Literatuur
genderstudies
2017-2018
,Inhoud
Hoofdstuk 1: Voorbij het scheidend denken: empirisch-rationalistische wetenschapsmodellen onder
kritiek vanuit genderperspectief..............................................................................................................3
1.1. Genderanalyse: wat is het?..............................................................................................................3
1.1.1. Gender (pp. 17-22, 137-145).....................................................................................................3
Hoofdstuk 1. Mannelijkheid en vrouwelijkheid..............................................................................3
Hoofdstuk 11. Vaak gehoord: liever gender dan feminisme. Waarom? En wat doen we dan met
emancipatie? (pp. 137-145)............................................................................................................5
1.1.2. Verinnerlijken van stereotypen & zelfbeeld (pp. 59-72)...........................................................7
Hoofdstuk 5. Een van ons, geen van ons (pp. 59-72)......................................................................7
1.1.3. Wegwerken machtsverchillen (p. 171)....................................................................................11
Een korte overweging over verschillen en machtsverschillen (p. 171).........................................11
1.2. Genderanalyse: wat is het?............................................................................................................12
1.2.1. Welke verschillen? (9-11).......................................................................................................12
Bij wijze van intro........................................................................................................................12
1.2.2. Oorsprong termen emancipatie etc., stromingen in theoretisch denken (collectieve
onderdrukking, diversiteit) p. 137-164, 171......................................................................................13
Hoofdstuk 11. Vaak gehoord: liever gender dan feminisme. Waarom? En wat doen we dan met
emancipatie? (pp. 146-164)..........................................................................................................13
Hoofdstuk 13. Verschildenken......................................................................................................16
1.2.3. Vormen van verschildenken en accent op wegwerken machtsverschillen (pp. 165-166)........17
Hoofdstuk 13. Verschildenken......................................................................................................17
1.2.4. Artikel: Feminisme en feministische stromingen....................................................................17
Wat is feminisme?........................................................................................................................17
Historiek van feminisme(s) in de westerse wereld........................................................................18
1.2.5. Tekst: Constructing, deconstructing and reconstructing gender..............................................21
Sekse en gender............................................................................................................................21
Learning to be gendered...............................................................................................................22
gender houden: de genderdimensie...............................................................................................26
Masculinities and femininities......................................................................................................30
1.3. De kracht van scheidend denken....................................................................................................31
De kracht van scheidend denken (pp. 166-171)................................................................................31
Hardnekkig vasthouden aan de gendermobile?.............................................................................31
Nancy Chodorow: waarom vrouwen moederen............................................................................31
Jongens leren afstand te nemen.....................................................................................................32
1.4. Focus op wetenschapskritiek.........................................................................................................34
Biologie of cultuur? (pp. 22-34).......................................................................................................34
Hoofdstuk 1. Mannelijkheid en vrouwelijkheid (pp. 22-34).........................................................34
,1.5. Jongens en wetenschap? Jongens en (harde) wetenschap, meisjes en (zachte) communicatie:
wetenschapskritiek vanuit genderperspectief........................................................................................39
1.5.1. Inleiding..................................................................................................................................39
1.5.2. Genderstudies of vrouwenstudies? Een moeizaam debat........................................................39
Sekse of gender: een discussie......................................................................................................39
Van vrouwenstudies naar genderstudies: wenselijke perspectiefverbreding?...............................40
1.5.3. Wetenschapskritiek vanuit genderperspectief.........................................................................41
Hoe het groeide.............................................................................................................................41
Kritiek op scheidend denken.........................................................................................................42
De oorsprong en kracht van gendergeladen scheidend denken.....................................................43
De actuele kracht van denken in dichotomieën.............................................................................44
Genderkritiek op sociale wetenschappen......................................................................................44
1.5.4. Op zoek naar verandering.......................................................................................................46
1.6. De kracht van scheidend denken....................................................................................................47
1.7. The Crisis in Masculinity...............................................................................................................49
Inleiding...........................................................................................................................................49
The crisis in masculinity: sommige voorlopige modellen.................................................................49
Enkele belangrijke ‘symptomen’ van de crisis..................................................................................50
Enkele kritieke problemen................................................................................................................51
1.8. Begrippen......................................................................................................................................54
Hoofdstuk 4. Sport, mannen weten waarom… (of toch niet?)..............................................................56
4.1. Ideologie en power issues..........................................................................................................56
4.1.1. ‘Out of bounds’ zijn: een probleem voor homo’s en lesbiennes..........................................56
4.1.2. Genderideologie in actie: handhaven van de status-quo......................................................57
4.1.3. De genderideologie uitdagen: het vervagen van de oude grenzen.......................................58
4.2. Dominante genderideologie en sport.........................................................................................58
4.2.1. Masculinity vieren in sport.................................................................................................58
4.2.2. Meisjes en vrouwen als indringers in sport.........................................................................59
4.2.3. Het man-vrouw verschil opnieuw bevestigen via sport.......................................................60
4.3. Voortgang op het gebied van gender equity in sportparticipatie................................................61
4.3.1. Overheidswetgeving en beleidsmodellen die gelijke rechten verplichten...........................61
4.3.2. De wereldwijde beweging voor vrouwenrechten................................................................61
4.3.3. Nieuwe kansen....................................................................................................................62
4.3.4. De gezondheids- en fitnessbeweging..................................................................................62
4.3.5. Toegenomen berichtgeving in de mode over vrouwen in sport...........................................62
4.4. Gender en eerlijkheidskwesties in de sport................................................................................62
4.4.1. Participatiemogelijkheden: georganiseerde en mainstream sporten....................................63
1|Pagina
, 4.4.2. Participatiemogelijkheden: informele en alternatieve sporten.............................................63
4.4.3. Steun voor atleten...............................................................................................................64
4.4.4. Banen voor vrouwen in coaching en administratie..............................................................64
4.5. Redenen om voorzichtig te zijn bij de voorspelling van toekomstige participatiestijgingen......64
4.5.1. Bezuinigingen.....................................................................................................................65
4.5.2. Backlash onder mensen die verandering kwalijk nemen die de dominante genderideologie
bedreigt.........................................................................................................................................65
4.5.3. Ondervertegenwoordiging van vrouwen in besluitnemende posities in sport......................65
4.5.4. Vervolgde nadruk op ‘cosmetische fitness’........................................................................65
4.5.5. Trivialisering van vrouwen in sport....................................................................................66
4.5.6. Homofobie..........................................................................................................................66
4.5.7. Ervaringen van intersex en transgenderpersonen in sport...................................................67
4.6. Strategieën om equity te bereiken..............................................................................................68
4.6.1. Meisjes en vrouwen als vertegenwoordigers van verandering............................................68
4.6.2. Jongens en mannen als vertegenwoordigers van verandering.............................................68
4.6.3. Homofobie uitdagen...........................................................................................................69
4.6.4. De manier waarop we sport doen veranderen.....................................................................69
Hoofstuk 9. Is het glazen plafond verleden tijd? Recente ontwikkelingen in gender-economie...........71
9.1. Hoofdstuk 7. Over glazen plafonds, plakkende vloeren en loopbanen als labyrinten (pp. 79-96)
..........................................................................................................................................................71
Over (dikke) glazen plafonds........................................................................................................71
Glazen plafonds, glazen muren, plakkende vloeren......................................................................71
Een rekenregel..............................................................................................................................72
Liever labyrint dan glazen plafond?..............................................................................................72
Drie argumentatielijnen als verklaring voor de trage doorstroming van vrouwen.........................73
9.2. Hoofdstuk 9. Kiezen voor diversiteit (pp. 105-129)...................................................................76
Waarom meer v/m-evenwicht op hogere beleidsniveaus wenselijk is..........................................76
Strategieën voor verandering........................................................................................................76
Effecten van een actief diversiteitsbeleid......................................................................................81
Een zaak van iedereen? Aanvankelijk vooral van overheidsorganisaties, nu bredere belangstelling
......................................................................................................................................................81
Waarom is dit thema zo kwetsbaar en gevoelig?..........................................................................82
2|Pagina
genderstudies
2017-2018
,Inhoud
Hoofdstuk 1: Voorbij het scheidend denken: empirisch-rationalistische wetenschapsmodellen onder
kritiek vanuit genderperspectief..............................................................................................................3
1.1. Genderanalyse: wat is het?..............................................................................................................3
1.1.1. Gender (pp. 17-22, 137-145).....................................................................................................3
Hoofdstuk 1. Mannelijkheid en vrouwelijkheid..............................................................................3
Hoofdstuk 11. Vaak gehoord: liever gender dan feminisme. Waarom? En wat doen we dan met
emancipatie? (pp. 137-145)............................................................................................................5
1.1.2. Verinnerlijken van stereotypen & zelfbeeld (pp. 59-72)...........................................................7
Hoofdstuk 5. Een van ons, geen van ons (pp. 59-72)......................................................................7
1.1.3. Wegwerken machtsverchillen (p. 171)....................................................................................11
Een korte overweging over verschillen en machtsverschillen (p. 171).........................................11
1.2. Genderanalyse: wat is het?............................................................................................................12
1.2.1. Welke verschillen? (9-11).......................................................................................................12
Bij wijze van intro........................................................................................................................12
1.2.2. Oorsprong termen emancipatie etc., stromingen in theoretisch denken (collectieve
onderdrukking, diversiteit) p. 137-164, 171......................................................................................13
Hoofdstuk 11. Vaak gehoord: liever gender dan feminisme. Waarom? En wat doen we dan met
emancipatie? (pp. 146-164)..........................................................................................................13
Hoofdstuk 13. Verschildenken......................................................................................................16
1.2.3. Vormen van verschildenken en accent op wegwerken machtsverschillen (pp. 165-166)........17
Hoofdstuk 13. Verschildenken......................................................................................................17
1.2.4. Artikel: Feminisme en feministische stromingen....................................................................17
Wat is feminisme?........................................................................................................................17
Historiek van feminisme(s) in de westerse wereld........................................................................18
1.2.5. Tekst: Constructing, deconstructing and reconstructing gender..............................................21
Sekse en gender............................................................................................................................21
Learning to be gendered...............................................................................................................22
gender houden: de genderdimensie...............................................................................................26
Masculinities and femininities......................................................................................................30
1.3. De kracht van scheidend denken....................................................................................................31
De kracht van scheidend denken (pp. 166-171)................................................................................31
Hardnekkig vasthouden aan de gendermobile?.............................................................................31
Nancy Chodorow: waarom vrouwen moederen............................................................................31
Jongens leren afstand te nemen.....................................................................................................32
1.4. Focus op wetenschapskritiek.........................................................................................................34
Biologie of cultuur? (pp. 22-34).......................................................................................................34
Hoofdstuk 1. Mannelijkheid en vrouwelijkheid (pp. 22-34).........................................................34
,1.5. Jongens en wetenschap? Jongens en (harde) wetenschap, meisjes en (zachte) communicatie:
wetenschapskritiek vanuit genderperspectief........................................................................................39
1.5.1. Inleiding..................................................................................................................................39
1.5.2. Genderstudies of vrouwenstudies? Een moeizaam debat........................................................39
Sekse of gender: een discussie......................................................................................................39
Van vrouwenstudies naar genderstudies: wenselijke perspectiefverbreding?...............................40
1.5.3. Wetenschapskritiek vanuit genderperspectief.........................................................................41
Hoe het groeide.............................................................................................................................41
Kritiek op scheidend denken.........................................................................................................42
De oorsprong en kracht van gendergeladen scheidend denken.....................................................43
De actuele kracht van denken in dichotomieën.............................................................................44
Genderkritiek op sociale wetenschappen......................................................................................44
1.5.4. Op zoek naar verandering.......................................................................................................46
1.6. De kracht van scheidend denken....................................................................................................47
1.7. The Crisis in Masculinity...............................................................................................................49
Inleiding...........................................................................................................................................49
The crisis in masculinity: sommige voorlopige modellen.................................................................49
Enkele belangrijke ‘symptomen’ van de crisis..................................................................................50
Enkele kritieke problemen................................................................................................................51
1.8. Begrippen......................................................................................................................................54
Hoofdstuk 4. Sport, mannen weten waarom… (of toch niet?)..............................................................56
4.1. Ideologie en power issues..........................................................................................................56
4.1.1. ‘Out of bounds’ zijn: een probleem voor homo’s en lesbiennes..........................................56
4.1.2. Genderideologie in actie: handhaven van de status-quo......................................................57
4.1.3. De genderideologie uitdagen: het vervagen van de oude grenzen.......................................58
4.2. Dominante genderideologie en sport.........................................................................................58
4.2.1. Masculinity vieren in sport.................................................................................................58
4.2.2. Meisjes en vrouwen als indringers in sport.........................................................................59
4.2.3. Het man-vrouw verschil opnieuw bevestigen via sport.......................................................60
4.3. Voortgang op het gebied van gender equity in sportparticipatie................................................61
4.3.1. Overheidswetgeving en beleidsmodellen die gelijke rechten verplichten...........................61
4.3.2. De wereldwijde beweging voor vrouwenrechten................................................................61
4.3.3. Nieuwe kansen....................................................................................................................62
4.3.4. De gezondheids- en fitnessbeweging..................................................................................62
4.3.5. Toegenomen berichtgeving in de mode over vrouwen in sport...........................................62
4.4. Gender en eerlijkheidskwesties in de sport................................................................................62
4.4.1. Participatiemogelijkheden: georganiseerde en mainstream sporten....................................63
1|Pagina
, 4.4.2. Participatiemogelijkheden: informele en alternatieve sporten.............................................63
4.4.3. Steun voor atleten...............................................................................................................64
4.4.4. Banen voor vrouwen in coaching en administratie..............................................................64
4.5. Redenen om voorzichtig te zijn bij de voorspelling van toekomstige participatiestijgingen......64
4.5.1. Bezuinigingen.....................................................................................................................65
4.5.2. Backlash onder mensen die verandering kwalijk nemen die de dominante genderideologie
bedreigt.........................................................................................................................................65
4.5.3. Ondervertegenwoordiging van vrouwen in besluitnemende posities in sport......................65
4.5.4. Vervolgde nadruk op ‘cosmetische fitness’........................................................................65
4.5.5. Trivialisering van vrouwen in sport....................................................................................66
4.5.6. Homofobie..........................................................................................................................66
4.5.7. Ervaringen van intersex en transgenderpersonen in sport...................................................67
4.6. Strategieën om equity te bereiken..............................................................................................68
4.6.1. Meisjes en vrouwen als vertegenwoordigers van verandering............................................68
4.6.2. Jongens en mannen als vertegenwoordigers van verandering.............................................68
4.6.3. Homofobie uitdagen...........................................................................................................69
4.6.4. De manier waarop we sport doen veranderen.....................................................................69
Hoofstuk 9. Is het glazen plafond verleden tijd? Recente ontwikkelingen in gender-economie...........71
9.1. Hoofdstuk 7. Over glazen plafonds, plakkende vloeren en loopbanen als labyrinten (pp. 79-96)
..........................................................................................................................................................71
Over (dikke) glazen plafonds........................................................................................................71
Glazen plafonds, glazen muren, plakkende vloeren......................................................................71
Een rekenregel..............................................................................................................................72
Liever labyrint dan glazen plafond?..............................................................................................72
Drie argumentatielijnen als verklaring voor de trage doorstroming van vrouwen.........................73
9.2. Hoofdstuk 9. Kiezen voor diversiteit (pp. 105-129)...................................................................76
Waarom meer v/m-evenwicht op hogere beleidsniveaus wenselijk is..........................................76
Strategieën voor verandering........................................................................................................76
Effecten van een actief diversiteitsbeleid......................................................................................81
Een zaak van iedereen? Aanvankelijk vooral van overheidsorganisaties, nu bredere belangstelling
......................................................................................................................................................81
Waarom is dit thema zo kwetsbaar en gevoelig?..........................................................................82
2|Pagina
