Communicatiesociologie Januari 2017
1. Inleiding
1.1. Het schema van Maletzke
= een
massacommunicatief
model geeft een
overicht van alle
mogelijke invloeden
die het
communicatieproces / journalistieke proces beïnvloeden
Zender: 2 soorten massacommunicatoren:
- Creatieve (communicator)MC: journalist, regisseur,… mensen die betrokken
zijn bij het proces.
- Pseudo MC: Diegene die niet rechtstreeks betrokken zijn bij het maken an het
nieuws. Maar gaan door beleidskeuze invloed uitoefenen op de boodschap.
Bv. IS
mensen die onrechtstreeks met proces te maken hebben (bv. hoofdredacteur
van VRT die journalisten adviseert geen ‘allochtoon’ te gebruiken. Iemand die
wel waakt over de visie,…)
Medium dwingt zender om manier* aan te passen (bv. bankencrisis komt overal voor
maar altijd anders)
* beelden/audio/spreektaal/schrijftaal/… verslaggeving op radio is héél gedetailleerd.
Op TV is dat niet, de kijker heeft beelden.
Ontvanger is deel van het publiek (niet meer massa want massa = kritiekloze na-
apers, een containerbegrip).
De ontvanger maakt keuze uit media, ook keuze tussen aanbod van media vier?
Eén? vtm?
Keuze is op basis van referentiekader (zelfbeeld – persoonlijkheid – sociale
omgeving – lid van publiek - technologie)
Dwang van het medium: TV dwingt u te kijken, radio te luisteren,…
1
, 1.2. Het model van Lasswell
Theorieën rond massacommunicatie
onderverdelen in 4 groepen:
namelijk onderzoek met een focus op: 1) De zender
2) De boodschap
3) De ontvanger
4) Het effect
2. Focus op de massacommunicator
2.1. Gatekeeping-onderzoek
Gatekeepers =
- beïnvloeden de stroom van berichten.
- Iemand die bepaalt welke berichten geselecteerd worden om tot nieuwsbericht
te worden omgevormd en welke genegeerd worden.
2 selectieprocessen:
1) Inhoudelijke processen: Bewuste of onbewuste regels(=nieuwswaarden) die
journalisten volgend om te bepalen wat nieuwswaardig is en wat niet.
2) Organisatorische processen: Selectie wordt gestuurd door de organisatie en
structuur van het nieuwsmedium.
→ beide soorten processen zijn een vorm van gatekeeping
JIJ bent laatste gatekeeper.
2
, 2.1.1. Inhoudelijke selectie (nieuwswaarde)
- De CABABA-criteria
Conflict
Negativiteit, Alles wat afwijkt v/h normale
Actualiteit:
Hoe verser hoe beter
Afgebakend in de tijd
Continuïteit(afmaken v/e begonnen verhaal)
Belang:
Belang van doelpubliek (rekening houden met doelpubliek)
Afstand:
Niet puur geografisch bv. elitelanden
Verschil naargelang doelgroep van het medium (bv Syrie= ver van ons bed,
Brussel heeft iedereen aangegrepen)
Bekendheid:
Macht en bekendheid van betrokken personen (Kim K. beroofd)
Personificatie (Trump vs. Clinton)
Afwijking:
Het onverwachte
Het verwachte (kerst, eerste schooldag,…)
- Extra criteria naast de CABABA-criteria
- Omvang van de gebeurtenis
Hoe meer problemen, hoe beter
Hoe meer mensen erbij betrokken zijn, hoe meer interesse voor nieuws
- De eerste de beste
- Duidelijkheid
Hoe minder nuances, hoe een hogere nieuwsselectie
- Compositie van het nieuwsbulletin en timing in nieuwscyclus
Afwisseling hard- en softnews
Masssacommunicator maakt selectie
3
, 2.1.2. Organisatorische gatekeeping
= Manier waarop bedrijf geslecteerd is om nieuws te selecteren.
= Ook organisatorische factoren zullen mee bepalen of een gebeurtenis nieuws
wordt of niet.
- De formele hiërarchie van het nieuwsmedium
Wie bepaalt wat en hoe, welk nieuws?
- De informele hiërarchie
Grootste mond, beste presentatie nieuwsselectie (anciens
voorbeelden voor jongere werknemers)
- De infrastructuur en technische structuur van de organisatie
Geen expertise, niet voldoende internetconnecties (bv. zendwagens van een
organisatie)
- De tijdstructuur
De deadlines
(werkt de redactie tot 18u of 22u?)
Lesnota’s:
Voorbeeld: in populaire media zien wel zelden specialisatie (zoals bv de beurskoers),
waardoor bepaalde berichten niet geselecteerd zullen worden.
De manier waarop de redactie georganiseerd is, bepaald wat voor nieuws er
geselecteerd kan worden.
CASE: IS gebruikt media Gatekeeping bij VRT: ze willen de onthoofding niet
uitzenden, omdat de boodschap van IS niet te verspreiden en geen on going process
te creëren. Ze willen berichten over de gebeurtenissen, maar geen gebruik maken
van propagandafilmpjes van IS. Gatekeeper heeft ook invloed op de boodschap en
de ontvanger = agendasetting.
4
1. Inleiding
1.1. Het schema van Maletzke
= een
massacommunicatief
model geeft een
overicht van alle
mogelijke invloeden
die het
communicatieproces / journalistieke proces beïnvloeden
Zender: 2 soorten massacommunicatoren:
- Creatieve (communicator)MC: journalist, regisseur,… mensen die betrokken
zijn bij het proces.
- Pseudo MC: Diegene die niet rechtstreeks betrokken zijn bij het maken an het
nieuws. Maar gaan door beleidskeuze invloed uitoefenen op de boodschap.
Bv. IS
mensen die onrechtstreeks met proces te maken hebben (bv. hoofdredacteur
van VRT die journalisten adviseert geen ‘allochtoon’ te gebruiken. Iemand die
wel waakt over de visie,…)
Medium dwingt zender om manier* aan te passen (bv. bankencrisis komt overal voor
maar altijd anders)
* beelden/audio/spreektaal/schrijftaal/… verslaggeving op radio is héél gedetailleerd.
Op TV is dat niet, de kijker heeft beelden.
Ontvanger is deel van het publiek (niet meer massa want massa = kritiekloze na-
apers, een containerbegrip).
De ontvanger maakt keuze uit media, ook keuze tussen aanbod van media vier?
Eén? vtm?
Keuze is op basis van referentiekader (zelfbeeld – persoonlijkheid – sociale
omgeving – lid van publiek - technologie)
Dwang van het medium: TV dwingt u te kijken, radio te luisteren,…
1
, 1.2. Het model van Lasswell
Theorieën rond massacommunicatie
onderverdelen in 4 groepen:
namelijk onderzoek met een focus op: 1) De zender
2) De boodschap
3) De ontvanger
4) Het effect
2. Focus op de massacommunicator
2.1. Gatekeeping-onderzoek
Gatekeepers =
- beïnvloeden de stroom van berichten.
- Iemand die bepaalt welke berichten geselecteerd worden om tot nieuwsbericht
te worden omgevormd en welke genegeerd worden.
2 selectieprocessen:
1) Inhoudelijke processen: Bewuste of onbewuste regels(=nieuwswaarden) die
journalisten volgend om te bepalen wat nieuwswaardig is en wat niet.
2) Organisatorische processen: Selectie wordt gestuurd door de organisatie en
structuur van het nieuwsmedium.
→ beide soorten processen zijn een vorm van gatekeeping
JIJ bent laatste gatekeeper.
2
, 2.1.1. Inhoudelijke selectie (nieuwswaarde)
- De CABABA-criteria
Conflict
Negativiteit, Alles wat afwijkt v/h normale
Actualiteit:
Hoe verser hoe beter
Afgebakend in de tijd
Continuïteit(afmaken v/e begonnen verhaal)
Belang:
Belang van doelpubliek (rekening houden met doelpubliek)
Afstand:
Niet puur geografisch bv. elitelanden
Verschil naargelang doelgroep van het medium (bv Syrie= ver van ons bed,
Brussel heeft iedereen aangegrepen)
Bekendheid:
Macht en bekendheid van betrokken personen (Kim K. beroofd)
Personificatie (Trump vs. Clinton)
Afwijking:
Het onverwachte
Het verwachte (kerst, eerste schooldag,…)
- Extra criteria naast de CABABA-criteria
- Omvang van de gebeurtenis
Hoe meer problemen, hoe beter
Hoe meer mensen erbij betrokken zijn, hoe meer interesse voor nieuws
- De eerste de beste
- Duidelijkheid
Hoe minder nuances, hoe een hogere nieuwsselectie
- Compositie van het nieuwsbulletin en timing in nieuwscyclus
Afwisseling hard- en softnews
Masssacommunicator maakt selectie
3
, 2.1.2. Organisatorische gatekeeping
= Manier waarop bedrijf geslecteerd is om nieuws te selecteren.
= Ook organisatorische factoren zullen mee bepalen of een gebeurtenis nieuws
wordt of niet.
- De formele hiërarchie van het nieuwsmedium
Wie bepaalt wat en hoe, welk nieuws?
- De informele hiërarchie
Grootste mond, beste presentatie nieuwsselectie (anciens
voorbeelden voor jongere werknemers)
- De infrastructuur en technische structuur van de organisatie
Geen expertise, niet voldoende internetconnecties (bv. zendwagens van een
organisatie)
- De tijdstructuur
De deadlines
(werkt de redactie tot 18u of 22u?)
Lesnota’s:
Voorbeeld: in populaire media zien wel zelden specialisatie (zoals bv de beurskoers),
waardoor bepaalde berichten niet geselecteerd zullen worden.
De manier waarop de redactie georganiseerd is, bepaald wat voor nieuws er
geselecteerd kan worden.
CASE: IS gebruikt media Gatekeeping bij VRT: ze willen de onthoofding niet
uitzenden, omdat de boodschap van IS niet te verspreiden en geen on going process
te creëren. Ze willen berichten over de gebeurtenissen, maar geen gebruik maken
van propagandafilmpjes van IS. Gatekeeper heeft ook invloed op de boodschap en
de ontvanger = agendasetting.
4
