Interculturele Pedagogiek
Hoofdstuk 1. Waar gaat het over?
1.1 Twee gekleurde klasfoto’s
Uitgangspunten :
Culturele diversiteit uitdagingen leren, onderwijs & opvoeding
o Godsdienst, taal, nationaliteit…
Uitdagingen (gerelateerd aan diversiteit) ≠ natuurwet niet overal (on)gelijkheid
Mits juiste aanpak culturele diversiteit verrijking
Vb: 17% Vlaamse leerkrachten voelt zich voldoende competent op interculturele en/of
meertalige settingen
1.2 Etniciteit (= belangrijkste concept van H1)
Zwarte pop = ‘Ethnic’? beide poppen = etnisch
dispensatie van etniciteit = wnnr autochtonen niet
gezien worden als dragers van een etnie
= “Maatschappelijk veronderstelde gemeenschappelijke afkomst van een groep van mensen”
Verondersteld ≠ vastgesteld
o Geen inherente eigenschap!
o = Wat mensen denken: sociaal construeren sociale constructie
o ≠ wat je zelf denkt over je eigen afkomst
Gemeenschappelijk afkomst
o Kan verwijzen naar vele dimensies
Nationale/regionale origine
Moedertaal
Religie
Ras
o Historisch en politiek: welke dimensie wordt benadrukt
Zie Joods als etniciteit (WO II)
Zie Moslim als etniciteit na 9/11
Zie nadruk op “anderstaligen leerlingen”
Zie “black” als etniciteit na BLM
1
, Zie Vlaams als etniciteit
Groep van mensen:
o ≠ Exoten
o Iedereen heeft een etniciteit
Etnische meerderheid
In Vlaanderen: ‘autochtonen’ – ‘inboorlingen’ van België
Etnische minderheden
Allochtoon (ongedefinieerd, onduidelijke term)
1.3 Afkomst op basis van:
- Nationale en regionale origine
Geen goede indicator: nationaliteit
o Beter: geboortenationaliteit (groot)ouders
Indicator: geboorteland en geboorteland (groot)ouders
o 1ste generatie immigrant
o 2de generatie
o 3de generatie
Vanaf jaren 2000: ‘superdiversiteit’
o Kwantitatief : majority-minority cities
o Kwalitatief: verschillende groepen
- Moedertaal
Tael is gansch het volk!
Meerderheid Vlaanderen: eentalig Nederlands
1/3 kinderen: meertalig / anderstalig
o Gelijktijdig tweetalig
o Opeenvolgend tweetalig
Grootste talige minderheid: franstalig, dan turkstalig
Thuistaal: officieel geregistreerd voor alle leerlingen. à schoolfinanciering
- Religie
2 meerderheidsgroepen !
o Christenen (katholieken): ongeveer 60 %
o Seculieren (vrijzinnigen, atheïsten): ongeveer 30 %
Minderheidsgroepen:
o Moslims (vooral soennieten)
o ongeveer 8 procent van de bevolking
o Enorme overschatting bij mensen (gemiddelde: 27%)
Geen officiële statistieken
2
, Relatief weinig onderwijsonderzoek: nochtans heel belangrijk. Ook
schooldenominaties
- Ras
2 begrippen van ras
o Biologisch/Genetisch
o Sociaal construct
Wetenschappelijk: sociaal construct
o Biologische rassen bestaan niet
Toch zeer belangrijk
Wel controversieel in West-Europa: ook in het onderzoek !
In US en UK: neutrale begrip (race)
o Dit OPO: gebruiken we ras wel, in betekenis van race
o Raciale uiterlijke kenmerken
o Veronderstelde gemeenschappelijke afkomst op basis van uiterlijke
o kenmerken (zoals huidskleur, haarstijl, oogvorm, …)
Zwarte persoon; bruine man; Aziatische vrouw; personen van kleur;
Witte man
1.4 Wat met (mulit)cultuur?
= gedeelde interpretatiekader bij een groep van mensen waaruit gelijkaardige houdingen en
handelingen ontstaan
• Relatie cultuur-etniciteit?
1. Etniciteit soms bron van cultuur (= gedeelde interpretatiekader)
2. Cultuur breder begrip: jongerencultuur, arbeidscultuur, lerarencultuur
3. Gelijkaardig: niet identiteit (interpretatievrijheid)
4. Niet alle dimensies etniciteit: cultureel
• Etnisch-Culturele minderheid (ECM) vs. Etnisch-raciale minderheid
3
Hoofdstuk 1. Waar gaat het over?
1.1 Twee gekleurde klasfoto’s
Uitgangspunten :
Culturele diversiteit uitdagingen leren, onderwijs & opvoeding
o Godsdienst, taal, nationaliteit…
Uitdagingen (gerelateerd aan diversiteit) ≠ natuurwet niet overal (on)gelijkheid
Mits juiste aanpak culturele diversiteit verrijking
Vb: 17% Vlaamse leerkrachten voelt zich voldoende competent op interculturele en/of
meertalige settingen
1.2 Etniciteit (= belangrijkste concept van H1)
Zwarte pop = ‘Ethnic’? beide poppen = etnisch
dispensatie van etniciteit = wnnr autochtonen niet
gezien worden als dragers van een etnie
= “Maatschappelijk veronderstelde gemeenschappelijke afkomst van een groep van mensen”
Verondersteld ≠ vastgesteld
o Geen inherente eigenschap!
o = Wat mensen denken: sociaal construeren sociale constructie
o ≠ wat je zelf denkt over je eigen afkomst
Gemeenschappelijk afkomst
o Kan verwijzen naar vele dimensies
Nationale/regionale origine
Moedertaal
Religie
Ras
o Historisch en politiek: welke dimensie wordt benadrukt
Zie Joods als etniciteit (WO II)
Zie Moslim als etniciteit na 9/11
Zie nadruk op “anderstaligen leerlingen”
Zie “black” als etniciteit na BLM
1
, Zie Vlaams als etniciteit
Groep van mensen:
o ≠ Exoten
o Iedereen heeft een etniciteit
Etnische meerderheid
In Vlaanderen: ‘autochtonen’ – ‘inboorlingen’ van België
Etnische minderheden
Allochtoon (ongedefinieerd, onduidelijke term)
1.3 Afkomst op basis van:
- Nationale en regionale origine
Geen goede indicator: nationaliteit
o Beter: geboortenationaliteit (groot)ouders
Indicator: geboorteland en geboorteland (groot)ouders
o 1ste generatie immigrant
o 2de generatie
o 3de generatie
Vanaf jaren 2000: ‘superdiversiteit’
o Kwantitatief : majority-minority cities
o Kwalitatief: verschillende groepen
- Moedertaal
Tael is gansch het volk!
Meerderheid Vlaanderen: eentalig Nederlands
1/3 kinderen: meertalig / anderstalig
o Gelijktijdig tweetalig
o Opeenvolgend tweetalig
Grootste talige minderheid: franstalig, dan turkstalig
Thuistaal: officieel geregistreerd voor alle leerlingen. à schoolfinanciering
- Religie
2 meerderheidsgroepen !
o Christenen (katholieken): ongeveer 60 %
o Seculieren (vrijzinnigen, atheïsten): ongeveer 30 %
Minderheidsgroepen:
o Moslims (vooral soennieten)
o ongeveer 8 procent van de bevolking
o Enorme overschatting bij mensen (gemiddelde: 27%)
Geen officiële statistieken
2
, Relatief weinig onderwijsonderzoek: nochtans heel belangrijk. Ook
schooldenominaties
- Ras
2 begrippen van ras
o Biologisch/Genetisch
o Sociaal construct
Wetenschappelijk: sociaal construct
o Biologische rassen bestaan niet
Toch zeer belangrijk
Wel controversieel in West-Europa: ook in het onderzoek !
In US en UK: neutrale begrip (race)
o Dit OPO: gebruiken we ras wel, in betekenis van race
o Raciale uiterlijke kenmerken
o Veronderstelde gemeenschappelijke afkomst op basis van uiterlijke
o kenmerken (zoals huidskleur, haarstijl, oogvorm, …)
Zwarte persoon; bruine man; Aziatische vrouw; personen van kleur;
Witte man
1.4 Wat met (mulit)cultuur?
= gedeelde interpretatiekader bij een groep van mensen waaruit gelijkaardige houdingen en
handelingen ontstaan
• Relatie cultuur-etniciteit?
1. Etniciteit soms bron van cultuur (= gedeelde interpretatiekader)
2. Cultuur breder begrip: jongerencultuur, arbeidscultuur, lerarencultuur
3. Gelijkaardig: niet identiteit (interpretatievrijheid)
4. Niet alle dimensies etniciteit: cultureel
• Etnisch-Culturele minderheid (ECM) vs. Etnisch-raciale minderheid
3
