1. Inleiding: wat is sociale psychologie
“hoe gedragen individuen zich in sociale situatess
Of
“wat is de invloed van (de aanwezigheid en het gedrag van) anderen op een individu?s
Belangrijk: je wordt altjd door anderen beïnvloed! (Watzlawick)
Dus: zowat alle gedrag is sociaal gedrag
Maar hier: meestal de expliciete interacte tussen individuen
We worden beïnvloed door anderen, of we willen of niet
Want: we zijn kuddedieren
1.1. Studieobject en defnite van de sociale psychologie
Materieel object:
hoe wordt het gedrag van individuen beïnvloed door (het gedrag) van anderen?
bewust
onbewust
beinvloeding
expliciet
impliciet
formele object
wat zijn de wetmatgheden hierin? (de kans op het vertonen van een gedrag)
definitie van LieePORT
“sociale psychologie is de studie die tracht te begrijpen, verklaren en voorspellen hoe de
gedachten, gevoelens en gedragingen van een individu
Wordt beïnvloed door
Geobserveerde, ingebeelde of impliciete gedachten gevoelens en gedragingen van anderens
1.2. Geschiedenis van de sociale psychologie NIET KENNEN
1.3. Werkwijze van de sociale psychologie
1.3.1.Drie dimensies
Breedte
- Zo breed mogelijk onderzoeksgebied (thema onderzoek)
- Zo breed mogelijke populate (wie: man vrouw, studies, seksuele voorkeur..)
(dat gebeurt niet dus meestal studenten hebben altjd geld nodig)
Diepte
Waarom doet iemand iets (het gedrag begrijpen) blackbox?
Hoogte
Hypothese bouwen op waarneming, dit is de basis voor een theorie, zo krijg je allemaal
overkoepelende theorieën
Nadelen: je ziet door het bomen het bos niet meer.
Bij het begin een fout? alles gebaseerd op die fout
,1.3.2.Het experiment als methode
Voordelen
- De experimentator heef controle over het experiment/situate
- Experiment in labosituate sluit storing uit en zorgt voor controle
- Experiment is herhaalbaar
- Experiment is kwantfceerbaar. Conclusies zijn objectef en eenduidig.
Nadelen
- Volledige controle is moeilijk. Storende factoren niet helemaal uitsluit baar.
- Deontologische bezwaren: experimenten zijn soms onaangenaam en belastend.
- Reactef gedrag: door inlichtng van procedure experiment (anders gedragen)
- Hierdoor lagere externe validiteit (veralgemening)
- Bij labosituate worden ‘natuurlijk situatess uitgesloten
- Proefleiderseffecten: proefleiders hebben onbewust ook invloed
- Proefleiders selffulflling prophecy: zien wat ze willen zien.
- Pygmalion effect:
Nadelen vermijden of oplossen?
- Reactefgedrag met coverstory: gecamoufleerd labo gebruiken.
- Onopvallende observate met ‘unobtrusive measuress vb one way mirror
- Selffulflling prophecy met dubbel blind: Pw weet niet tot welke groep Pp hoort
, 2. Hulpverlenend gedrag
Plato:
“mensen zoeken enkel sociaal contact om hier voordeel uit te halen voor zichzelf, niet uit
behoefe aan anderens, “mens is egoïstschs
AwTRUISME (< > egoïsme)
= andere centraal stellen = gedrag waar je zelf geen voordeel uithaalt
Maar bestaat er wel echt zulk gedrag? DUS beter spreken van hulpverlenend gedrag.
2.1. Kitty Genovese
In New York, Queens 1964
Om 3 uur ‘s nachts
3x aangevallen
Duur: 32minuten , 17 messteken
38 getuigen die niks deden!!!!
Verklaring? Darley en latané
2.2. Diffusie van de verantwoordelijkheid
Darley en eatané bystander apathy
= diffusie van de verantwoordelijkheid
= hoe meer getuigen hoe kleiner de kans dat iemand helpt
= paradoxaal fenomeen
MAAR
= verantwoordelijkheid spreiden
= minder schuldgevoel achteraf, want anderen deden ook niks.
Experimenteel onderzocht door Darley en eatané (breedte dimensie)
Experiment 1: groepsdiscussie in scene gezet via intercom (hokjes)
Pseudoproefpersoon die epilepsie aanval nadoet in microotje
Conditie Behalve proefpersoon Helpen binnen 60 sec.
Pp+ 1PsPp Geen hulpverlener 85%
Pp en 2 PsPp 1 hulpverlener 62%
Pp en 5 PsPp 4 hulpverleners 31%
Experiment 2: echte proefpersoon verkeerd zelf in nood.
Mannelijke studenten in wachtkamer, moeten interview voorbereiden
Plots komt er witte rook van onder de deur.
Pseudoproefpersoon moet rook negeren
Na 4 minuten werk rook zeer dicht , na 6 minuten werden ze bevrijdt.
Conditie Binnen 4 minuten heoretische kans ORpmerken rook
Alleen 75% 98% = 1 (1 0,75)3 5 seconden
Pp en 2 PsPp 10% 27% = 1 (1 0,10)3 20 seconden
3Pp 38% / 20 seconden
“hoe gedragen individuen zich in sociale situatess
Of
“wat is de invloed van (de aanwezigheid en het gedrag van) anderen op een individu?s
Belangrijk: je wordt altjd door anderen beïnvloed! (Watzlawick)
Dus: zowat alle gedrag is sociaal gedrag
Maar hier: meestal de expliciete interacte tussen individuen
We worden beïnvloed door anderen, of we willen of niet
Want: we zijn kuddedieren
1.1. Studieobject en defnite van de sociale psychologie
Materieel object:
hoe wordt het gedrag van individuen beïnvloed door (het gedrag) van anderen?
bewust
onbewust
beinvloeding
expliciet
impliciet
formele object
wat zijn de wetmatgheden hierin? (de kans op het vertonen van een gedrag)
definitie van LieePORT
“sociale psychologie is de studie die tracht te begrijpen, verklaren en voorspellen hoe de
gedachten, gevoelens en gedragingen van een individu
Wordt beïnvloed door
Geobserveerde, ingebeelde of impliciete gedachten gevoelens en gedragingen van anderens
1.2. Geschiedenis van de sociale psychologie NIET KENNEN
1.3. Werkwijze van de sociale psychologie
1.3.1.Drie dimensies
Breedte
- Zo breed mogelijk onderzoeksgebied (thema onderzoek)
- Zo breed mogelijke populate (wie: man vrouw, studies, seksuele voorkeur..)
(dat gebeurt niet dus meestal studenten hebben altjd geld nodig)
Diepte
Waarom doet iemand iets (het gedrag begrijpen) blackbox?
Hoogte
Hypothese bouwen op waarneming, dit is de basis voor een theorie, zo krijg je allemaal
overkoepelende theorieën
Nadelen: je ziet door het bomen het bos niet meer.
Bij het begin een fout? alles gebaseerd op die fout
,1.3.2.Het experiment als methode
Voordelen
- De experimentator heef controle over het experiment/situate
- Experiment in labosituate sluit storing uit en zorgt voor controle
- Experiment is herhaalbaar
- Experiment is kwantfceerbaar. Conclusies zijn objectef en eenduidig.
Nadelen
- Volledige controle is moeilijk. Storende factoren niet helemaal uitsluit baar.
- Deontologische bezwaren: experimenten zijn soms onaangenaam en belastend.
- Reactef gedrag: door inlichtng van procedure experiment (anders gedragen)
- Hierdoor lagere externe validiteit (veralgemening)
- Bij labosituate worden ‘natuurlijk situatess uitgesloten
- Proefleiderseffecten: proefleiders hebben onbewust ook invloed
- Proefleiders selffulflling prophecy: zien wat ze willen zien.
- Pygmalion effect:
Nadelen vermijden of oplossen?
- Reactefgedrag met coverstory: gecamoufleerd labo gebruiken.
- Onopvallende observate met ‘unobtrusive measuress vb one way mirror
- Selffulflling prophecy met dubbel blind: Pw weet niet tot welke groep Pp hoort
, 2. Hulpverlenend gedrag
Plato:
“mensen zoeken enkel sociaal contact om hier voordeel uit te halen voor zichzelf, niet uit
behoefe aan anderens, “mens is egoïstschs
AwTRUISME (< > egoïsme)
= andere centraal stellen = gedrag waar je zelf geen voordeel uithaalt
Maar bestaat er wel echt zulk gedrag? DUS beter spreken van hulpverlenend gedrag.
2.1. Kitty Genovese
In New York, Queens 1964
Om 3 uur ‘s nachts
3x aangevallen
Duur: 32minuten , 17 messteken
38 getuigen die niks deden!!!!
Verklaring? Darley en latané
2.2. Diffusie van de verantwoordelijkheid
Darley en eatané bystander apathy
= diffusie van de verantwoordelijkheid
= hoe meer getuigen hoe kleiner de kans dat iemand helpt
= paradoxaal fenomeen
MAAR
= verantwoordelijkheid spreiden
= minder schuldgevoel achteraf, want anderen deden ook niks.
Experimenteel onderzocht door Darley en eatané (breedte dimensie)
Experiment 1: groepsdiscussie in scene gezet via intercom (hokjes)
Pseudoproefpersoon die epilepsie aanval nadoet in microotje
Conditie Behalve proefpersoon Helpen binnen 60 sec.
Pp+ 1PsPp Geen hulpverlener 85%
Pp en 2 PsPp 1 hulpverlener 62%
Pp en 5 PsPp 4 hulpverleners 31%
Experiment 2: echte proefpersoon verkeerd zelf in nood.
Mannelijke studenten in wachtkamer, moeten interview voorbereiden
Plots komt er witte rook van onder de deur.
Pseudoproefpersoon moet rook negeren
Na 4 minuten werk rook zeer dicht , na 6 minuten werden ze bevrijdt.
Conditie Binnen 4 minuten heoretische kans ORpmerken rook
Alleen 75% 98% = 1 (1 0,75)3 5 seconden
Pp en 2 PsPp 10% 27% = 1 (1 0,10)3 20 seconden
3Pp 38% / 20 seconden
