Goederenrecht
UA
,INHOUDSOPGAVE
DEEL 1: ALGEMEEN DEEL ................................................................................................................................. 9
Titel 1: Situering van het goederenrecht ......................................................................................................... 9
Titel 2: Temporeel toepassingsgebied Boek 3 ................................................................................................ 11
H1: Principe: eerbiedigende werking per 1 september 2021 .......................................................................... 11
H2: Bijzondere regimes inzake overgangsrecht ............................................................................................. 12
Afdeling 1: Bijzondere regeling voor verkrijgende verjaring ............................................................................. 12
Afdeling 2: Bijzondere regeling voor horizontale eigendomssplitsingen (opstal) .............................................. 12
Titel 3: Vermogensleer .................................................................................................................................. 14
H1: Begrip en samenstelling van vermogen ................................................................................................... 14
H2: Kenmerken en functies van het vermogen .............................................................................................. 14
H3: Overdracht van het vermogen ................................................................................................................ 15
H4: Gehoudenheid met het volledige vermogen en eenheid van vermogen .................................................. 16
Titel 4: Algemene principes van zakelijke rechten ......................................................................................... 19
H1: Onderscheid tussen zakelijke en persoonlijke rechten ............................................................................ 19
Afdeling 1: Klassieke zienswijze ......................................................................................................................... 19
Afdeling 2: Kritiek op de klassieke zienswijze (= personalisme)......................................................................... 20
Afdeling 3: De nieuwe indeling van Ginossar (= neopersonalisme) ................................................................... 21
Afdeling 4: Synthese .......................................................................................................................................... 22
H2: Numerus clausus en “gecontroleerde” wilsautonomie ............................................................................ 23
Afdeling 1: Numerus clausus ............................................................................................................................. 23
Onderafdeling 1: Begrip en opsomming zakelijke rechten ........................................................................... 23
Onderafdeling 2: Grondslagen voor numerus clausus .................................................................................. 24
Onderafdeling 3: Nuanceringen .................................................................................................................... 25
Afdeling 2: “Gecontroleerde wilsautonomie” .................................................................................................... 25
H3: Kenmerken van zakelijke rechten ........................................................................................................... 26
Afdeling 1: Volgrecht ......................................................................................................................................... 26
§1: Principe.................................................................................................................................................... 26
Afdeling 2: Bescherming tegen insolvabiliteit ................................................................................................... 28
Afdeling 3: Bijzondere vereisten inzake het voorwerp van zakelijke rechten .................................................... 29
Onderafdeling 1: Specialiteitsbeginsel .......................................................................................................... 29
§1: Principe.................................................................................................................................................... 29
1
, §2: Zakelijke subrogatie ................................................................................................................................ 30
§3: Vermenging ............................................................................................................................................. 31
Onderafdeling 2: Eenheidsbeginsel ............................................................................................................... 32
H4: Rechtsvorderingen ter bescherming van zakelijke rechten ...................................................................... 34
Afdeling 1: Bezitsvorderingen............................................................................................................................ 34
Onderafdeling 1: Begrip ................................................................................................................................ 34
Onderafdeling 2: Welke bezitsvorderingen zijn er? ...................................................................................... 34
Onderafdeling 3: Rechtspleging .................................................................................................................... 35
Onderafdeling 4: Gevolgen ........................................................................................................................... 36
Onderafdeling 5: Bezitsstoornissen die niet (meer) beteugeld worden door een bezitsvordering .............. 36
Afdeling 2: Zakelijke rechtsvorderingen ............................................................................................................ 36
Onderafdeling 1: Inleiding ............................................................................................................................. 36
Onderafdeling 2: Welke zakelijke rechtsvorderingen zijn er? ....................................................................... 37
Onderafdeling 3: Vereisten ........................................................................................................................... 38
Onderafdeling 4: Gevolgen ........................................................................................................................... 39
H5: (Her)kwalificatie en conversie van zakelijke rechten ............................................................................... 39
Titel 5: Verkrijging en overdracht van zakelijke rechten ................................................................................ 40
H1: Overdraagbaarheid van goederen........................................................................................................... 40
H2: Afgeleide vs. oorspronkelijke wijze van verkrijging ................................................................................. 41
Afdeling 1: Overzicht ......................................................................................................................................... 42
Afdeling 2: Afgeleide wijze van verkrijging........................................................................................................ 42
Afdeling 3: Oorspronkelijke wijze van verkrijging ............................................................................................. 44
Afdeling 4: Verschillen tussen afgeleide en oorspronkelijke wijze van verkrijging ............................................ 44
H3: Afgeleide wijzen van verkrijging ............................................................................................................. 45
Afdeling 1: Algemeen ........................................................................................................................................ 45
Afdeling 2: Titel tot overdracht of vestiging ...................................................................................................... 45
Afdeling 3: Beschikkingsbevoegdheid ............................................................................................................... 48
Onderafdeling 1: Principes ............................................................................................................................ 48
Onderafdeling 2: Uitzonderingen op de beschikkingsbevoegdheid .............................................................. 49
§1: Beschikkingsonbevoegdheid ................................................................................................................... 49
§2: Remedies tegen onbevoegd handelen .................................................................................................... 50
§3: Een werkzame overdracht ondanks onbevoegdheid .............................................................................. 51
§4: Contractuele inperking van beschikkingsbevoegdheid ........................................................................... 53
§5: Gevolgen bij miskenning ......................................................................................................................... 54
Onderafdeling 3: Bevoegdheid aan derden .................................................................................................. 55
§1: Bevoegdheid op grond van het eigen zakelijk recht................................................................................ 55
§2: Bevoegdheid wegens de aard van de goederen ..................................................................................... 56
§3: Conventionele toekenning van bevoegdheid .......................................................................................... 57
§4: Algemeen regime van bevoegdheid over andermans goederen ............................................................ 57
Afdeling 4: Juridische levering ........................................................................................................................... 57
2
, H4: Oorspronkelijke wijzen van verkrijging ................................................................................................... 58
Afdeling 1: Begripsbepaling en algemene gevolgen ......................................................................................... 58
Afdeling 2: Verkrijgende verjaring ..................................................................................................................... 60
Onderafdeling 1: Definitie ............................................................................................................................. 60
Onderafdeling 2: Vereisten van de verkrijgende verjaring ........................................................................... 60
§1: Vereisten in verband met het voorwerp van de verkrijgende verjaring ................................................. 60
§2: Bezit dat deugdelijk is.............................................................................................................................. 61
§3: Verjaringstermijn..................................................................................................................................... 61
Onderafdeling 3: Gevolgen van de verkrijgende verjaring ............................................................................ 63
§1: Eigendomsverkrijging of verkrijging van een zakelijk gebruiksrecht ....................................................... 63
§2: Vaststelling van de verkrijgende verjaring .............................................................................................. 65
§3: Bekendmaking (publiciteit) van de verkrijgende verjaring...................................................................... 65
Onderafdeling 4: Ongedaanmaking van de verkrijgende verjaring ............................................................... 66
§1: Afstand van de verkrijgende verjaring .................................................................................................... 66
§2: Verjaringsvergoeding .............................................................................................................................. 67
Onderafdeling 5: De verkrijgende verjaring van dwingend recht? ............................................................... 67
Afdeling 3: Onmiddellijke verkrijging te goeder trouw van roerende zakelijke rechten............................... 68
Onderafdeling 1: Inleiding ............................................................................................................................. 68
Onderafdeling 2: Vereisten ........................................................................................................................... 69
§1: Roerende zakelijke rechten ..................................................................................................................... 69
§2: Beperkt deugdelijk bezit (kennisgeving bij schuldvorderingen) .............................................................. 70
§3: Verkrijging te goeder trouw en onder bezwarende titel ......................................................................... 70
Onderafdeling 3: Gevolgen ........................................................................................................................... 71
Afdeling 4: Verkrijging van vruchten en opbrengsten (art. 3.29 BW)................................................................ 72
Onderafdeling 1: Algemeen .......................................................................................................................... 72
Onderafdeling 2: Verkrijging van de vruchten en opbrengsten door de bezitter te goeder trouw (art. 3.29,
lid 1 BW) ........................................................................................................................................................ 73
§1: Bezitter te goeder trouw van een zakelijk recht ..................................................................................... 73
§2: Bezitter die tot teruggave van het goed gehouden is ............................................................................. 74
§3: Behoud van vruchten én opbrengsten, zonder vergoeding .................................................................... 74
Onderafdeling 3: Bezitter te kwader trouw na een oorspronkelijke verkrijging (art. 3.29, lid 2 BW):
voordeelsafdracht van de opbrengsten ........................................................................................................ 75
§1: Bezitter te kwader trouw ........................................................................................................................ 76
§2: Bezitter die op oorspronkelijke wijze heeft verkregen ........................................................................... 76
§3: Teruggave van opbrengsten, eventueel vergoedingsplicht .................................................................... 76
(Afdeling 5: Toe-eigening (occupatio) van heerloze goederen (res nullius)) ..................................................... 77
Onderafdeling 1: Verkrijging van roerende heerloze goederen .................................................................... 77
Onderafdeling 2: Verkrijging van onroerende heerloze goederen ............................................................... 78
(Afdeling 6: Natrekking) .................................................................................................................................... 79
Onderafdeling 1: Algemeen........................................................................................................................... 79
Onderafdeling 2: Onroerende natrekking ..................................................................................................... 80
§1: Kunstmatige onroerende natrekking ....................................................................................................... 80
§2: Natuurlijke onroerende natrekking ......................................................................................................... 84
Onderafdeling 3: Roerende natrekking ......................................................................................................... 85
(Afdeling 7: Verwerking).................................................................................................................................... 86
(Afdeling 8: Vondst van roerende goederen) .................................................................................................... 87
3
UA
,INHOUDSOPGAVE
DEEL 1: ALGEMEEN DEEL ................................................................................................................................. 9
Titel 1: Situering van het goederenrecht ......................................................................................................... 9
Titel 2: Temporeel toepassingsgebied Boek 3 ................................................................................................ 11
H1: Principe: eerbiedigende werking per 1 september 2021 .......................................................................... 11
H2: Bijzondere regimes inzake overgangsrecht ............................................................................................. 12
Afdeling 1: Bijzondere regeling voor verkrijgende verjaring ............................................................................. 12
Afdeling 2: Bijzondere regeling voor horizontale eigendomssplitsingen (opstal) .............................................. 12
Titel 3: Vermogensleer .................................................................................................................................. 14
H1: Begrip en samenstelling van vermogen ................................................................................................... 14
H2: Kenmerken en functies van het vermogen .............................................................................................. 14
H3: Overdracht van het vermogen ................................................................................................................ 15
H4: Gehoudenheid met het volledige vermogen en eenheid van vermogen .................................................. 16
Titel 4: Algemene principes van zakelijke rechten ......................................................................................... 19
H1: Onderscheid tussen zakelijke en persoonlijke rechten ............................................................................ 19
Afdeling 1: Klassieke zienswijze ......................................................................................................................... 19
Afdeling 2: Kritiek op de klassieke zienswijze (= personalisme)......................................................................... 20
Afdeling 3: De nieuwe indeling van Ginossar (= neopersonalisme) ................................................................... 21
Afdeling 4: Synthese .......................................................................................................................................... 22
H2: Numerus clausus en “gecontroleerde” wilsautonomie ............................................................................ 23
Afdeling 1: Numerus clausus ............................................................................................................................. 23
Onderafdeling 1: Begrip en opsomming zakelijke rechten ........................................................................... 23
Onderafdeling 2: Grondslagen voor numerus clausus .................................................................................. 24
Onderafdeling 3: Nuanceringen .................................................................................................................... 25
Afdeling 2: “Gecontroleerde wilsautonomie” .................................................................................................... 25
H3: Kenmerken van zakelijke rechten ........................................................................................................... 26
Afdeling 1: Volgrecht ......................................................................................................................................... 26
§1: Principe.................................................................................................................................................... 26
Afdeling 2: Bescherming tegen insolvabiliteit ................................................................................................... 28
Afdeling 3: Bijzondere vereisten inzake het voorwerp van zakelijke rechten .................................................... 29
Onderafdeling 1: Specialiteitsbeginsel .......................................................................................................... 29
§1: Principe.................................................................................................................................................... 29
1
, §2: Zakelijke subrogatie ................................................................................................................................ 30
§3: Vermenging ............................................................................................................................................. 31
Onderafdeling 2: Eenheidsbeginsel ............................................................................................................... 32
H4: Rechtsvorderingen ter bescherming van zakelijke rechten ...................................................................... 34
Afdeling 1: Bezitsvorderingen............................................................................................................................ 34
Onderafdeling 1: Begrip ................................................................................................................................ 34
Onderafdeling 2: Welke bezitsvorderingen zijn er? ...................................................................................... 34
Onderafdeling 3: Rechtspleging .................................................................................................................... 35
Onderafdeling 4: Gevolgen ........................................................................................................................... 36
Onderafdeling 5: Bezitsstoornissen die niet (meer) beteugeld worden door een bezitsvordering .............. 36
Afdeling 2: Zakelijke rechtsvorderingen ............................................................................................................ 36
Onderafdeling 1: Inleiding ............................................................................................................................. 36
Onderafdeling 2: Welke zakelijke rechtsvorderingen zijn er? ....................................................................... 37
Onderafdeling 3: Vereisten ........................................................................................................................... 38
Onderafdeling 4: Gevolgen ........................................................................................................................... 39
H5: (Her)kwalificatie en conversie van zakelijke rechten ............................................................................... 39
Titel 5: Verkrijging en overdracht van zakelijke rechten ................................................................................ 40
H1: Overdraagbaarheid van goederen........................................................................................................... 40
H2: Afgeleide vs. oorspronkelijke wijze van verkrijging ................................................................................. 41
Afdeling 1: Overzicht ......................................................................................................................................... 42
Afdeling 2: Afgeleide wijze van verkrijging........................................................................................................ 42
Afdeling 3: Oorspronkelijke wijze van verkrijging ............................................................................................. 44
Afdeling 4: Verschillen tussen afgeleide en oorspronkelijke wijze van verkrijging ............................................ 44
H3: Afgeleide wijzen van verkrijging ............................................................................................................. 45
Afdeling 1: Algemeen ........................................................................................................................................ 45
Afdeling 2: Titel tot overdracht of vestiging ...................................................................................................... 45
Afdeling 3: Beschikkingsbevoegdheid ............................................................................................................... 48
Onderafdeling 1: Principes ............................................................................................................................ 48
Onderafdeling 2: Uitzonderingen op de beschikkingsbevoegdheid .............................................................. 49
§1: Beschikkingsonbevoegdheid ................................................................................................................... 49
§2: Remedies tegen onbevoegd handelen .................................................................................................... 50
§3: Een werkzame overdracht ondanks onbevoegdheid .............................................................................. 51
§4: Contractuele inperking van beschikkingsbevoegdheid ........................................................................... 53
§5: Gevolgen bij miskenning ......................................................................................................................... 54
Onderafdeling 3: Bevoegdheid aan derden .................................................................................................. 55
§1: Bevoegdheid op grond van het eigen zakelijk recht................................................................................ 55
§2: Bevoegdheid wegens de aard van de goederen ..................................................................................... 56
§3: Conventionele toekenning van bevoegdheid .......................................................................................... 57
§4: Algemeen regime van bevoegdheid over andermans goederen ............................................................ 57
Afdeling 4: Juridische levering ........................................................................................................................... 57
2
, H4: Oorspronkelijke wijzen van verkrijging ................................................................................................... 58
Afdeling 1: Begripsbepaling en algemene gevolgen ......................................................................................... 58
Afdeling 2: Verkrijgende verjaring ..................................................................................................................... 60
Onderafdeling 1: Definitie ............................................................................................................................. 60
Onderafdeling 2: Vereisten van de verkrijgende verjaring ........................................................................... 60
§1: Vereisten in verband met het voorwerp van de verkrijgende verjaring ................................................. 60
§2: Bezit dat deugdelijk is.............................................................................................................................. 61
§3: Verjaringstermijn..................................................................................................................................... 61
Onderafdeling 3: Gevolgen van de verkrijgende verjaring ............................................................................ 63
§1: Eigendomsverkrijging of verkrijging van een zakelijk gebruiksrecht ....................................................... 63
§2: Vaststelling van de verkrijgende verjaring .............................................................................................. 65
§3: Bekendmaking (publiciteit) van de verkrijgende verjaring...................................................................... 65
Onderafdeling 4: Ongedaanmaking van de verkrijgende verjaring ............................................................... 66
§1: Afstand van de verkrijgende verjaring .................................................................................................... 66
§2: Verjaringsvergoeding .............................................................................................................................. 67
Onderafdeling 5: De verkrijgende verjaring van dwingend recht? ............................................................... 67
Afdeling 3: Onmiddellijke verkrijging te goeder trouw van roerende zakelijke rechten............................... 68
Onderafdeling 1: Inleiding ............................................................................................................................. 68
Onderafdeling 2: Vereisten ........................................................................................................................... 69
§1: Roerende zakelijke rechten ..................................................................................................................... 69
§2: Beperkt deugdelijk bezit (kennisgeving bij schuldvorderingen) .............................................................. 70
§3: Verkrijging te goeder trouw en onder bezwarende titel ......................................................................... 70
Onderafdeling 3: Gevolgen ........................................................................................................................... 71
Afdeling 4: Verkrijging van vruchten en opbrengsten (art. 3.29 BW)................................................................ 72
Onderafdeling 1: Algemeen .......................................................................................................................... 72
Onderafdeling 2: Verkrijging van de vruchten en opbrengsten door de bezitter te goeder trouw (art. 3.29,
lid 1 BW) ........................................................................................................................................................ 73
§1: Bezitter te goeder trouw van een zakelijk recht ..................................................................................... 73
§2: Bezitter die tot teruggave van het goed gehouden is ............................................................................. 74
§3: Behoud van vruchten én opbrengsten, zonder vergoeding .................................................................... 74
Onderafdeling 3: Bezitter te kwader trouw na een oorspronkelijke verkrijging (art. 3.29, lid 2 BW):
voordeelsafdracht van de opbrengsten ........................................................................................................ 75
§1: Bezitter te kwader trouw ........................................................................................................................ 76
§2: Bezitter die op oorspronkelijke wijze heeft verkregen ........................................................................... 76
§3: Teruggave van opbrengsten, eventueel vergoedingsplicht .................................................................... 76
(Afdeling 5: Toe-eigening (occupatio) van heerloze goederen (res nullius)) ..................................................... 77
Onderafdeling 1: Verkrijging van roerende heerloze goederen .................................................................... 77
Onderafdeling 2: Verkrijging van onroerende heerloze goederen ............................................................... 78
(Afdeling 6: Natrekking) .................................................................................................................................... 79
Onderafdeling 1: Algemeen........................................................................................................................... 79
Onderafdeling 2: Onroerende natrekking ..................................................................................................... 80
§1: Kunstmatige onroerende natrekking ....................................................................................................... 80
§2: Natuurlijke onroerende natrekking ......................................................................................................... 84
Onderafdeling 3: Roerende natrekking ......................................................................................................... 85
(Afdeling 7: Verwerking).................................................................................................................................... 86
(Afdeling 8: Vondst van roerende goederen) .................................................................................................... 87
3
