Recht
Contents
1. Het recht en zijn bronnen ................................................................................................................... 4
1.1 Algemeen: Objectief en subjectief recht ....................................................................................... 5
1.2 Privaat en publiek recht (+ gemengde rechtszaken en internationaal recht) ............................... 5
1.3 Materiële bronnen van recht ........................................................................................................ 7
1.4 Formele bronnen van recht ........................................................................................................... 7
1.4.1. De wet ....................................................................................................................................... 7
1.4.2. De rechtspraak......................................................................................................................... 11
1.4.3 De rechtsleer ............................................................................................................................ 11
1.4.4. De algemene rechtsbeginselen ............................................................................................... 11
1.4.5 De gewoonte ............................................................................................................................ 12
1.4.6 De billijkheid ............................................................................................................................. 12
2. Het Burgerlijk Recht .......................................................................................................................... 13
2.1 Familierecht en vermogensrecht ................................................................................................. 13
2.2 Natuurlijke personen en rechtspersonen .................................................................................... 13
2.3 Rechtsfeiten, rechtshandelingen en rechtsgevolgen................................................................... 14
2.4. Personenrecht ............................................................................................................................ 14
2.4.1 Rechtsbekwaamheid en handelsbekwaamheid ....................................................................... 15
2.5. Familierecht ................................................................................................................................ 16
2.5.1 Huwelijk .................................................................................................................................... 16
2.5.2 Echtscheidingen........................................................................................................................ 16
2.5.3 Afstamming .............................................................................................................................. 17
2.5.4 Wettelijke samenwoning .......................................................................................................... 19
2.6 Familiaal vermogensrecht ........................................................................................................... 19
2.6.1 Huwelijksvermogensstelsel ...................................................................................................... 19
2.6.2 Niet-testamentair erfrecht ....................................................................................................... 20
2.6.3 Testament ................................................................................................................................. 21
2.7 Vermogensrecht (verbintenissenrecht en aansprakelijkheidsrecht) ........................................... 22
2.7.1 Verbintenissenrecht.................................................................................................................. 22
2.7.1.1 Rechtshandelingen ................................................................................................................ 22
2.7.1.1.1 Overeenkomsten ................................................................................................................ 23
2.7.1.1.2 De koopovereenkomst ....................................................................................................... 23
2.7.1.1.3 De huurovereenkomst ........................................................................................................ 24
2.7.2 Aansprakelijkheidsrecht (onrechtmatige daad) ....................................................................... 24
, 2.7.2.1 Foutaansprakelijkheid: schade veroorzaakt door eigen fout ................................................ 25
2.7.1.3 Foutloze aansprakelijkheid: schade veroorzaakt door daden van ander .............................. 26
2.7.1.4 Gevallen van foutloze vergoedingsplicht ............................................................................... 27
3. Het gerechtelijk recht ....................................................................................................................... 28
3.1 Fundamentele principes van het ‘recht spreken’ ........................................................................ 28
3.1.1 Beginselen van het burgerlijk procesrecht ............................................................................... 29
3.2 Organisatie van de rechterlijke macht ......................................................................................... 29
3.2.1 Materiële bevoegdheid ............................................................................................................ 30
3.2.2 Territoriale bevoegdheid .......................................................................................................... 30
3.2.3 De bevoegdheden .................................................................................................................... 30
3.3 Verloop van een gerechtelijke procedure.................................................................................... 33
3.3.1 rechtsmiddelen ......................................................................................................................... 34
3.4 bewijsregeling.............................................................................................................................. 35
3.5 Bemiddeling ................................................................................................................................. 35
4. Het strafrecht/Strafprocesrecht ....................................................................................................... 37
4.1 Strafrechtelijk legaliteitsbeginsel................................................................................................. 37
4.2 Soorten misdrijven ...................................................................................................................... 37
4.3 Poging en deelneming ................................................................................................................. 38
4.4 Verzwarende en verzachtende omstandigheden ........................................................................ 38
4.5 Onderzoeksfase ........................................................................................................................... 39
4.6 Rechterlijke organisatie in het strafprocesrecht .......................................................................... 40
4.7 De verdachte, inverdenkinggestelde, beklaagde, beschuldigde ................................................. 42
4.8 Vonnisfase.................................................................................................................................... 42
4.9 Straftoemeting ............................................................................................................................. 42
4.10 Voorwaardelijke invrijheidstelling ............................................................................................. 43
4.11 Internering ................................................................................................................................. 43
5. Het Belgisch Staatsbestel .................................................................................................................. 44
5.1 De gemeenschappen en de gewesten ......................................................................................... 44
5.2 De wet ......................................................................................................................................... 44
5.2.1 Normenhiërarchie bij de wet in de ruime zin ........................................................................... 44
5.3 De democratische rechtstaat....................................................................................................... 45
5.3.1 De wetgevende macht .............................................................................................................. 45
5.3.2 Uitvoerende macht ................................................................................................................... 46
5.3.3 Rechtelijke macht ..................................................................................................................... 46
5.4 Het Belgisch federalisme ............................................................................................................. 48
5.5 De gemeenten en provincies (minder belangrijk) ....................................................................... 49
,6. Het internationaal recht ................................................................................................................... 50
6.1 De Europese Unie ........................................................................................................................ 50
6.2 De instanties van de Europese unie ............................................................................................ 51
6.3 De Raad van Europe .................................................................................................................... 53
6.4 De Verenigde Naties (1945) ......................................................................................................... 54
6.5 het internationaal Strafhof .......................................................................................................... 55
7. Het ondernemingsrecht .................................................................................................................... 57
7.1 Het begrip ondernemingsrecht ................................................................................................... 57
7.2 Voorwaarden ............................................................................................................................... 58
7.3 Basisbegrippen ............................................................................................................................ 58
7.4 Vennootschapsrecht .................................................................................................................... 59
7.4.1 Verenigingen & stichtingen ...................................................................................................... 59
7.4.2 Een vennootschap .................................................................................................................... 60
De Besloten Vennootschap ............................................................................................................... 60
De naamloze vennootschap .............................................................................................................. 63
De coöperatieve vennootschap ......................................................................................................... 63
De maatschap .................................................................................................................................... 63
7.5 Economisch recht ........................................................................................................................ 64
, 1. Het recht en zijn bronnen
Recht is het geheel van bindende regels dat de samenleving ordent en in stand houdt door
afdwingbaarheid via het staatsapparaat
➔ Staatsapparaat = uitvoerende organen van de staat
Recht is het geheel van bindende regels:
Gebodsbepaling: geboorte aangeven, samenwoon plicht
Verbodsbepaling: niet stelen, slagen, ….
Regels toepasbaar na keuze: na keuze volgen er bepaalde voorwaarden (testament)
Wilsaanvullende regels: trouwen
Regels m.b.t termijnen, procedures, vormvoorschriften, …
Recht moet de samenleving ordenen en in stand houden:
Het recht bekrachtigt bestaande toestanden
➔ facebook (GDPR; cookies), drones (nieuwe regels want geen bemanning)
Het recht schept ook nieuwe toestanden
➔ Hernieuwbare energie (nieuwe regels)
Recht vereist gezag:
Naleven van het recht
• Afdwingbaarheid door sanctie
• Taak van de rechterlijke macht
• Vandaag ook via bemiddeling
Recht kan onderscheiden worden van andere normensystemen:
Godsdienst:
Scheiding kerk en staat: iedereen mag eigen keuze maken in wat ze geloven, niet verbonden aan staat
➔ België, maar in elk land anders
Sharia wetgeving: de wetten zijn de wetten van god
➔ Afghanistan (taliban)
Moraal: Zelf weten wat goed of slecht is
Beleefdheid
Recht is context-, tijds-, en plaatsgebonden:
Contents
1. Het recht en zijn bronnen ................................................................................................................... 4
1.1 Algemeen: Objectief en subjectief recht ....................................................................................... 5
1.2 Privaat en publiek recht (+ gemengde rechtszaken en internationaal recht) ............................... 5
1.3 Materiële bronnen van recht ........................................................................................................ 7
1.4 Formele bronnen van recht ........................................................................................................... 7
1.4.1. De wet ....................................................................................................................................... 7
1.4.2. De rechtspraak......................................................................................................................... 11
1.4.3 De rechtsleer ............................................................................................................................ 11
1.4.4. De algemene rechtsbeginselen ............................................................................................... 11
1.4.5 De gewoonte ............................................................................................................................ 12
1.4.6 De billijkheid ............................................................................................................................. 12
2. Het Burgerlijk Recht .......................................................................................................................... 13
2.1 Familierecht en vermogensrecht ................................................................................................. 13
2.2 Natuurlijke personen en rechtspersonen .................................................................................... 13
2.3 Rechtsfeiten, rechtshandelingen en rechtsgevolgen................................................................... 14
2.4. Personenrecht ............................................................................................................................ 14
2.4.1 Rechtsbekwaamheid en handelsbekwaamheid ....................................................................... 15
2.5. Familierecht ................................................................................................................................ 16
2.5.1 Huwelijk .................................................................................................................................... 16
2.5.2 Echtscheidingen........................................................................................................................ 16
2.5.3 Afstamming .............................................................................................................................. 17
2.5.4 Wettelijke samenwoning .......................................................................................................... 19
2.6 Familiaal vermogensrecht ........................................................................................................... 19
2.6.1 Huwelijksvermogensstelsel ...................................................................................................... 19
2.6.2 Niet-testamentair erfrecht ....................................................................................................... 20
2.6.3 Testament ................................................................................................................................. 21
2.7 Vermogensrecht (verbintenissenrecht en aansprakelijkheidsrecht) ........................................... 22
2.7.1 Verbintenissenrecht.................................................................................................................. 22
2.7.1.1 Rechtshandelingen ................................................................................................................ 22
2.7.1.1.1 Overeenkomsten ................................................................................................................ 23
2.7.1.1.2 De koopovereenkomst ....................................................................................................... 23
2.7.1.1.3 De huurovereenkomst ........................................................................................................ 24
2.7.2 Aansprakelijkheidsrecht (onrechtmatige daad) ....................................................................... 24
, 2.7.2.1 Foutaansprakelijkheid: schade veroorzaakt door eigen fout ................................................ 25
2.7.1.3 Foutloze aansprakelijkheid: schade veroorzaakt door daden van ander .............................. 26
2.7.1.4 Gevallen van foutloze vergoedingsplicht ............................................................................... 27
3. Het gerechtelijk recht ....................................................................................................................... 28
3.1 Fundamentele principes van het ‘recht spreken’ ........................................................................ 28
3.1.1 Beginselen van het burgerlijk procesrecht ............................................................................... 29
3.2 Organisatie van de rechterlijke macht ......................................................................................... 29
3.2.1 Materiële bevoegdheid ............................................................................................................ 30
3.2.2 Territoriale bevoegdheid .......................................................................................................... 30
3.2.3 De bevoegdheden .................................................................................................................... 30
3.3 Verloop van een gerechtelijke procedure.................................................................................... 33
3.3.1 rechtsmiddelen ......................................................................................................................... 34
3.4 bewijsregeling.............................................................................................................................. 35
3.5 Bemiddeling ................................................................................................................................. 35
4. Het strafrecht/Strafprocesrecht ....................................................................................................... 37
4.1 Strafrechtelijk legaliteitsbeginsel................................................................................................. 37
4.2 Soorten misdrijven ...................................................................................................................... 37
4.3 Poging en deelneming ................................................................................................................. 38
4.4 Verzwarende en verzachtende omstandigheden ........................................................................ 38
4.5 Onderzoeksfase ........................................................................................................................... 39
4.6 Rechterlijke organisatie in het strafprocesrecht .......................................................................... 40
4.7 De verdachte, inverdenkinggestelde, beklaagde, beschuldigde ................................................. 42
4.8 Vonnisfase.................................................................................................................................... 42
4.9 Straftoemeting ............................................................................................................................. 42
4.10 Voorwaardelijke invrijheidstelling ............................................................................................. 43
4.11 Internering ................................................................................................................................. 43
5. Het Belgisch Staatsbestel .................................................................................................................. 44
5.1 De gemeenschappen en de gewesten ......................................................................................... 44
5.2 De wet ......................................................................................................................................... 44
5.2.1 Normenhiërarchie bij de wet in de ruime zin ........................................................................... 44
5.3 De democratische rechtstaat....................................................................................................... 45
5.3.1 De wetgevende macht .............................................................................................................. 45
5.3.2 Uitvoerende macht ................................................................................................................... 46
5.3.3 Rechtelijke macht ..................................................................................................................... 46
5.4 Het Belgisch federalisme ............................................................................................................. 48
5.5 De gemeenten en provincies (minder belangrijk) ....................................................................... 49
,6. Het internationaal recht ................................................................................................................... 50
6.1 De Europese Unie ........................................................................................................................ 50
6.2 De instanties van de Europese unie ............................................................................................ 51
6.3 De Raad van Europe .................................................................................................................... 53
6.4 De Verenigde Naties (1945) ......................................................................................................... 54
6.5 het internationaal Strafhof .......................................................................................................... 55
7. Het ondernemingsrecht .................................................................................................................... 57
7.1 Het begrip ondernemingsrecht ................................................................................................... 57
7.2 Voorwaarden ............................................................................................................................... 58
7.3 Basisbegrippen ............................................................................................................................ 58
7.4 Vennootschapsrecht .................................................................................................................... 59
7.4.1 Verenigingen & stichtingen ...................................................................................................... 59
7.4.2 Een vennootschap .................................................................................................................... 60
De Besloten Vennootschap ............................................................................................................... 60
De naamloze vennootschap .............................................................................................................. 63
De coöperatieve vennootschap ......................................................................................................... 63
De maatschap .................................................................................................................................... 63
7.5 Economisch recht ........................................................................................................................ 64
, 1. Het recht en zijn bronnen
Recht is het geheel van bindende regels dat de samenleving ordent en in stand houdt door
afdwingbaarheid via het staatsapparaat
➔ Staatsapparaat = uitvoerende organen van de staat
Recht is het geheel van bindende regels:
Gebodsbepaling: geboorte aangeven, samenwoon plicht
Verbodsbepaling: niet stelen, slagen, ….
Regels toepasbaar na keuze: na keuze volgen er bepaalde voorwaarden (testament)
Wilsaanvullende regels: trouwen
Regels m.b.t termijnen, procedures, vormvoorschriften, …
Recht moet de samenleving ordenen en in stand houden:
Het recht bekrachtigt bestaande toestanden
➔ facebook (GDPR; cookies), drones (nieuwe regels want geen bemanning)
Het recht schept ook nieuwe toestanden
➔ Hernieuwbare energie (nieuwe regels)
Recht vereist gezag:
Naleven van het recht
• Afdwingbaarheid door sanctie
• Taak van de rechterlijke macht
• Vandaag ook via bemiddeling
Recht kan onderscheiden worden van andere normensystemen:
Godsdienst:
Scheiding kerk en staat: iedereen mag eigen keuze maken in wat ze geloven, niet verbonden aan staat
➔ België, maar in elk land anders
Sharia wetgeving: de wetten zijn de wetten van god
➔ Afghanistan (taliban)
Moraal: Zelf weten wat goed of slecht is
Beleefdheid
Recht is context-, tijds-, en plaatsgebonden:
