2017-2018 Genderstudies
Prof. Draulans
,Inhoud
HOOFDSTUK 1: VOORBIJ HET SCHEIDEND DENKEN: EMPIRISCH-RATIONALISTISCHE
WETENSCHAPSMODELLEN ONDER KRITIEK VANUIT GENDERPERSPECTIEF ............................................. 1
1.1. GENDERANALYSE: WAT IS HET? .............................................................................................. 1
1.1.1. GENDER IN ONS LEVEN EN DENKEN? ............................................................................... 1
1.1.2. WAT IS KENMERKEND VOOR EEN GENDERBENADERING? ............................................... 3
1.1.3. TWEEDELINGEN ♀♂, SEKSE GENDER : ZO EENVOUDIG? ................................................. 8
1.1.4. AC. DISCIPLINE: WANNEER, HOE ONTSTAAN? ............................................................... 12
1.1.5. BETEKENIS ANN OAKLEY? ............................................................................................ 13
1.1.6. TOT SLOT ....................................................................................................................... 15
1.1.7. BESLUIT ......................................................................................................................... 15
1.1.8. LITERATUUR .................................................................................................................. 16
1.2. GENDERANALYSE: WAT IS HET? ............................................................................................ 17
1.2.1. HOE STRUCTUREREN TWEEDELINGEN (+VB?) ............................................................... 17
1.2.2. WELKE THEORIEËN VERKLAREN VERSCHILLEN EN MAATSCHAPPELIJKE POSITIE ♀♂? 18
1.2.3. WELKE SOORTEN VERSCHIL STRUCTUREREN MAATSCHAPPELIJKE POSITIES? .............. 22
1.2.4. BESLUIT ......................................................................................................................... 22
1.2.5. LITERATUUR .................................................................................................................. 22
1.3. DE KRACHT VAN SCHEIDEND DENKEN .................................................................................. 24
1.3.1. SCHEIDEND DENKEN: VEELHEID AAN TWEEDELINGEN.................................................. 24
1.3.2. DE KRACHT VAN SCHEIDEND DENKEN .......................................................................... 24
1.3.3. KRITISCHE VRAGEN BIJ CHODOROW, FOX KELLER, ET AL. ........................................... 25
1.3.4. LITERATUUR .................................................................................................................. 25
1.4. FOCUS OP WETENSCHAPSKRITIEK VANUIT GENDERPERSPECTIEF ......................................... 26
1.4.1. HOE KUNNEN WE DE STERKE SAMENHANG TUSSEN ‘MANNELIJKHEID-OBJECTIVITEIT-
WETENSCHAPSBEOEFENING’ VERKLAREN? ................................................................................... 26
1.4.2. WAT IS HET IMPACT VAN DENKEN IN DICHOTOMIEËN OP CONCREET ONDERZOEK? ..... 29
1.4.3. LITERATUUR .................................................................................................................. 33
HOOFDSTUK 2: (ON)GELIJKHEID ZIT OOK IN ONSZELF: SOCIAAL PSYCHOLOGISCH ONDERZOEK NAAR
GENDER (ONG)GELIJKHEID .................................................................................................................... 34
2.1. VISIE ...................................................................................................................................... 34
2.2. ZELFREGULATIE IN VERSCHILLENDE GROEPEN (ODYSSEUS) ................................................ 38
2.3. OVERZICHT EN ZELFREGULATIE ............................................................................................ 39
2.3.1. EFFECTEN VAN STIGMA-GERELATEERDE DREIGING ...................................................... 39
2.3.2. ONDERSTEUNENDE FACTOREN ...................................................................................... 42
2.3.3. VERBORGEN KOSTEN ..................................................................................................... 47
2.3.4. CONCLUSIE: STIGMA EN ZELFREGULATIE ...................................................................... 50
2.4. METHODOLOGIE .................................................................................................................... 50
, 2.5. BELANG ................................................................................................................................. 51
2.6. ZELFREGULATIE BIJ MANNEN ................................................................................................ 52
2.7. TAKE HOME MESSAGE ........................................................................................................... 53
2.8. VOORBEELDEN EXAMENVRAGEN .......................................................................................... 53
HOOFDSTUK 3: REPRESENTATIE VAN VROUWELIJKHEID EN MANNELIJKHEID IN EEN GESEKSUALISEERDE
MEDIACULTUUR ..................................................................................................................................... 54
3.1. MEDIASAMENLEVING ............................................................................................................ 54
3.2. NARRATIEVE CONTEXT.......................................................................................................... 56
3.3. METANARRATIVE .................................................................................................................. 56
3.4. MOETEN WE ONS ZORGEN MAKEN? ....................................................................................... 58
3.4.1. VOORBEELD 1: ZELFOBJECTIVERING ............................................................................. 58
3.4.2. VOORBEELD 2: SEKSISME EN SEKSUEEL GEWELD ......................................................... 60
3.5. ONWAARSCHIJNLIJK? ............................................................................................................ 63
3.6. VRAGEN ................................................................................................................................. 65
HOOFDSTUK 4: SPORT, MANNEN WETEN WAAROM… (OF TOCH NIET?) ................................................ 66
4.1. GENDERED BEWEGINGSCULTUUR: SPORT EN TRADITIONELE MANNELIJKE HEGEMONIE...... 68
4.2. PARTICIPEREN AAN VORMEN VAN SPORT: OLYMPISCHE SPORT, SPORT VOOR ALLEN, GEZOND
BEWEGEN ........................................................................................................................................... 70
4.3. EEN EXCURSUS: DE VERVLECHTING VAN SPORT EN MODE.................................................... 73
4.4. SPORT EN MODE ..................................................................................................................... 75
4.5. EXAMENVRAGEN ................................................................................................................... 78
HOOFDSTUK 5: MASCULINITEIT EN FEMINITEIT IN POETINS RUSLAND ................................................ 79
5.1. GENDER EN RUSLAND: STEREOTYPES EN REALITEIT ............................................................ 79
5.2. HISTORIEK: VAN PIONIER TOT AAN DE HAARD EN TERUG? ................................................... 80
5.2.1. SU – LENIN .................................................................................................................... 80
5.2.2. SU – STALIN .................................................................................................................. 81
5.2.3. JAREN ‘90 ...................................................................................................................... 81
5.3. POETIN: ‘THE REMASCULINIZATION OF RUSSIA’ ................................................................... 82
5.3.1. PERSONENCULTUS EN IMAGOLOGIE .............................................................................. 82
5.3.2. MASCULINITEIT IN BUITENLANDS BELEID: CASUS OEKRAÏNE ...................................... 83
5.3.3. HETERONORMATIVITEIT EN STATE VIOLENCE ............................................................... 85
5.4. VRAGEN ................................................................................................................................. 86
HOOFDSTUK 6: SEXUAL VIOLENCE AND THE POSSIBILITIES OF RESTORATIVE JUSTICE IN SITUATIONS OF
TRANSITIONAL JUSTICE ......................................................................................................................... 87
6.1. SEKSUEEL GEWELD IN CONFLICTSITUATIES .......................................................................... 87
6.2. TRANSITIONAL JUSTICE: CONCEPTEN EN MECHANISMEN ...................................................... 90
6.3. HERSTELRECHT ..................................................................................................................... 92
6.4. HERSTELRECHT, TRANSITIONAL JUSTICE EN SEKSUEEL GEWELD ......................................... 95
1|Pagina
, 6.5. CONCLUSIE EN ENKELE IDEEËN VOOR EEN WEG VOORUIT .................................................... 95
6.6. EXAMENVRAGEN ................................................................................................................... 95
HOOFDSTUK 7: BESCHOUWINGEN OVER GENDER, RURALE ONTWIKKELING EN GLOBALE
VOEDSELKETENS.................................................................................................................................... 96
7.1. GENDER EN RURALE ONTWIKKELING .................................................................................... 96
7.2. GLOBALISERING VAN VOEDSELKETENS .............................................................................. 105
7.3. EEN GEVALSTUDIE UIT SENEGAL ........................................................................................ 106
7.3.1. PARTICIPATIE VAN ARMERE GEZINNEN EN VROUWEN IN DE EXPORTKETEN? ............. 109
7.3.2. EFFECTEN VAN PARTICIPATIEVE IN DE EXPORTKETEN OP INKOMEN, ARMOEDE,
EMANCIPATIE,… .......................................................................................................................... 110
7.3.3. INDIRECTE (GENDER) EFFECTEN .................................................................................. 113
7.4. MOGELIJKE EXAMENVRAGEN.............................................................................................. 115
HOOFDSTUK 8: BETER ZONDER GESLACHT? ZIN EN ONZIN VAN DE JURIDISCHE CATEGORIE GESLACHT
............................................................................................................................................................. 116
8.1. BENT U EEN VROUW OF EEN MAN? ...................................................................................... 116
8.2. HET JURIDISCHE CONCEPT ‘GESLACHT’ .............................................................................. 117
8.2.1. 6 JURIDISCHE UITGANGSPUNTEN INZAKE HET CONCEPT GESLACHT............................ 117
8.2.2. UITDAGINGEN VOOR HET JURIDISCHE CONCEPT ‘GESLACHT’ ..................................... 123
8.3. JURIDISCHE RELEVANTIE ‘GESLACHT’ ................................................................................ 129
8.3.1. GESLACHT IS JURIDISCH NIET (MEER) RELEVANT ....................................................... 129
8.3.2. GESLACHT IS JURIDISCH RELEVANT ............................................................................ 130
8.4. EXAMENVRAGEN ................................................................................................................. 130
HOOFDSTUK 9: IS HET GLAZEN PLAFOND VERLEDEN TIJD? RECENTE ONTWIKKELINGEN IN GENDER-
ECONOMIE ............................................................................................................................................ 131
9.1. INLEIDING ............................................................................................................................ 131
9.2. EVOLUTIES EN HET DEBAT OVER DE OORZAKEN VAN GENDERVERSCHILLEN ..................... 131
9.3. MAATSTAVEN VAN GENDERVERSCHILLEN OP DE ARBEIDSMARKT ..................................... 133
9.3.1. DE PARTICIPATIE OP DE ARBEIDSMARKT..................................................................... 133
9.3.2. DE GENDER-LOONKLOOF LIJKT STRIKT GEDEFINIEERD ............................................... 134
9.3.3. HET GLAZEN PLAFOND ................................................................................................ 135
9.4. RECENT ONDERZOEK EN METHODEN ................................................................................... 136
9.4.1. REGRESSIE-METHODEN ............................................................................................... 136
9.4.2. HET METEN VAN CAUSALE EFFECTEN ......................................................................... 138
9.4.3. EXPERIMENTELE METHODEN ....................................................................................... 139
9.5. CONCLUSIES ........................................................................................................................ 141
9.6. MOGELIJKE EXAMENVRAGEN.............................................................................................. 142
HOOFDSTUK 10: GLOBALISATION, MIGRATION, CARE: GLOBAL NETWORK ANALYTICS ................... 143
10.1. GLOBAL CARE CHAINS: CONCEPTUAL AND THEORETICAL TENETS ................................. 143
2|Pagina
Prof. Draulans
,Inhoud
HOOFDSTUK 1: VOORBIJ HET SCHEIDEND DENKEN: EMPIRISCH-RATIONALISTISCHE
WETENSCHAPSMODELLEN ONDER KRITIEK VANUIT GENDERPERSPECTIEF ............................................. 1
1.1. GENDERANALYSE: WAT IS HET? .............................................................................................. 1
1.1.1. GENDER IN ONS LEVEN EN DENKEN? ............................................................................... 1
1.1.2. WAT IS KENMERKEND VOOR EEN GENDERBENADERING? ............................................... 3
1.1.3. TWEEDELINGEN ♀♂, SEKSE GENDER : ZO EENVOUDIG? ................................................. 8
1.1.4. AC. DISCIPLINE: WANNEER, HOE ONTSTAAN? ............................................................... 12
1.1.5. BETEKENIS ANN OAKLEY? ............................................................................................ 13
1.1.6. TOT SLOT ....................................................................................................................... 15
1.1.7. BESLUIT ......................................................................................................................... 15
1.1.8. LITERATUUR .................................................................................................................. 16
1.2. GENDERANALYSE: WAT IS HET? ............................................................................................ 17
1.2.1. HOE STRUCTUREREN TWEEDELINGEN (+VB?) ............................................................... 17
1.2.2. WELKE THEORIEËN VERKLAREN VERSCHILLEN EN MAATSCHAPPELIJKE POSITIE ♀♂? 18
1.2.3. WELKE SOORTEN VERSCHIL STRUCTUREREN MAATSCHAPPELIJKE POSITIES? .............. 22
1.2.4. BESLUIT ......................................................................................................................... 22
1.2.5. LITERATUUR .................................................................................................................. 22
1.3. DE KRACHT VAN SCHEIDEND DENKEN .................................................................................. 24
1.3.1. SCHEIDEND DENKEN: VEELHEID AAN TWEEDELINGEN.................................................. 24
1.3.2. DE KRACHT VAN SCHEIDEND DENKEN .......................................................................... 24
1.3.3. KRITISCHE VRAGEN BIJ CHODOROW, FOX KELLER, ET AL. ........................................... 25
1.3.4. LITERATUUR .................................................................................................................. 25
1.4. FOCUS OP WETENSCHAPSKRITIEK VANUIT GENDERPERSPECTIEF ......................................... 26
1.4.1. HOE KUNNEN WE DE STERKE SAMENHANG TUSSEN ‘MANNELIJKHEID-OBJECTIVITEIT-
WETENSCHAPSBEOEFENING’ VERKLAREN? ................................................................................... 26
1.4.2. WAT IS HET IMPACT VAN DENKEN IN DICHOTOMIEËN OP CONCREET ONDERZOEK? ..... 29
1.4.3. LITERATUUR .................................................................................................................. 33
HOOFDSTUK 2: (ON)GELIJKHEID ZIT OOK IN ONSZELF: SOCIAAL PSYCHOLOGISCH ONDERZOEK NAAR
GENDER (ONG)GELIJKHEID .................................................................................................................... 34
2.1. VISIE ...................................................................................................................................... 34
2.2. ZELFREGULATIE IN VERSCHILLENDE GROEPEN (ODYSSEUS) ................................................ 38
2.3. OVERZICHT EN ZELFREGULATIE ............................................................................................ 39
2.3.1. EFFECTEN VAN STIGMA-GERELATEERDE DREIGING ...................................................... 39
2.3.2. ONDERSTEUNENDE FACTOREN ...................................................................................... 42
2.3.3. VERBORGEN KOSTEN ..................................................................................................... 47
2.3.4. CONCLUSIE: STIGMA EN ZELFREGULATIE ...................................................................... 50
2.4. METHODOLOGIE .................................................................................................................... 50
, 2.5. BELANG ................................................................................................................................. 51
2.6. ZELFREGULATIE BIJ MANNEN ................................................................................................ 52
2.7. TAKE HOME MESSAGE ........................................................................................................... 53
2.8. VOORBEELDEN EXAMENVRAGEN .......................................................................................... 53
HOOFDSTUK 3: REPRESENTATIE VAN VROUWELIJKHEID EN MANNELIJKHEID IN EEN GESEKSUALISEERDE
MEDIACULTUUR ..................................................................................................................................... 54
3.1. MEDIASAMENLEVING ............................................................................................................ 54
3.2. NARRATIEVE CONTEXT.......................................................................................................... 56
3.3. METANARRATIVE .................................................................................................................. 56
3.4. MOETEN WE ONS ZORGEN MAKEN? ....................................................................................... 58
3.4.1. VOORBEELD 1: ZELFOBJECTIVERING ............................................................................. 58
3.4.2. VOORBEELD 2: SEKSISME EN SEKSUEEL GEWELD ......................................................... 60
3.5. ONWAARSCHIJNLIJK? ............................................................................................................ 63
3.6. VRAGEN ................................................................................................................................. 65
HOOFDSTUK 4: SPORT, MANNEN WETEN WAAROM… (OF TOCH NIET?) ................................................ 66
4.1. GENDERED BEWEGINGSCULTUUR: SPORT EN TRADITIONELE MANNELIJKE HEGEMONIE...... 68
4.2. PARTICIPEREN AAN VORMEN VAN SPORT: OLYMPISCHE SPORT, SPORT VOOR ALLEN, GEZOND
BEWEGEN ........................................................................................................................................... 70
4.3. EEN EXCURSUS: DE VERVLECHTING VAN SPORT EN MODE.................................................... 73
4.4. SPORT EN MODE ..................................................................................................................... 75
4.5. EXAMENVRAGEN ................................................................................................................... 78
HOOFDSTUK 5: MASCULINITEIT EN FEMINITEIT IN POETINS RUSLAND ................................................ 79
5.1. GENDER EN RUSLAND: STEREOTYPES EN REALITEIT ............................................................ 79
5.2. HISTORIEK: VAN PIONIER TOT AAN DE HAARD EN TERUG? ................................................... 80
5.2.1. SU – LENIN .................................................................................................................... 80
5.2.2. SU – STALIN .................................................................................................................. 81
5.2.3. JAREN ‘90 ...................................................................................................................... 81
5.3. POETIN: ‘THE REMASCULINIZATION OF RUSSIA’ ................................................................... 82
5.3.1. PERSONENCULTUS EN IMAGOLOGIE .............................................................................. 82
5.3.2. MASCULINITEIT IN BUITENLANDS BELEID: CASUS OEKRAÏNE ...................................... 83
5.3.3. HETERONORMATIVITEIT EN STATE VIOLENCE ............................................................... 85
5.4. VRAGEN ................................................................................................................................. 86
HOOFDSTUK 6: SEXUAL VIOLENCE AND THE POSSIBILITIES OF RESTORATIVE JUSTICE IN SITUATIONS OF
TRANSITIONAL JUSTICE ......................................................................................................................... 87
6.1. SEKSUEEL GEWELD IN CONFLICTSITUATIES .......................................................................... 87
6.2. TRANSITIONAL JUSTICE: CONCEPTEN EN MECHANISMEN ...................................................... 90
6.3. HERSTELRECHT ..................................................................................................................... 92
6.4. HERSTELRECHT, TRANSITIONAL JUSTICE EN SEKSUEEL GEWELD ......................................... 95
1|Pagina
, 6.5. CONCLUSIE EN ENKELE IDEEËN VOOR EEN WEG VOORUIT .................................................... 95
6.6. EXAMENVRAGEN ................................................................................................................... 95
HOOFDSTUK 7: BESCHOUWINGEN OVER GENDER, RURALE ONTWIKKELING EN GLOBALE
VOEDSELKETENS.................................................................................................................................... 96
7.1. GENDER EN RURALE ONTWIKKELING .................................................................................... 96
7.2. GLOBALISERING VAN VOEDSELKETENS .............................................................................. 105
7.3. EEN GEVALSTUDIE UIT SENEGAL ........................................................................................ 106
7.3.1. PARTICIPATIE VAN ARMERE GEZINNEN EN VROUWEN IN DE EXPORTKETEN? ............. 109
7.3.2. EFFECTEN VAN PARTICIPATIEVE IN DE EXPORTKETEN OP INKOMEN, ARMOEDE,
EMANCIPATIE,… .......................................................................................................................... 110
7.3.3. INDIRECTE (GENDER) EFFECTEN .................................................................................. 113
7.4. MOGELIJKE EXAMENVRAGEN.............................................................................................. 115
HOOFDSTUK 8: BETER ZONDER GESLACHT? ZIN EN ONZIN VAN DE JURIDISCHE CATEGORIE GESLACHT
............................................................................................................................................................. 116
8.1. BENT U EEN VROUW OF EEN MAN? ...................................................................................... 116
8.2. HET JURIDISCHE CONCEPT ‘GESLACHT’ .............................................................................. 117
8.2.1. 6 JURIDISCHE UITGANGSPUNTEN INZAKE HET CONCEPT GESLACHT............................ 117
8.2.2. UITDAGINGEN VOOR HET JURIDISCHE CONCEPT ‘GESLACHT’ ..................................... 123
8.3. JURIDISCHE RELEVANTIE ‘GESLACHT’ ................................................................................ 129
8.3.1. GESLACHT IS JURIDISCH NIET (MEER) RELEVANT ....................................................... 129
8.3.2. GESLACHT IS JURIDISCH RELEVANT ............................................................................ 130
8.4. EXAMENVRAGEN ................................................................................................................. 130
HOOFDSTUK 9: IS HET GLAZEN PLAFOND VERLEDEN TIJD? RECENTE ONTWIKKELINGEN IN GENDER-
ECONOMIE ............................................................................................................................................ 131
9.1. INLEIDING ............................................................................................................................ 131
9.2. EVOLUTIES EN HET DEBAT OVER DE OORZAKEN VAN GENDERVERSCHILLEN ..................... 131
9.3. MAATSTAVEN VAN GENDERVERSCHILLEN OP DE ARBEIDSMARKT ..................................... 133
9.3.1. DE PARTICIPATIE OP DE ARBEIDSMARKT..................................................................... 133
9.3.2. DE GENDER-LOONKLOOF LIJKT STRIKT GEDEFINIEERD ............................................... 134
9.3.3. HET GLAZEN PLAFOND ................................................................................................ 135
9.4. RECENT ONDERZOEK EN METHODEN ................................................................................... 136
9.4.1. REGRESSIE-METHODEN ............................................................................................... 136
9.4.2. HET METEN VAN CAUSALE EFFECTEN ......................................................................... 138
9.4.3. EXPERIMENTELE METHODEN ....................................................................................... 139
9.5. CONCLUSIES ........................................................................................................................ 141
9.6. MOGELIJKE EXAMENVRAGEN.............................................................................................. 142
HOOFDSTUK 10: GLOBALISATION, MIGRATION, CARE: GLOBAL NETWORK ANALYTICS ................... 143
10.1. GLOBAL CARE CHAINS: CONCEPTUAL AND THEORETICAL TENETS ................................. 143
2|Pagina
