MOTORISCHE ONTWIKKELING
HOOFDSTUK 2
Waarom beweging bij kleuters?
- Bewegen is essentieel voor de gezondheid. Grote bewegingsdrang, maar kleuters bewegen te
weinig.
- Doel van bewegingsonderwijs: via bewegen de ontwikkeling op gang brengen. Totaalontwikkeling
is belangrijk.
ONTWIKKELINGSDOELEN VOOR BEWEGINGSONDERWIJS
Vanuit de Vlaamse overheid worden uitdagingen voor bewegingsopvoeding geformuleerd, dit zijn de
decretale ontwikkelingsdoelen (OD) voor het kleuteronderwijs. De centrale opdracht voor het
kleuteronderwijs is de totaalontwikkeling, met bij iedere opdracht of activiteit met kleuters een veelheid
aan OD uit verschillende leergebieden.
Ontwikkelingsdoelen bewegingsonderwijs:
1. Motorische competenties: juist en handig bewegen, grootmotorische vaardigheden
Vb. Evenwicht bewaren als ze op iets dun wandelen
2. Gezonde en veilige levensstijl: fysiek fit zijn om inspanningen vol te houden en leren over
gezonde gewoonten
Vb. Een kleuter wordt in een tikspel uitgedaagd om te blijven lopen, om niet aangetikt te worden.
3. Zelfconcept en sociaal functioneren: klas die wordt gedreven om actief te zijn en omgaan met
elkaar
Bv. Kleuter leert om samen te werken met andere kleuters bij parachute
Als leerkracht = we denken te vaak in termen van een grote sportzaal met veel materialen... luxe, geen
noodzaak!
Doel? Elke dag een bewegingsactiviteit aanbieden, mits de nodige creativiteit.
HOOFDSTUK 3
SPELEN EN BEWEGEN
Speelervaringen opdoen:
• Zich uitleven → zorgt voor spelbeleving
• Volledig erin opgaan
• Doen alsof
• Plezier beleven, fantaseren, experimenteren,...
Omgaan met vrijheid
• Spelen is ongedwongen
• Het kind bepaalt zelf wat, waar, waarmee, ... het speelt.
• Kind beslist zelf of het deelneemt of niet
Is verwant aan exploreren, experimenteren en oefenen, maar niet identiek. Als kinderen bewegen,
wordt dit vaak als spelen gezien. Maar dat is niet correct.
,FIETSEN
Fietsen:
- Geen zijwielen
- 3 stappen (speelgoedfiets, loopfiets, normale fiets)
WAAROM SPELEN?
Draagt bij tot bewegingsontwikkeling:
• Gekende bewegingsvormen en vaardigheden (vb. lopen, kruipen) worden op
verschillende manieren gebruikt
• Is er tijdens het spel een haalbare uitdaging dan wordt die opgenomen door het kind en geïntegreerd.
Hierdoor zet het een ontwikkelingsstap.
Bijvoorbeeld: Een kleuter balanceert over een muurtje en komt een ander kind tegen. Hij wacht even en
probeert hem voorbij te steken zonder er af te vallen. Hij wordt uitgedaagd om zijn evenwicht te bewaren.
Maar er is meer dan dat, want de kinderen werken op een bepaalde manier ook samen. Ze zoeken naar
een oplossing om elkaar te kruisen.
Draagt bij tot de totale persoonlijkheidsvorming
• Eenheidsvisie
Naast motorische mogelijkheden maakt het ook gebruik van mogelijkheden op vlak van taal,
denken, sociale vaardigheden en attitude
, Voorbeeld in de zandbak→kleuters zullen moeten beurt afwachten, communiceren en overleggen
met elkaar ...
Spelen = belangrijkste manier om tot ontwikkeling te komen en te leren. Spelen is niet alleen een middel
maar ook een doel.
SCHOOL
Het is een plaats waar ...
• het kunnen spelen en willen spelen (= spel motivatie) toegelaten wordt
• Het leren kennen van diverse spelactiviteiten (variatie in beweegmogelijkheden in de klas en
tijdens de bewegingsles): bewegingshoek, - momenten, - tussendoortjes, ... aan bod komt
• De ontwikkeling van spelkwaliteit en het spelvermogen geoefend wordt
SPEL
Wat is spel?`
Wanneer tijdens spel de nadruk ligt op bewegen (grootmotorisch bezig zijn), spreken we van
‘bewegingsspel’. Het biedt de mogelijkheid om aan de bewegingsbehoeften van kinderen tegemoet te
komen.
Vereisten juist spelgedrag van een kleuter:
➔voldoende waarnemings-en interpretatievermogen om de opdracht en signalen te verstaan
➔voldoende aanpassing in de ruimte, weten waar naartoe te bewegen
➔Dit alles terzelfdertijd en in steeds wisselende situaties
Een kleuter moet op hetzelfde moment kunnen:
➔waarnemen en herkennen
➔Interpreteren
➔Uitvoeren
➔Aanpassen
Soorten spel en ‘as van play naar game’:
Definitie PLAY (= vrij spel):
vrije activiteiten, waarbij er geen vooraf vastgesteld eindresultaat of eindproduct is. Vrij spelen betekent
vrijheid van handelen: kinderen spelen met wat en hoe ze zelf willen. Er worden geen opdrachten
geformuleerd. De begeleiding blijft op de achtergrond.
Definitie GAME (= spel met regels, regelspel):
Het ‘vrij spel’ evolueert naar een spel met veel minder vrijheid van handelen: met regels die vastliggen en
niet meer gewijzigd worden. Naarmate het kind ouder wordt, krijgt het belangstelling voor dit meer
gestructureerd spel. Het wordt gespeeld volgens een vastliggend spelidee en met de nodige afspraken en
regels.
Bvb: spelvormen als tikkertje, verstoppertje, ...
Definitie bewegingsspel:
Wanneer tijdens spel de nadruk ligt op bewegen (grootmotorisch bezig zijn), spreken we van
‘bewegingsspel’. Het biedt de mogelijkheid om aan de bewegingsbehoeften van kinderen tegemoet te
komen.
De rol van de LK is het bewegingsspel van kinderen te ondersteunen en te stimuleren. Bewegingsspel is
van belang voor een harmonieuze, totale ontwikkeling van kinderen.
Binnen het bewegingsspel is de evolutie of ontwikkeling van play naar game duidelijk zichtbaar.
HOOFDSTUK 2
Waarom beweging bij kleuters?
- Bewegen is essentieel voor de gezondheid. Grote bewegingsdrang, maar kleuters bewegen te
weinig.
- Doel van bewegingsonderwijs: via bewegen de ontwikkeling op gang brengen. Totaalontwikkeling
is belangrijk.
ONTWIKKELINGSDOELEN VOOR BEWEGINGSONDERWIJS
Vanuit de Vlaamse overheid worden uitdagingen voor bewegingsopvoeding geformuleerd, dit zijn de
decretale ontwikkelingsdoelen (OD) voor het kleuteronderwijs. De centrale opdracht voor het
kleuteronderwijs is de totaalontwikkeling, met bij iedere opdracht of activiteit met kleuters een veelheid
aan OD uit verschillende leergebieden.
Ontwikkelingsdoelen bewegingsonderwijs:
1. Motorische competenties: juist en handig bewegen, grootmotorische vaardigheden
Vb. Evenwicht bewaren als ze op iets dun wandelen
2. Gezonde en veilige levensstijl: fysiek fit zijn om inspanningen vol te houden en leren over
gezonde gewoonten
Vb. Een kleuter wordt in een tikspel uitgedaagd om te blijven lopen, om niet aangetikt te worden.
3. Zelfconcept en sociaal functioneren: klas die wordt gedreven om actief te zijn en omgaan met
elkaar
Bv. Kleuter leert om samen te werken met andere kleuters bij parachute
Als leerkracht = we denken te vaak in termen van een grote sportzaal met veel materialen... luxe, geen
noodzaak!
Doel? Elke dag een bewegingsactiviteit aanbieden, mits de nodige creativiteit.
HOOFDSTUK 3
SPELEN EN BEWEGEN
Speelervaringen opdoen:
• Zich uitleven → zorgt voor spelbeleving
• Volledig erin opgaan
• Doen alsof
• Plezier beleven, fantaseren, experimenteren,...
Omgaan met vrijheid
• Spelen is ongedwongen
• Het kind bepaalt zelf wat, waar, waarmee, ... het speelt.
• Kind beslist zelf of het deelneemt of niet
Is verwant aan exploreren, experimenteren en oefenen, maar niet identiek. Als kinderen bewegen,
wordt dit vaak als spelen gezien. Maar dat is niet correct.
,FIETSEN
Fietsen:
- Geen zijwielen
- 3 stappen (speelgoedfiets, loopfiets, normale fiets)
WAAROM SPELEN?
Draagt bij tot bewegingsontwikkeling:
• Gekende bewegingsvormen en vaardigheden (vb. lopen, kruipen) worden op
verschillende manieren gebruikt
• Is er tijdens het spel een haalbare uitdaging dan wordt die opgenomen door het kind en geïntegreerd.
Hierdoor zet het een ontwikkelingsstap.
Bijvoorbeeld: Een kleuter balanceert over een muurtje en komt een ander kind tegen. Hij wacht even en
probeert hem voorbij te steken zonder er af te vallen. Hij wordt uitgedaagd om zijn evenwicht te bewaren.
Maar er is meer dan dat, want de kinderen werken op een bepaalde manier ook samen. Ze zoeken naar
een oplossing om elkaar te kruisen.
Draagt bij tot de totale persoonlijkheidsvorming
• Eenheidsvisie
Naast motorische mogelijkheden maakt het ook gebruik van mogelijkheden op vlak van taal,
denken, sociale vaardigheden en attitude
, Voorbeeld in de zandbak→kleuters zullen moeten beurt afwachten, communiceren en overleggen
met elkaar ...
Spelen = belangrijkste manier om tot ontwikkeling te komen en te leren. Spelen is niet alleen een middel
maar ook een doel.
SCHOOL
Het is een plaats waar ...
• het kunnen spelen en willen spelen (= spel motivatie) toegelaten wordt
• Het leren kennen van diverse spelactiviteiten (variatie in beweegmogelijkheden in de klas en
tijdens de bewegingsles): bewegingshoek, - momenten, - tussendoortjes, ... aan bod komt
• De ontwikkeling van spelkwaliteit en het spelvermogen geoefend wordt
SPEL
Wat is spel?`
Wanneer tijdens spel de nadruk ligt op bewegen (grootmotorisch bezig zijn), spreken we van
‘bewegingsspel’. Het biedt de mogelijkheid om aan de bewegingsbehoeften van kinderen tegemoet te
komen.
Vereisten juist spelgedrag van een kleuter:
➔voldoende waarnemings-en interpretatievermogen om de opdracht en signalen te verstaan
➔voldoende aanpassing in de ruimte, weten waar naartoe te bewegen
➔Dit alles terzelfdertijd en in steeds wisselende situaties
Een kleuter moet op hetzelfde moment kunnen:
➔waarnemen en herkennen
➔Interpreteren
➔Uitvoeren
➔Aanpassen
Soorten spel en ‘as van play naar game’:
Definitie PLAY (= vrij spel):
vrije activiteiten, waarbij er geen vooraf vastgesteld eindresultaat of eindproduct is. Vrij spelen betekent
vrijheid van handelen: kinderen spelen met wat en hoe ze zelf willen. Er worden geen opdrachten
geformuleerd. De begeleiding blijft op de achtergrond.
Definitie GAME (= spel met regels, regelspel):
Het ‘vrij spel’ evolueert naar een spel met veel minder vrijheid van handelen: met regels die vastliggen en
niet meer gewijzigd worden. Naarmate het kind ouder wordt, krijgt het belangstelling voor dit meer
gestructureerd spel. Het wordt gespeeld volgens een vastliggend spelidee en met de nodige afspraken en
regels.
Bvb: spelvormen als tikkertje, verstoppertje, ...
Definitie bewegingsspel:
Wanneer tijdens spel de nadruk ligt op bewegen (grootmotorisch bezig zijn), spreken we van
‘bewegingsspel’. Het biedt de mogelijkheid om aan de bewegingsbehoeften van kinderen tegemoet te
komen.
De rol van de LK is het bewegingsspel van kinderen te ondersteunen en te stimuleren. Bewegingsspel is
van belang voor een harmonieuze, totale ontwikkeling van kinderen.
Binnen het bewegingsspel is de evolutie of ontwikkeling van play naar game duidelijk zichtbaar.
