ALGEMEEN
BOEKHOUDEN
Theorie 4e editie
1BA TEW-HI
Prof. Dr. Joël Branson en Prof. Dr. Diane Breesch
Gemaakt door Phebe Vanderoost
,ALGEMEEN BOEKHOUDEN
Inhoudsopgave
1. H1: De boekhoudkundige gelijkheid. Over bezi7ngen, schulden en eigen vermogen. . 5
1.1 Inleiding .......................................................................................................................... 5
1.1.1 De func5e van het boekhouden ...................................................................................................... 5
1.1.2 Financieel boekhouden en analy5sch boekhouden ........................................................................ 6
1.1.3 De accountant in de prak5jk ............................................................................................................ 6
1.1.4 De algemeen aanvaarde boekhoudkundige beginselen .................................................................. 7
1.2 De balans ........................................................................................................................ 8
1.2.1 Illustra5e.......................................................................................................................................... 8
1.2.2 Defini5es ......................................................................................................................................... 8
1.2.3 Voorbeeld boekhoudkundige gelijkheid .......................................................................................... 9
1.3 Juridisch kader .............................................................................................................. 10
1.3.1 Het belgische boekhoud- en jaarrekeningsrecht ........................................................................... 10
1.3.2 De onderworpen ondernemingen ................................................................................................. 11
1.4 Audi<ng en accoun<ng ................................................................................................. 12
2. H2: De toerekeningsaanpak. Over opbrengsten, kosten en dividenden ...................... 13
2.1 De resultatenrekening ................................................................................................... 13
2.1.1 Balans en resultatenrekening ........................................................................................................ 13
2.1.2 Bedrijfscyclus en boekhoudperiode .............................................................................................. 13
2.1.3 Opbrengsten en kosten ................................................................................................................. 14
2.1.4 Algemeen aanvaarde boekhoudkundige beginselen ..................................................................... 14
2.2 De kasaanpak en de toerekeningsaanpak ...................................................................... 15
2.3 Dividenden en overgedragen resultaat .......................................................................... 15
3. H3: Het boekhoudkundige proces. Over debets en credits, dagboeken en grootboeken
16
3.1 Het stelstel van het dubbel boekhouden ....................................................................... 16
3.2 Het boekhoudkundig proces ......................................................................................... 17
3.2.1 Het journaal ................................................................................................................................... 17
3.2.2 Het grootboek ............................................................................................................................... 18
3.2.3 Het rekeningenstelsel .................................................................................................................... 19
3.3 Algemeen aanvaarde boekhoudkundige beginselen ...................................................... 19
3.3.1 Con5nuïteit .................................................................................................................................... 19
3.3.2 Materialiteit ................................................................................................................................... 20
3.4 De periodieke staten ..................................................................................................... 20
3.4.1 De proef- en saldibalans ................................................................................................................ 20
3.4.2 De jaarrekening ............................................................................................................................. 21
3.5 Het afsluiten van de boekhoudperiode ......................................................................... 23
3.5.1 Nut ................................................................................................................................................. 23
3.5.2 Basisprincipes afslui5ng ................................................................................................................ 23
3.5.3 Opening nieuwe rekening.............................................................................................................. 24
4. H4: De verkoopcyclus over btw, korFngen en dubieuze debiteuren............................ 25
1
, 4.1 Realisa<e van de omzet ................................................................................................ 25
4.1.1 Defini5e omzet .............................................................................................................................. 25
4.1.2 Periode van de realisa5e ............................................................................................................... 25
4.1.3 Contant of op krediet .................................................................................................................... 25
4.2 Belas<ng over de toegevoegde waarde ......................................................................... 26
4.2.1 Principe van btw ............................................................................................................................ 26
4.2.2 Boekingen ...................................................................................................................................... 27
4.3 Kor<ngen ...................................................................................................................... 28
4.3.1 Kredietnota’s ................................................................................................................................. 28
4.3.2 Handelskor5ngen .......................................................................................................................... 29
4.3.3 Betalingskor5ngen ......................................................................................................................... 29
4.4 Dubieuze debiteuren..................................................................................................... 31
4.4.1 Oninbare vorderingen ................................................................................................................... 31
4.4.2 Geïndividualiseerde methode ....................................................................................................... 32
4.4.3 Forfaitaire methode....................................................................................................................... 33
4.4.4 Belgische context ........................................................................................................................... 34
5. H5: De aankoopcyclus. Over voorraden en bestellingen in uitvoering ........................ 35
5.1 Voorraden ..................................................................................................................... 35
5.1.1 Defini5e ......................................................................................................................................... 35
5.1.2 Waardering .................................................................................................................................... 35
5.1.3 Boekhoudkundige verwerking ....................................................................................................... 39
5.2 Bestellingen in uitvoering.............................................................................................. 41
5.2.1 Defini5e ......................................................................................................................................... 41
5.2.2 Waardering .................................................................................................................................... 41
5.2.3 Boekhoudkundige verwerking ....................................................................................................... 42
6. H6: De overlopende rekeningen. Over uitstel- en anFcipaFekosten. .......................... 44
6.1 De uitstelposten............................................................................................................ 44
6.1.1 Over te dragen kosten ................................................................................................................... 44
6.1.2 Over te dragen opbrengsten.......................................................................................................... 45
6.2 De an<cipa<ekosten ..................................................................................................... 46
6.2.1 Toe te rekenen kosten ................................................................................................................... 46
6.2.2 Verworven opbrengsten ................................................................................................................ 47
7. H7: De boekhoudkundige verwerking van vaste acFva. Over investeringen en
afschrijvingen. .................................................................................................................. 49
7.1 Materiële vaste ac<va ................................................................................................... 49
7.1.1 Omschrijving .................................................................................................................................. 49
7.1.2 Waardering tegen aanschaffingswaarde ....................................................................................... 49
7.1.3 Afschrijvingen ................................................................................................................................ 50
7.1.4 Verkoop van de ac5va.................................................................................................................... 54
7.1.5 Waardeverminderingen................................................................................................................. 56
7.1.6 Herwaarderingen........................................................................................................................... 56
7.2 Immateriële vaste ac<va ............................................................................................... 57
7.2.1 Omschrijving .................................................................................................................................. 57
7.3 Leasing.......................................................................................................................... 60
7.3.1 Defini5es en betekenis .................................................................................................................. 60
7.3.2 Illustra5e........................................................................................................................................ 61
7.3.3 Boekingen ...................................................................................................................................... 62
7.3.4 Sale & leaseback ............................................................................................................................ 63
2
, 8. H8: De boekhoudkundige behandeling van schulden. Over schulden op korte en lange
termijn en interestlasten. ................................................................................................. 64
8.1 Schulden op korte termijn ............................................................................................. 64
8.1.1 Schulden met betrekking tot het personeel .................................................................................. 64
8.1.2 Schulden met betrekk5ng tot de belas5ngen ............................................................................... 68
8.2 Schulden op lange termijn............................................................................................. 71
8.2.1 Inleiding ......................................................................................................................................... 71
8.2.2 De obliga5elening .......................................................................................................................... 71
9. Hoofdstuk 9: De evoluFe van het eigen vermogen. Over oprichFng, kapitaalverhoging,
kapitaalvermindering en resultaatverwerking. ................................................................. 76
9.1 De oprich<ng van een nv............................................................................................... 76
9.1.1 Wijze van oprich5ng ...................................................................................................................... 76
9.1.2 De inbreng in natura ...................................................................................................................... 78
9.1.3 De stor5ng niet-opgevraagd kapitaal ............................................................................................ 78
9.1.4 Oprich5ngskosten .......................................................................................................................... 80
9.2 De verhoging van het kapitaal ....................................................................................... 81
9.2.1 Algemene principes ....................................................................................................................... 81
9.2.2 Kapitaalverhoging door aanbieding aan het publiek ..................................................................... 81
9.2.3 De rechten van de aandeelhouders............................................................................................... 82
9.2.4 Bijzondere gevallen ....................................................................................................................... 83
9.3 De vermindering van het kapitaal ................................................................................. 84
9.4 De inkoop van eigen aandelen ...................................................................................... 86
9.5 Inbreng bij een BV ......................................................................................................... 87
9.6 Gedetailleerde resultaatverwerking .............................................................................. 87
9.6.1 Overdracht of uitkering ................................................................................................................. 87
9.6.2 Beperkingen op de uitkering ......................................................................................................... 90
9.7 Kapitaal- en interestsubsidies........................................................................................ 90
9.7.1 Kapitaalsubidies ............................................................................................................................. 91
9.7.2 Interestsubsidies............................................................................................................................ 91
9.8 Stappenplan voor de afslui<ng van de boekhoudperiode .............................................. 92
DEEL 3: onderzoek van enkele bijzondere boekhoudprocedures ........................................ 98
10. Hoofstuk 10: Onzekerheden en posten buiten de balans. Over het gebruik van
voorzieningen en van nulrekeningen. ............................................................................... 98
10.1 Voorzieningen ............................................................................................................... 98
10.1.1 Begrip........................................................................................................................................ 98
10.1.2 Soorten ..................................................................................................................................... 99
10.1.3 Boekhoudkundige verwerking ................................................................................................ 100
10.1.4 Voorzieningen met een financieel karakter ......................... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.
10.2 Rechten en verplich<ngen buiten de balans ................................................................ 101
10.2.1 Gestelde of ontvangen zekerheden ........................................................................................ 101
10.2.2 Rechten en verplich5ngen inzake goederen en waarden ....................................................... 104
11. Hoofdstuk 11: de verwerking van verrichFngen in vreemde valuta. Over
wisselresultaten, omrekeningsverschillen en termijnverrichFngen.................................. 107
11.1 Deviezenverrich<ngen ................................................................................................ 107
11.2 Wisselresultaten ......................................................................................................... 109
3