samenvatting nederlands sem 1 MV

Mondelinge vaardigheden
Wat moeten de leerlingen leren op vlak van luisteren en spreken?
Doelen
- In eindtermen:
o Minimumdoelen die kinderen in het zesde leerjaar moeten halen
o Kennis, vaardigheden, attitudes op verschillende niveaus:
o beschrijvend, structurerend, beoordelend
- In leerplannen: ZILL
o Netspecifieke vertaling en concretisering van de eindtermen, met leerlijnen en
ontwikkelingsstappen
o KOV, GO, OVSG

Eindtermen Nederlands
- Duidelijke lijnen van KO-LO-SO, moeilijkheid en complexiteit nemen toe
- Dezelfde accenten
1. Communicatief handelen: leerlingen moeten vaardig leren functioneren in communicatieve
contexten die voor hen van belang zijn.
2. Functionele luister- en spreekvaardigheid op school o.a.:
 uiteenzettingen en instructies van leerkrachten begrijpen
 uiteenzettingen en instructies van hun medeleerlingen begrijpen en er ook zelf
kunnen geven
 verslag uitbrengen over een in de klas behandeld onderwerp
 ontbrekende informatie vragen
 vragen van de leerkrachten beantwoorden of zelf vragen stellen
3. Functionele luister- en spreekvaardigheid buiten de school o.a.:
 naar informatieve radio- en tv-uitzendingen en reclameboodschappen luisteren die
voor hen bestemd zijn
 telefoongesprekken voeren
 discussies met bekende volwassenen en leeftijdsgenoten voeren
 oproepen van hun medeleerlingen begrijpen en beoordelen

4. Correct spreken?
Volgens de eindtermen moeten leerkrachten ernaar streven dat de leerlingen zoveel mogelijk het ‘gepaste’
register gebruiken. In veel situaties zal het gepaste register standaardtaal zijn: de standaardtaal heeft
immers het voordeel dat ze in heel veel verschillende regio’s bruikbaar en verstaanbaar is. Bovendien is de
standaardtaal in bepaalde situaties ook de verwachte keuze (op school, in gesprekken met de directeur, op
Ketnet).

Nadeel Standaardnederlands vaak ‘tweede’ taal  vele leerlingen worden opgevoed in een dialect, een
tussentaal of zelfs een andere taal.
Niet makkelijk om dan AN vlot te kunnen uitdrukken en daarom belangrijk om dit te bevorderen op een
positieve manier! Als leerkracht goed communicatiesituatie goed inschatten en bepalen wat het meest
gepaste taalregister is.

, Als leerlingen heel emotioneel worden, zullen ze immers vooral aandacht schenken aan de betekenis van
de boodschap en minder aan de vorm. Op zulke momenten is het belangrijk dat de leerkracht het
verwoorden van de boodschap laat primeren op de correcte vorm
Eindtermen luisteren en spreken
- Taalattitudes
o Spreekdurf en luisterbereidheid ontwikkelen
o Plezier beleven aan communiceren
o Bereidheid tot nadenken over
o Gespreksregels en -conventies
- Luister- en spreekstrategieën: oriënteren, doel
- Vanuit communicatieve taalgebruikssituaties nadenken over taal (taalbeschouwing)
o het gebruik van standaardtaal, regionale en sociale taalvariëteiten
o bepaalde houdingen en vooroordelen in taal
1 Nederlands – Luisteren
De leerlingen kunnen (verwerkingsniveau = beschrijven) de informatie achterhalen in:
1.1 een voor hen bestemde mededeling met betrekking tot het school- en klasgebeuren;
1.2 een voor hen bestemde informatieve radio-uitzending;
1.3 een uiteenzetting of instructie van een medeleerling, bestemd voor de leerkracht;
1.4 een telefoongesprek.
De leerlingen kunnen (verwerkingsniveau = structureren) de informatie op een persoonlijke en overzichtelijke
wijze ordenen bij:
1.5 een uiteenzetting of instructie van de leerkracht;
1.6 een voor hen bestemde instructie voor een buitenschoolse situatie;
1.7 een voor hen bestemde informatieve tv.-uitzending.
De leerlingen kunnen (verwerkingsniveau = beoordelen) op basis van, hetzij de eigen mening, hetzij informatie
uit andere bronnen, de informatie beoordelen die voorkomt in:
1.8 een discussie met bekende leeftijdgenoten;
1.9 een gesprek met bekende leeftijdgenoten;
1.10 een door leeftijdgenoten geformuleerde oproep.
2 Nederlands – Spreken
De leerlingen kunnen (verwerkingsniveau = beschrijven) het gepaste taalregister hanteren als ze:
2.1 aan leeftijdgenoten over zichzelf informatie verschaffen;
2.2 aan iemand om ontbrekende informatie vragen;
2.3 over een op school behandeld onderwerp aan de leerkracht verslag uitbrengen;
2.4 in een telefoongesprek informatie uitwisselen.
De leerlingen kunnen (verwerkingsniveau = structureren) het gepaste taalregister hanteren als ze:
2.5 vragen van de leerkracht in verband met een behandeld onderwerp beantwoorden;
2.6 van een behandeld onderwerp of een beleefd voorval een verbale/non-verbale interpretatie brengen, die
begrepen wordt door leeftijdgenoten;
2.7 bij een behandeld onderwerp vragen stellen die begrepen en beantwoord kunnen worden door
leeftijdgenoten;
2.8 een instructie geven zodat iemand die vertrouwd is met de situatie, ze kan uitvoeren.
De leerlingen kunnen (verwerkingsniveau = beoordelen) het gepaste taalregister hanteren als ze op basis van