samenvatting - recht voor welzijnsmedewerkers

RECHT VOOR WELZIJNSWERKERS

RECHTSBEGINSELEN
1. ONTSTAAN EN ONTWIKKELING VAN HET RECHT

Het recht is ontstaan sinds de mensen samenleven

— Mensen maken afspraken over het samenleven en willen ook dat deze voor iedereen bekend zijn en
worden nageleefd
ü Afspraken over van iemand zijn of haar bezit
ü Afspraken omtrent relaties

— Oorspronkelijk waren het afspraken tussen individuen maar naargelag het democratisch gehalte van
een samenleving hebben reële vertegewoordigers (wetgevende macht) een sterkere of minder sterke
invloed.
ü Romeinse raak: enkele patriciërs zetelden in de senaat, het gewone volk had geen inspraak


Het afdwingen van afspraken (straffen)

— Vroeger bestonden straffen uit fysiek geweld (doodstraf, lijfstraffen, …) werd bepaald door leden van
een groep.

— Nu: gecivileerde dwang bestaat uit alternatieve straffen die worden beoordeeld door de rechtbanken,
de mensenrechten speelde hier ook een grote rol.  maatschappelijk bepaald (in sommige landen
wel nog doodstraf en in andere landen dan weer niet)


Belgisch recht

— Gebasseerd op code Napoleon  geboorte van ons rechtsysteem
— Samensmelting
 Romeins recht: tot op dag van vandaag nog veel invloed. Heel wat principes sijpelen door in
ons recht wat zich vertaalt in de vele Latijnse rechtsspreuken
 Kerkelijk recht: rol van Romeinse recht overgenomen na val van Romeinse rijk, kerk nam
groot deel van de staatsorganisatie over
 Gewoon recht

— Modernisering onder invloed van
 Mensenrechtenverdragen
 Toenemende internationale wetgeving
 Gewijzigde inzichten op vlak van economie, ethiek, religie, maatschappijvisie, …


1

,2. WAT IS RECHT

Definitie

— Recht is een geheel van afdwingbare regels die door de samenleving tot stand komen met als doel
de sameleving te ordenen.
— Een geheeld van regels = veelheid van bronnen en recht (wetten,rechtspraak,gewoonte, …)


Geheel van afdwingbare regels

— Het afdwingen gebeurt via rechtbank
 Straffen bij misdrijven
 Dwingen iets te betalen
 Dwingen iets te doen
 Verbieden iets te doen

— Het is voor iedereen van toepassing


Door de samenleving tot stand komt

— Oorspronkelijk onderderlinge afspraken
— Nu via vertengenwoordiging


Met als doel samenleving te ordenen

— Zonder recht is er veel chaos en geld het recht van de sterkste
— Rechtvaardig is het niet om deze mening voor iedereen anders is
— Vrouwe justitea
 Blinddoek: rechtspraak zonder aanzien des persoons. De feiten en daden worden
veroordeeld en gehoord.
 Weegschaal: afweging van de bewijzen en getuigenissen voor die in het voordeel of nadeel
van de verdachten spelen
 Zwaard: vonnis dat wordt uitgesproken



3. BRONNEN VAN HET RECHT

Bronnen

— Ontstaan van regels en waar we ze vinden
— Worden besproken in hiërarchise volgorde, bij tegenstrijd heeft de hoogste bron voorang
1. Wetgeving
2. Gewoonte Bindend
3. Algemene rechtsbeginselen
4. Rechtspraak
5. Rechtsleer Niet-bindend




2

,3.1 WETGEVING

4 onderscheiden

— Internationale verdragen
— Grondwet Internationale verdragen
— Wetten, decreten, ordonnaties en besluiten
— Provinciale & gemeentelijke verordeningen of regelementen Grondwet

Wet Decreet - ordonnanties
Wetgeving in volgorde van belangrijkheid
Koninklijk besluit
1. Internationale verdragen Besluit gemeenschap/
2. Grondwet gewest regering
Ministerieel besluit
3. Wetten,decreten en ordonnaties
4. Koninklijke besluiten
5. Ministriële besluiten Provinciaal reglement
6. Proviciale verorderingen of reglementen
7. Gemeentelijke verorderingen of regelementen Gemeentelijk reglement


INTERNATIONALE VERDRAGEN

Pas van kracht na ratificatie  interne rechtsorde

— Onderhandeling
— Ondertekenen
— Goedkeuring door parlement
— Bekrachtiging door uitvoerende macht
— Publicatie in staatsblad
— Inwerkingstreding


Supranationale wetgeving

— Verordeningen: bindend besluit dat in de hele Eu van toepassing is
— Richtlijnen
— Aanbevelingen

 Geen ratificatie

2 soorten internationale verdragen

Bilaterale verdragen Multilaterale verdragen

 Verdragen tussen meerdere landen
 In België van kracht indien geratificeerd
 Verdragen tussen 2 landen
(partij worden van internatioanele verdrag)
ü Kindontvoering
ü Universele verklaring voor rechten
van de mens




3

, GRONDWET

Wat is de grondwet

 Belangrijkste nationale wet van België (staat dus boven wettten)
 Omvat
 Bepalingen met betrekking tot Belgische staatsinrichting
 Fundamentele rechten en vrijheden voor burgers – (sociale) grondrechten


Directe werking

 Volledig en duidelijk genoeg om zonder nadere uitvoeringsmaatregelen te worden toegepast
ü Vrijheid van verenigingen
ü Vrijheid van vergaderingen


Geen directe werking

 Onvoldoende duidelijk om te worden toegepast
 Moet geconcretiseerd worden in wetten, decreten, …
ü Sociale grondrechten


WETTEN, DECRETEN, ORDONNATIES EN BESLUITEN

Diverse niveaus

 Federaal (België): Wetten
 Regionaal (gemeenschappen en gewesten: Decreten & ordonnaties

 Bevoegdheidsconflict? = Grondwettelijk hof

Formele betekenis

 Gaat uit van wetgevende macht/parlement  wet decreet & ordonnatie


Materiële betekenis

 Elke algemeen verbindende rechtregeld die uitgaan van een bevoegde overheid
 Koninklijke besluiten (KB)
 Ministriële besluiten (MB)
 Besluiten van gemeenschappen en gewesten
 Besluiten van provincie, gemeenten en internationale verdragen




3.2 GEWOONTE

4