalentie van COPD in de huisartsenpraktijk op basis van het
gefixeerde afkappunt voor obstructie (FEV1/FVC-ratio < 0,7) geschat op 2,4% bij mannen en
op 1,7% bij vrouwen. Daarmee zijn er in Nederland meer dan 350.000 mensen met de
diagnose COPD. COPD gaat gepaard met een hoge mortaliteit.
Vrouwen hebben vaak ernstiger COPD (meer exacerbaties en ernstiger dyspneu), die ook
vaker op relatief jonge leeftijd ontstaat.
Bij naar schatting 10-15% van de rokers wordt de diagnose COPD gesteld.
COPD is chronic obstructive pulmonary disease. COPD gold definitie: veelvoorkomende,
progressieve en behandelbare ziekte die wordt gekarakteriseerd door persisterende
luchtwegklachten en beperking van de luchtstroom dat wordt veroorzaakt door afwijkingen
aan de longen en longblaasjes, meestal veroorzaakt door blootstelling aan bepaalde
schadelijke deeltjes of gassen en wordt beïnvloed door gastfactoren waaronder abnormale
long ontwikkeling. Het is een niet-volledig reversibele luchtwegvernauwing. Oorzaken van de
lucthwegobstructie (=luchtwegvernauwing): chronische bronchitis (ontsteking bronchiën) en
longemfyseem (destructie longblaasjes) zijn de voornaamste oorzaken van de
luchtwegobstructie.
Symptomen: hoesten, slijm ophoesten, kortademigheid (dyspneu); vermoeidheid; piepende
ademhaling. Het kost heel veel energie om voldoende zuurstof te krijgen. Verschillen erg per
patiënt!
Schadelijke deeltjes/gassen afwijkingen luchtwegen/longblaasjes luchtwegvernauwing
en chronische luchtwegklachten.
Risicofactoren: roken (80% van alle COPD gevallen) 1 PY = 1 packyear, dat staat gelijk aan
20 sigaretten (1pakje) per dag gedurende 1 jaar. Is een maat voor het risico; beroep
(chronische blootstelling aan kleine deeltjes zoals fijnstof, gassen etc.) aangeboren
enzymtekort alfa-1-antitrypsinedeficientie.
COPD versus astma
Astma = heterogene aandoening. Er is een chronische ontsteking van de luchtwegen, met
name in de bronchiën (grote luchtwegen) net als bij COPD, maar bij astma is de
luchtwegvernauwing reversibel. Ook is de luchtwegvernauwing niet continu aanwezig.
Astma kent vaak een allergisch aspect (met atopie). Bij astma heb je door remodeling een
verdikking van de gladde spiercellaag om de bronchiën heen.
Bij COPD heb je meer fibrose van het weefsel, daarom is het ook niet-reversibel.
COPD ook nog in de alveoli dus het respiratoire gedeelte waar gaswisseling plaatsvindt.
COPD zit in de kleine luchtwegen en het longparenchym. Het longparenchym is het deel van
, de longen die betrokken is bij de gasuitwisseling – de alveoli, alveolaire kanalen en
respiratoire bronchiolen.
Beide hebben dus een chronische ontsteking van de bronchiën: mucus hypersecretie en
toename van de luchtweerstand. Maar bij astma is dit reversibel omdat vooral de spieren
verdikt zijn en bij COPD is het irreversibel omdat er sprake is van fibrose en beschadiging
van longblaasje en dat niet te verhelpen is met medicatie.
Ook is er een verschil in immuuncellen. Bij COPD zie je vooral: neutrofielen, macrofagen,
cytotoxische T-cel en Th1 cel. Bij astma: mestcellen, eosinofielen, DC’s, B-cellen en Th2
cellen.
Bij COPD
heb je minder reversibiliteit dan bij astma, dit kun je laten zien door vooraf aan een
longfunctie salbutamol te geven= kortwerkende -2 agonist zie classificatie.
Indeling ernst COPD
Diagnostiek van COPD bestaat uit lichamelijk onderzoek (controleren op dyspneu etc.) en
aanvullend onderzoek voor patiënten met aanwijzingen voor COPD: spirometrie. Hier
worden de FEV1, FVC en de FEV1/FVC-ratio bepaald en geïnterpreteerd met behulp ban
referentiewaarden.
De NHG standaard maakt vooral gebruik van de ziektelast om de ernst van de COPD te
bepalen. De fysiologische stoornis, uitgedrukt in de mate van luchtwegobstructie, en de
klachten, beperkingen en kwaliteit van leven vormen samen de hoofddomeinen van de
ziektelast. Deze vier
hoofddomeinen zijn verder
onder te verdelen in vier
subdomeinen. De ziektelast is
vast te stellen m.b.v. de vier
subdomeinen: door gebruik te
maken van onderstaande tabel
en vervolgens onderscheid te
maken in ‘lichte ziektelast’ en
‘verhoogde ziektelast’.
