Toegepaste voedingsleer 1 : Nele Callewaert
1. Voedingsvoorlichtingsmodellen en aanbevelingen: nationaal
Nieuwe Vlaamse voedingsdriehoek
Lichtblauwe zone:
Water, thee, koffie, water met een smaakje
à pas op! Zonder suiker
Lichtblauwe zone: Drink vooral water Donkergroene zone:
Plantaardige producten
Groente, fruit , noter en zaden,
Donkergroene zone: graanproducten, oliën, peulvruchten
MEER Plantaardige producten (volkoren brood/bruin brood)
Gunstig effect
Lichtgroene zone:
Dierlijke producten
Lichtgroene zone: Vis, eieren, kaas (<20% V) , melkproducten,
dierlijke producten Zo weinig
gevogelte
mogelijk
Rode bol = Oranje zone:
Oranje Dierlijk en plantaardige producten
zone: restgroep
MINDER plantaardig Boter, rood vlees
en dierlijke
producten Rode bol:
Chocolade, bier + wijn, frisdrank, pizza,
chips, frieten, koeken, …
AANDACHTSPUNTEN
Lichtblauwe zone:
Koffie, thee, water met smaakje,… à ZONDER
SUIKER
Donkergroene zone:
Fruit bevat ook veel suiker à NIET
ONBEPERKT GEBRUIKEN
Lichtgroene zone:
7 eieren/ week à vroeger 3 eieren/week
Algemeen: voor het eerst onderscheidt tussen
verschillende vleessoorten en onderscheidt
tussen boter en olie
, • Nieuwe Vlaamse voedingsdriehoek:
o Gebasseerd op wetenschappelijke bronnen
§ Wetenschappelijke literatuur rond voeding en beweging
§ Afstemming met Hoge Gezondheidsraad
§ Internationale voorlichtingsmoddelen werden ook bekeken
o Betrokkenen
§ Experten
§ Burgers
• Diverse doelgroepen, focus op kwetsbare groepen
§ Stakeholders
• Vb. Hogeschool Gent
o Voedings- en bewegingsdriehoeken
§ = vertaling in eenvoudige en goed begrijpbare praktische aanbevelingen voor
voedingsmiddelen, beweging en sedentair gedrag
§ vanaf nu is duurzaamheid ook veel belangrijker
§ er wordt niet meer gefocust op voedingsmiddelengroepen maar op soorten
voedingsmiddelen
o voor iederen vanaf 1 jaar
§ geen aparte voedingsdriehoek meer voor <6 jaar
§ geen aparte voedingsdriehoek meer ifv. andere culturen, medische aandoeningen
(bv. diabetes)
• er wordt gebruik gemaakt van symbolen die voor alle culturen duidelijk zijn
o 3 uitgangspunten
§ eet in verhouding meer plantaardige dan dierlijke voeding
§ vermijd ultrabewerkte voeding zoveel mogelijk (= rode bol)
§ verspil geen voeding en matig je consumptie
o gezond leven tips voeding
§ Wat?
• Neem plantaardige producten als basis voor elke maaltijd
• Beperk je inname van dierlijke producten
• Drink vooral water
• Kies zo weinig mogelijk voor ultrabewerkte producten
§ Hoe?
• Varieer en zoek alternatieven
• Eet op vaste tijdstippen en samen met anderen1
• Eet bewust en met mate
• Pas je omgeving aan
• Werk stapsgewijs
• Geniet van wat je eet
1
Bv. kinderen stimuleren om meer groenten te eten à ze zien je groenten eten
ook moet je tijd maken om te eten à met mensen aan tafel à minder snel EN mindere hoeveelheid
MAAR: met hoe meer je aan tafel zit hoe meer je OVERGESTIMULEERD wordt om te eten
,Nieuwe Vlaamse bewegingsgriehoek
Elke dag min. 30 min beweging
Elke dag lichte activiteit
Elke week zware activiteit
Elke stap telt !
Elke 30 min. even rechtstaan
• Vlaamse bewegingsdriehoek
o Gezond leven tips over beweging
§ Zit minder lang stil en beweeg meer
§ Zet stap voor stap
§ Ga elke dag voor een gezonde mix
§ Varieer waar je beweegt en minder zit
§ Ruil minder gezonde keuzes in voor gezonde gewoontes
§ Voel je goed
§ Denk vooruit en plan
§ Pas je omgeving aan
Waalse voorlichtingsmodellen
, • Het Waalse voorlichtingsmodel
o Er is geen eensgezindheid
§ Voedingspiramide van het Instituut Paul Lambin en Food in Action
• Criteria: info voor patiënten
§ Piramidemodel van CIHIRA
§ Voedingsdriehoek van Spa
• Gelijkenissen en verschillen met ons model en andere modellen
o Topje à rest hang ad voedingsdriehoek
§ Verschil met nu
o Veralgemening: olie en boter samen
§ Verschil met nu
o Geen peulvruchten, noten,…
§ Verschil met nu
o Groenten, fruit onder graanproducten
§ Verschil met vroeger , zoals nu
o Geen aparte bewegingsdriehoek
§ Verschil met nu
o Hoeveelheden
§ Verschil met nu
Food based dietary guidelines
§ Worden verwacht: zomer 2018
§ Verder bouwen op de vernieuwde voedingsstoffenaanbevelingen (2016, HGR)
§ Basis: global burden of disease study 20152
o Disability-adjusted life year ( DALY )
o Top 10 ernstige risicofactoren ifv. DALY
§ Aanpassen aan lokale context
o Specifieke voedingsgerlateerde gezondheidsproblemen/aandoeningen voor België
Voorbeeld Global Burden of Disease
In België à roken/hoge BD/ hoge BMI/ hoge suikerspiegel/ hoog alcoholgebruik/ te lage inname v. fruit/
hoog cholesterolgehalte/ te weinig beweging/…
2
De grootste factoren die gezondheidsrisico’s teweegbrengen
1. Voedingsvoorlichtingsmodellen en aanbevelingen: nationaal
Nieuwe Vlaamse voedingsdriehoek
Lichtblauwe zone:
Water, thee, koffie, water met een smaakje
à pas op! Zonder suiker
Lichtblauwe zone: Drink vooral water Donkergroene zone:
Plantaardige producten
Groente, fruit , noter en zaden,
Donkergroene zone: graanproducten, oliën, peulvruchten
MEER Plantaardige producten (volkoren brood/bruin brood)
Gunstig effect
Lichtgroene zone:
Dierlijke producten
Lichtgroene zone: Vis, eieren, kaas (<20% V) , melkproducten,
dierlijke producten Zo weinig
gevogelte
mogelijk
Rode bol = Oranje zone:
Oranje Dierlijk en plantaardige producten
zone: restgroep
MINDER plantaardig Boter, rood vlees
en dierlijke
producten Rode bol:
Chocolade, bier + wijn, frisdrank, pizza,
chips, frieten, koeken, …
AANDACHTSPUNTEN
Lichtblauwe zone:
Koffie, thee, water met smaakje,… à ZONDER
SUIKER
Donkergroene zone:
Fruit bevat ook veel suiker à NIET
ONBEPERKT GEBRUIKEN
Lichtgroene zone:
7 eieren/ week à vroeger 3 eieren/week
Algemeen: voor het eerst onderscheidt tussen
verschillende vleessoorten en onderscheidt
tussen boter en olie
, • Nieuwe Vlaamse voedingsdriehoek:
o Gebasseerd op wetenschappelijke bronnen
§ Wetenschappelijke literatuur rond voeding en beweging
§ Afstemming met Hoge Gezondheidsraad
§ Internationale voorlichtingsmoddelen werden ook bekeken
o Betrokkenen
§ Experten
§ Burgers
• Diverse doelgroepen, focus op kwetsbare groepen
§ Stakeholders
• Vb. Hogeschool Gent
o Voedings- en bewegingsdriehoeken
§ = vertaling in eenvoudige en goed begrijpbare praktische aanbevelingen voor
voedingsmiddelen, beweging en sedentair gedrag
§ vanaf nu is duurzaamheid ook veel belangrijker
§ er wordt niet meer gefocust op voedingsmiddelengroepen maar op soorten
voedingsmiddelen
o voor iederen vanaf 1 jaar
§ geen aparte voedingsdriehoek meer voor <6 jaar
§ geen aparte voedingsdriehoek meer ifv. andere culturen, medische aandoeningen
(bv. diabetes)
• er wordt gebruik gemaakt van symbolen die voor alle culturen duidelijk zijn
o 3 uitgangspunten
§ eet in verhouding meer plantaardige dan dierlijke voeding
§ vermijd ultrabewerkte voeding zoveel mogelijk (= rode bol)
§ verspil geen voeding en matig je consumptie
o gezond leven tips voeding
§ Wat?
• Neem plantaardige producten als basis voor elke maaltijd
• Beperk je inname van dierlijke producten
• Drink vooral water
• Kies zo weinig mogelijk voor ultrabewerkte producten
§ Hoe?
• Varieer en zoek alternatieven
• Eet op vaste tijdstippen en samen met anderen1
• Eet bewust en met mate
• Pas je omgeving aan
• Werk stapsgewijs
• Geniet van wat je eet
1
Bv. kinderen stimuleren om meer groenten te eten à ze zien je groenten eten
ook moet je tijd maken om te eten à met mensen aan tafel à minder snel EN mindere hoeveelheid
MAAR: met hoe meer je aan tafel zit hoe meer je OVERGESTIMULEERD wordt om te eten
,Nieuwe Vlaamse bewegingsgriehoek
Elke dag min. 30 min beweging
Elke dag lichte activiteit
Elke week zware activiteit
Elke stap telt !
Elke 30 min. even rechtstaan
• Vlaamse bewegingsdriehoek
o Gezond leven tips over beweging
§ Zit minder lang stil en beweeg meer
§ Zet stap voor stap
§ Ga elke dag voor een gezonde mix
§ Varieer waar je beweegt en minder zit
§ Ruil minder gezonde keuzes in voor gezonde gewoontes
§ Voel je goed
§ Denk vooruit en plan
§ Pas je omgeving aan
Waalse voorlichtingsmodellen
, • Het Waalse voorlichtingsmodel
o Er is geen eensgezindheid
§ Voedingspiramide van het Instituut Paul Lambin en Food in Action
• Criteria: info voor patiënten
§ Piramidemodel van CIHIRA
§ Voedingsdriehoek van Spa
• Gelijkenissen en verschillen met ons model en andere modellen
o Topje à rest hang ad voedingsdriehoek
§ Verschil met nu
o Veralgemening: olie en boter samen
§ Verschil met nu
o Geen peulvruchten, noten,…
§ Verschil met nu
o Groenten, fruit onder graanproducten
§ Verschil met vroeger , zoals nu
o Geen aparte bewegingsdriehoek
§ Verschil met nu
o Hoeveelheden
§ Verschil met nu
Food based dietary guidelines
§ Worden verwacht: zomer 2018
§ Verder bouwen op de vernieuwde voedingsstoffenaanbevelingen (2016, HGR)
§ Basis: global burden of disease study 20152
o Disability-adjusted life year ( DALY )
o Top 10 ernstige risicofactoren ifv. DALY
§ Aanpassen aan lokale context
o Specifieke voedingsgerlateerde gezondheidsproblemen/aandoeningen voor België
Voorbeeld Global Burden of Disease
In België à roken/hoge BD/ hoge BMI/ hoge suikerspiegel/ hoog alcoholgebruik/ te lage inname v. fruit/
hoog cholesterolgehalte/ te weinig beweging/…
2
De grootste factoren die gezondheidsrisico’s teweegbrengen
