Het Abdomen
1. Algemeen begrippen en grenzen
1.1 De algemene bouw
• Wat is het abdomen
o Het is een strakke cilinder met begrenzing
▪ Craniaal: diafragma
▪ Caudaal: doorlopend in pelvis
o Bevat organen die
▪ Intraperitoneaal liggen = opgehangen aan dubbelbladige
vliezen (meso’s)
▪ Retroperitoneaal liggen = gelegen tussen buikwandholte
(peritoneum of buikvlies) en musculoskeletaire
buikwand
• Functie
o Belangrijke rol bij ademhaling, urineren, bevallen, defecatie
• Het abdomen kan opgedeeld worden in 4 of in 9 delen
o In vier
▪ Rechter boven kwadrant
▪ Linker boven kwadrant
▪ Linker onder kwadrant
▪ Rechter onder kwadrant
o In 9
▪ Hier worden beide midclaviculaire lijnen gebruikt ->
vlakken
• Subcostale vlak
• Midclaviculaire vlak
• Transtuberculaire vlak
▪ Regio’s
• Rechter hypochondrium
• Epigastrische regio
• Linker hypochondrie
• Rechterflank
• Umbilicale regio
• Linkerflank
• Rechter grain
• Pubic region
• Left grain
,• De buikwand
o Beenderige structuren
▪ L1-L5
▪ Rib 11-12
▪ Processus xiphoideus
▪ Bekkenvleugels
o Buikwandspieren
▪ Paravertebrale spieren
• m. quadratus lumborum
o Sluit ruimte af tussen ribben en bekkenvleugel
• m. psoas
o M psoas major (heupflexor) en minor
▪ Gaan vanup de lumbale wervelzuil ingrijpen op de
binnenkant van de femor en zijn heupflexoren
• m. iliacus (belangrijke heupflexoren)
o grijpt ook aan op binnenkant bekkenvleugel en op femur
▪ Lateraal: drie schuine buikspieren = anterolatarale spieren = voorste
buikwand spieren
• Soorten
o M. obliquus abdominis interna
o M. obliquus abdominis externa
o m. transversus abdominis
▪ Verticale buikspieren
• Anterior: m. rectus abdominis (sixpack)
• M. pyramidalis
▪ Anterolatarale spieren = voorste buikwand spieren
• M. obliquus abdominis externa
o Onderste rand loopt uit op het ligamentum inguinale
• Linea alba aanwezig tussen pubus en processus xiphoideus
o Tendineuze structuur waarin geen spiervezels zitten, maar
waar spieren op aan hechten.
• Functie
o Rompbeweging thv L1-L5
o Positie pelvis bij rechtstaan
o Compressie abdominale organen
o Ademhaling
o Buikpers
• De abdominale holte
o Bekleed met buikvlies = peritoneum
▪ Eencellige laag epitheel en bindwefsel
▪ Tracus digestivus = lange buis opgehangen aan posterieure buikwand door
reflectie van peritoneum dat dubbelbladig ligament vormt = mesenterium of
meso (colon).
, ▪ Proximale segmenten van de tracus digestivus zijn ook ventraal gefixeerd met
meso
o Pariëtaal peritoneum
▪ Bedekt wand
o Visceraal peritoneum
▪ Loop over de opgehangen organen
o 2 soorten organen
▪ Intraperitonale organen = organen volledig omgeven door het peritoneum +
aan meso opgehangen
▪ Retroperitoneale organen = organen die gedeeltelijk bedekt zijn + zijn tussen
het peritoneum en de wand gelegen.
• De continuïteit van abdomen en pelvis en onderste lidmaat
o Abdomen staat in vrije verbinding met pelvis/ bekken -> infectieuze problemen
kunnen zo afdalen of stijgen.
o Het abdomen staat ook in verbining met het onderste lidmaat via de opening tussen
de ondergrens abdominale holte en de beenderige bekken
▪ Via lig Inguinale. Structuren die erdoor gaan
• V/A/N femoralis
• Lymfebanen
• Distale einde m. psoas en m. iliacus
• Ligamenten die kunnen ontstaan
o De ligamente arcuata
▪ Onstaan door relatie van inhechting van
diafragma en paravertebrale spieren
▪ Deze ligamenten zijn de achterrand van het
diafragma
• Ligamentum arcuatum
o Ligt helemaal mediaan: loopt
rondom de doorgang van
thoracaal naar abdominaal ligt
• Mediaal
o Hier lopen de koppen van de M.
psoas door
• Lateraal
o Hebben hier ook een ligamenten die M. quadratus luborum
overkapt
Om het moeilijk te maken: tijdens de ontwikkeling kunnen delen van organen die eerst intraperitoneaal liggen
(zoals colon ascendens en colon descendens) secundair toch retroperitoneaal liggen door fusie van het meso
met de abdominale wand.
, 1.2 Het diafragma
▪ O:
o Pars costalis: onderrand van de ribbenboog (binnenvlak van de 7de -12de rib)
o Pars lumbalis (crus dextrum en crus sinistrum)
▪ Mediale delen: 1ste – 3de lendenwervel, 2de en 3de tussenwervelschijf en lig.
Longitudinale anterius
▪ Laterale delen: 1ste peesboog van de psoasarcade (lig. Arcuatum mediale) van
de 2de lendenwervel naar het bijhorende ribuitsteeksel; 2de peesboog van de
quadratusarcade
o Pars sternalis: achtervlak van het processus xiphoideus
▪ Insertie
o Centrum tendineum
▪ Functie:
o Belangrijkste inademingsspier en werkt mee bij de buikpers
▪ Innervatie
o N. phrenicus uit de plexus cervicalis (C3-C5)
• Wat
o Scheiding tussen thorax en abdomen
o Onderscheiden een pars tendinosa en een
pars muscularis met dorsaale het
ligamenten arcuatum
o Tussen het mediane en mediale ligamentum
arcuata
▪ Spierbundels aanwezig = crurae
• Crus dexter en crus sinister
o Omvatten mediaal: M. Psoas
o Omvatten lateraal: M quadratus lumborum
• Lopen naar anterieur en superior
• Crus dexter
o Ligt als lus rond slokdarm en ook een deel rond de aorta en
nervi vagi (Nn. X)
o Lus is meer uitgesproken dan de sinistra
• Kliniek
o Plotse drukverhoging in thorax of abdomen
▪ Ruptuur diafragma (90% links)
▪ Omdat rechterkant diafragma zo goed als afgedekt is door de lever
o Hernia diafragmatica
▪ Breuken die kunnen ontstaan
▪ Inhoud van abdomen -> thorax
▪ Komt hogere druk in buik -> negatieve druk in thorax
1. Algemeen begrippen en grenzen
1.1 De algemene bouw
• Wat is het abdomen
o Het is een strakke cilinder met begrenzing
▪ Craniaal: diafragma
▪ Caudaal: doorlopend in pelvis
o Bevat organen die
▪ Intraperitoneaal liggen = opgehangen aan dubbelbladige
vliezen (meso’s)
▪ Retroperitoneaal liggen = gelegen tussen buikwandholte
(peritoneum of buikvlies) en musculoskeletaire
buikwand
• Functie
o Belangrijke rol bij ademhaling, urineren, bevallen, defecatie
• Het abdomen kan opgedeeld worden in 4 of in 9 delen
o In vier
▪ Rechter boven kwadrant
▪ Linker boven kwadrant
▪ Linker onder kwadrant
▪ Rechter onder kwadrant
o In 9
▪ Hier worden beide midclaviculaire lijnen gebruikt ->
vlakken
• Subcostale vlak
• Midclaviculaire vlak
• Transtuberculaire vlak
▪ Regio’s
• Rechter hypochondrium
• Epigastrische regio
• Linker hypochondrie
• Rechterflank
• Umbilicale regio
• Linkerflank
• Rechter grain
• Pubic region
• Left grain
,• De buikwand
o Beenderige structuren
▪ L1-L5
▪ Rib 11-12
▪ Processus xiphoideus
▪ Bekkenvleugels
o Buikwandspieren
▪ Paravertebrale spieren
• m. quadratus lumborum
o Sluit ruimte af tussen ribben en bekkenvleugel
• m. psoas
o M psoas major (heupflexor) en minor
▪ Gaan vanup de lumbale wervelzuil ingrijpen op de
binnenkant van de femor en zijn heupflexoren
• m. iliacus (belangrijke heupflexoren)
o grijpt ook aan op binnenkant bekkenvleugel en op femur
▪ Lateraal: drie schuine buikspieren = anterolatarale spieren = voorste
buikwand spieren
• Soorten
o M. obliquus abdominis interna
o M. obliquus abdominis externa
o m. transversus abdominis
▪ Verticale buikspieren
• Anterior: m. rectus abdominis (sixpack)
• M. pyramidalis
▪ Anterolatarale spieren = voorste buikwand spieren
• M. obliquus abdominis externa
o Onderste rand loopt uit op het ligamentum inguinale
• Linea alba aanwezig tussen pubus en processus xiphoideus
o Tendineuze structuur waarin geen spiervezels zitten, maar
waar spieren op aan hechten.
• Functie
o Rompbeweging thv L1-L5
o Positie pelvis bij rechtstaan
o Compressie abdominale organen
o Ademhaling
o Buikpers
• De abdominale holte
o Bekleed met buikvlies = peritoneum
▪ Eencellige laag epitheel en bindwefsel
▪ Tracus digestivus = lange buis opgehangen aan posterieure buikwand door
reflectie van peritoneum dat dubbelbladig ligament vormt = mesenterium of
meso (colon).
, ▪ Proximale segmenten van de tracus digestivus zijn ook ventraal gefixeerd met
meso
o Pariëtaal peritoneum
▪ Bedekt wand
o Visceraal peritoneum
▪ Loop over de opgehangen organen
o 2 soorten organen
▪ Intraperitonale organen = organen volledig omgeven door het peritoneum +
aan meso opgehangen
▪ Retroperitoneale organen = organen die gedeeltelijk bedekt zijn + zijn tussen
het peritoneum en de wand gelegen.
• De continuïteit van abdomen en pelvis en onderste lidmaat
o Abdomen staat in vrije verbinding met pelvis/ bekken -> infectieuze problemen
kunnen zo afdalen of stijgen.
o Het abdomen staat ook in verbining met het onderste lidmaat via de opening tussen
de ondergrens abdominale holte en de beenderige bekken
▪ Via lig Inguinale. Structuren die erdoor gaan
• V/A/N femoralis
• Lymfebanen
• Distale einde m. psoas en m. iliacus
• Ligamenten die kunnen ontstaan
o De ligamente arcuata
▪ Onstaan door relatie van inhechting van
diafragma en paravertebrale spieren
▪ Deze ligamenten zijn de achterrand van het
diafragma
• Ligamentum arcuatum
o Ligt helemaal mediaan: loopt
rondom de doorgang van
thoracaal naar abdominaal ligt
• Mediaal
o Hier lopen de koppen van de M.
psoas door
• Lateraal
o Hebben hier ook een ligamenten die M. quadratus luborum
overkapt
Om het moeilijk te maken: tijdens de ontwikkeling kunnen delen van organen die eerst intraperitoneaal liggen
(zoals colon ascendens en colon descendens) secundair toch retroperitoneaal liggen door fusie van het meso
met de abdominale wand.
, 1.2 Het diafragma
▪ O:
o Pars costalis: onderrand van de ribbenboog (binnenvlak van de 7de -12de rib)
o Pars lumbalis (crus dextrum en crus sinistrum)
▪ Mediale delen: 1ste – 3de lendenwervel, 2de en 3de tussenwervelschijf en lig.
Longitudinale anterius
▪ Laterale delen: 1ste peesboog van de psoasarcade (lig. Arcuatum mediale) van
de 2de lendenwervel naar het bijhorende ribuitsteeksel; 2de peesboog van de
quadratusarcade
o Pars sternalis: achtervlak van het processus xiphoideus
▪ Insertie
o Centrum tendineum
▪ Functie:
o Belangrijkste inademingsspier en werkt mee bij de buikpers
▪ Innervatie
o N. phrenicus uit de plexus cervicalis (C3-C5)
• Wat
o Scheiding tussen thorax en abdomen
o Onderscheiden een pars tendinosa en een
pars muscularis met dorsaale het
ligamenten arcuatum
o Tussen het mediane en mediale ligamentum
arcuata
▪ Spierbundels aanwezig = crurae
• Crus dexter en crus sinister
o Omvatten mediaal: M. Psoas
o Omvatten lateraal: M quadratus lumborum
• Lopen naar anterieur en superior
• Crus dexter
o Ligt als lus rond slokdarm en ook een deel rond de aorta en
nervi vagi (Nn. X)
o Lus is meer uitgesproken dan de sinistra
• Kliniek
o Plotse drukverhoging in thorax of abdomen
▪ Ruptuur diafragma (90% links)
▪ Omdat rechterkant diafragma zo goed als afgedekt is door de lever
o Hernia diafragmatica
▪ Breuken die kunnen ontstaan
▪ Inhoud van abdomen -> thorax
▪ Komt hogere druk in buik -> negatieve druk in thorax
