Anesthesie
Samenvatting
,1 Introductie tot de anesthesiologie........................................................................4
1.1 Algemene anesthesie..................................................................................4
1.1.1 Definitie............................................................................................4
1.1.2 Doelstellingen......................................................................................5
1.1.3 Componenten......................................................................................5
1.1.4 Veiligheid...........................................................................................6
1.2 Lokale en regionale anesthesie......................................................................7
1.3 Rol van de dierenartsassistent.......................................................................7
2 De pre-anesthetische periode.............................................................................7
2.1 Evaluatie van de patiënt..............................................................................7
2.1.1 Het pre-anesthetisch onderzoek................................................................7
2.1.1.1 Het signalement..............................................................................7
2.1.1.2 Het algemeen onderzoek...................................................................8
2.1.1.3 Aanvullend onderzoek.......................................................................9
2.1.2 Classificatie van de patiënt.....................................................................9
2.1.3 Keuze van het anesthesieprotocol............................................................10
2.2 Communicatie naar de cliënt.......................................................................10
2.2.1 Het weerhouden van voedsel en water......................................................10
2.2.2 Uitlaten............................................................................................10
2.2.3 Ontwormen en ontvlooien......................................................................10
2.2.4 Toedienen van medicatie.......................................................................10
2.2.5 Opname...........................................................................................10
2.3 Voorbereiding van de patiënt.......................................................................11
2.3.1 Het stabiliseren van de patiënt...............................................................11
2.3.2 Premedicatie.....................................................................................11
2.3.2.1 Sedativa......................................................................................12
2.3.2.2 Analgetica....................................................................................13
2.3.2.3 Bijkomende middelen......................................................................13
2.3.3 Het plaatsen van een IV-katheter.............................................................14
3 Agentia en technieken tijdens de algemene anesthesie.............................................14
3.1 Agentia en technieken voor inductie..............................................................15
3.1.1 Inductie via injectie.............................................................................15
3.1.1.1 Agentia.......................................................................................15
3.1.1.1.1 Hypnotica...............................................................................15
3.1.1.1.2 Dissociatieve anesthetica............................................................16
1
, 3.1.1.2 Technieken...................................................................................17
3.1.1.2.1 Intraveneuze inductie................................................................17
3.1.1.2.2 Intramusculaire inductie.............................................................17
3.1.1.2.3 Intraperitoneale injectie.............................................................18
3.1.2 Inductie via inhalatie...........................................................................19
3.1.2.1 Agentia.......................................................................................19
3.1.2.2 Technieken...................................................................................19
4 Taken tijdens algemene anesthesie.....................................................................20
4.1 Taken tijdens inductie...............................................................................20
4.1.1 Preoxygeneren...................................................................................20
4.1.2 Het garanderen van een vrije ademweg.....................................................20
4.1.2.1 Endotracheale intubatie...................................................................20
4.1.2.2 Larynxmasker...............................................................................22
4.1.3 Het bewaken van de patient...................................................................22
4.2 Taken tijdens onderhoud............................................................................22
4.2.1 Positioneren en comfort van de patiënt tijdens chirurgie................................22
4.3 Taken tijdens de recovery periode.................................................................22
4.3.1 Monitoring van de patiënt.....................................................................22
4.3.2 Toediening van zuurstof........................................................................22
4.3.3 Extubatie..........................................................................................23
4.3.4 Patiëntenzorg....................................................................................23
4.3.5 Post-operatieve communicatie................................................................23
5 Monitoring...................................................................................................24
5.1 Inleiding................................................................................................24
5.2 Monitoring van vitale functies......................................................................24
5.2.1 Hartritme en -frequentie.......................................................................24
5.2.2 Capillaire vullingstijd (CVT)...................................................................26
5.2.3 Kleur van de slijmvliezen......................................................................27
5.2.4 Polssterkte en bloeddruk.......................................................................27
5.2.5 Bloedgasanalyse en pulse oximeter...........................................................28
5.2.6 Ademahalingsfrequentie en -diepte..........................................................30
5.2.7 Bloedgasanalyse en capnograaf...............................................................32
5.2.8 Temperatuur......................................................................................37
5.3 Monitoring van reflexen en andere indicatoren voor anesthesiediepte.....................40
5.3.1 Reflexen...........................................................................................40
2
, 5.3.2 Spiertonus.........................................................................................40
5.3.3 Oogpositie en pupilgrootte.....................................................................40
5.3.4 Hart- en ademhalingsfrequentie..............................................................41
5.3.5 Reactie op chirurgische prikkels..............................................................41
6 Het anesthesietoestel.....................................................................................41
7 Lokale en regionale anesthesie..........................................................................41
7.1 Inleiding................................................................................................41
7.2 Eigenschappen van lokale anesthetica............................................................42
7.3 Werkingsmechanisme van lokale anesthetica....................................................42
7.4 Mogelijke toedieningswegen van lokale anesthetica...........................................43
7.4.1 Oppervlakte anesthesie.........................................................................43
7.4.2 Infiltratie anesthesie............................................................................44
7.4.3 Intra-articulaire anesthesie....................................................................45
7.4.4 Geleidingsanesthesie............................................................................45
7.4.5 Intraveneuze regionale anesthesie (IVRA) (Bier block)....................................47
3
,1 Introductie tot de anesthesiologie
Het begrip anesthesie
o Afgeleid van Grieks gevoelloosheid of onvermogen om aanraking,
temperatuur en pijn waar te nemen
o Verschillende vormen anesthesie
Algemene anesthesie
Regionale anesthesie
Lokale anesthesie
1.1 Algemene anesthesie
1.1.1 Definitie
Definitie 1: algemene anesthesie of algehele anesthesie is een toestand waarin de waarneming
van pijn en andere negatieve ervaringen geblokkeerd wordt door een gecontroleerde en
omkeerbare onderdrukking van het centraal zenuwstelsel door het gebruik van anesthetica.
Anesthesie ≠ sedatie
o Beiden zorgen voor depressie van CZS
o Verschillen:
Anesthesie Sedatie
Diep Lichte tot diepe niveau’s
Geen bewustzijn Beperkt tot geen bewustzijn
Kan niet gewekt worden door sterke Kan gewekt worden door sterke
prikkel prikkel
Bij pijnlijke procedures/operaties Bij kleine procedures
4
,1.1.2 Doelstellingen
Voorwaarden voor chirurgie = 4 pijlers of doelstellingen
1. Bewusteloosheid – mentale block
2. Pijnstilling – sensibele block
3. Spierontspanning – motorische block
4. Autonome stabiliteit – autonoom block
Bij autonome stabiliteit worden zowel het sympathisch als parasympathisch stelsel
ondersteund en begrensd.
Definitie 2: anesthesie is een gecontroleerde, omkeerbare toestand van bewusteloosheid,
spierontspanning en algeheel gevoelsverlies.
1 of meerdere geneesmiddelen
o Gelijktijdig in kleinere hoeveelheden
o Voordelen
Maximalisatie van voordelen
Minimalisatie van neveneffecten
o Bv. gebruik van ketamine en valium
Ketamine dier bewusteloos, maar opgespannen spieren
Valium spierrelaxatie
Vaak combinatie van injectie- en inhalatie-anesthesie
1.1.3 Componenten
5
, Pre-anesthetische periode
o Evaluatie
o Uitvasten
o Premedicatie
Inductie
o Overgang naar volledige bewusteloosheid
o Eventueel intubatie
o Via injectie of inhalatie
Onderhoud
o Anesthesieniveau verlengen gedurende procedure eigenlijke anesthesie
o Via injectie of inhalatie
Uitleiding
o Anestheticum gestopt
o Gecontroleerd terugbrengen naar bewustzijn
o Extubatie
Recovery of herstelperiode
o Herstel van effecten van anesthesie
o Observatie!
o Pijn behandelen
1.1.4 Veiligheid
Anesthesie is nooit zonder risico
Onderdrukking van
o Cardiovasculaire functies
o Respiratoire functies
o Thermoregulatie
Complicaties
o Hypotensie
o Hypoxie gaan altijd hand in hand
o Hypothermie
6
, 1.2 Lokale en regionale anesthesie
Lokale anesthesie Regionale anesthesie Gehele anesthesie
Gevoelsverlies in klein deel Gevoelsverlies in groter deel Geen waarneming van
van het lichaam van het lichaam pijn in het hele lichaam
Geen bewustzijnsverlies Bewustzijnsverlies
1.3 Rol van de dierenartsassistent
Voorbereiding van de patiënt in de pre-anesthetische periode
Klaarzetten, bedienen en onderhouden van anesthesieapparatuur
Eigenlijk anesthesie
o Toediening anesthetica
o Endotracheale intubatie
Bewaken van de patiënt
Communicatie naar de klant
2 De pre-anesthetische periode
Definitie: de pre-anesthetische periode vormt het initiele stadium binnen het anesthetisch
proces voorafgaand aan de inductie van de anesthesie.
Taken van de dierenartsassistent
Patiëntevaluatie
Communicatie met de eigenaar
Voorbereiding van de patiënt
2.1 Evaluatie van de patiënt
Belangrijk om patiënten met een verhoogd risico vroegtijdig te identificeren en het
anesthesieprotocol aan te passen.
2.1.1 Het pre-anesthetisch onderzoek
Een volledig medisch dossier bevat
Het signalement
Bevindingen van het algemeen onderzoek
o Anamnese
o Algemene indruk
o Lichamelijk onderzoek
Resultaten van eventuele diagnostische tests
Meestal enkele dagen voor de operatie of op de dag van de operatie.
2.1.1.1 Het signalement
Diersoort
o Karakteristieke respons op specifieke geneesmiddelen
o Verschillen in metabolisatie
o Bv. katten en paarden zijn gevoeliger voor opioïden
7
Samenvatting
,1 Introductie tot de anesthesiologie........................................................................4
1.1 Algemene anesthesie..................................................................................4
1.1.1 Definitie............................................................................................4
1.1.2 Doelstellingen......................................................................................5
1.1.3 Componenten......................................................................................5
1.1.4 Veiligheid...........................................................................................6
1.2 Lokale en regionale anesthesie......................................................................7
1.3 Rol van de dierenartsassistent.......................................................................7
2 De pre-anesthetische periode.............................................................................7
2.1 Evaluatie van de patiënt..............................................................................7
2.1.1 Het pre-anesthetisch onderzoek................................................................7
2.1.1.1 Het signalement..............................................................................7
2.1.1.2 Het algemeen onderzoek...................................................................8
2.1.1.3 Aanvullend onderzoek.......................................................................9
2.1.2 Classificatie van de patiënt.....................................................................9
2.1.3 Keuze van het anesthesieprotocol............................................................10
2.2 Communicatie naar de cliënt.......................................................................10
2.2.1 Het weerhouden van voedsel en water......................................................10
2.2.2 Uitlaten............................................................................................10
2.2.3 Ontwormen en ontvlooien......................................................................10
2.2.4 Toedienen van medicatie.......................................................................10
2.2.5 Opname...........................................................................................10
2.3 Voorbereiding van de patiënt.......................................................................11
2.3.1 Het stabiliseren van de patiënt...............................................................11
2.3.2 Premedicatie.....................................................................................11
2.3.2.1 Sedativa......................................................................................12
2.3.2.2 Analgetica....................................................................................13
2.3.2.3 Bijkomende middelen......................................................................13
2.3.3 Het plaatsen van een IV-katheter.............................................................14
3 Agentia en technieken tijdens de algemene anesthesie.............................................14
3.1 Agentia en technieken voor inductie..............................................................15
3.1.1 Inductie via injectie.............................................................................15
3.1.1.1 Agentia.......................................................................................15
3.1.1.1.1 Hypnotica...............................................................................15
3.1.1.1.2 Dissociatieve anesthetica............................................................16
1
, 3.1.1.2 Technieken...................................................................................17
3.1.1.2.1 Intraveneuze inductie................................................................17
3.1.1.2.2 Intramusculaire inductie.............................................................17
3.1.1.2.3 Intraperitoneale injectie.............................................................18
3.1.2 Inductie via inhalatie...........................................................................19
3.1.2.1 Agentia.......................................................................................19
3.1.2.2 Technieken...................................................................................19
4 Taken tijdens algemene anesthesie.....................................................................20
4.1 Taken tijdens inductie...............................................................................20
4.1.1 Preoxygeneren...................................................................................20
4.1.2 Het garanderen van een vrije ademweg.....................................................20
4.1.2.1 Endotracheale intubatie...................................................................20
4.1.2.2 Larynxmasker...............................................................................22
4.1.3 Het bewaken van de patient...................................................................22
4.2 Taken tijdens onderhoud............................................................................22
4.2.1 Positioneren en comfort van de patiënt tijdens chirurgie................................22
4.3 Taken tijdens de recovery periode.................................................................22
4.3.1 Monitoring van de patiënt.....................................................................22
4.3.2 Toediening van zuurstof........................................................................22
4.3.3 Extubatie..........................................................................................23
4.3.4 Patiëntenzorg....................................................................................23
4.3.5 Post-operatieve communicatie................................................................23
5 Monitoring...................................................................................................24
5.1 Inleiding................................................................................................24
5.2 Monitoring van vitale functies......................................................................24
5.2.1 Hartritme en -frequentie.......................................................................24
5.2.2 Capillaire vullingstijd (CVT)...................................................................26
5.2.3 Kleur van de slijmvliezen......................................................................27
5.2.4 Polssterkte en bloeddruk.......................................................................27
5.2.5 Bloedgasanalyse en pulse oximeter...........................................................28
5.2.6 Ademahalingsfrequentie en -diepte..........................................................30
5.2.7 Bloedgasanalyse en capnograaf...............................................................32
5.2.8 Temperatuur......................................................................................37
5.3 Monitoring van reflexen en andere indicatoren voor anesthesiediepte.....................40
5.3.1 Reflexen...........................................................................................40
2
, 5.3.2 Spiertonus.........................................................................................40
5.3.3 Oogpositie en pupilgrootte.....................................................................40
5.3.4 Hart- en ademhalingsfrequentie..............................................................41
5.3.5 Reactie op chirurgische prikkels..............................................................41
6 Het anesthesietoestel.....................................................................................41
7 Lokale en regionale anesthesie..........................................................................41
7.1 Inleiding................................................................................................41
7.2 Eigenschappen van lokale anesthetica............................................................42
7.3 Werkingsmechanisme van lokale anesthetica....................................................42
7.4 Mogelijke toedieningswegen van lokale anesthetica...........................................43
7.4.1 Oppervlakte anesthesie.........................................................................43
7.4.2 Infiltratie anesthesie............................................................................44
7.4.3 Intra-articulaire anesthesie....................................................................45
7.4.4 Geleidingsanesthesie............................................................................45
7.4.5 Intraveneuze regionale anesthesie (IVRA) (Bier block)....................................47
3
,1 Introductie tot de anesthesiologie
Het begrip anesthesie
o Afgeleid van Grieks gevoelloosheid of onvermogen om aanraking,
temperatuur en pijn waar te nemen
o Verschillende vormen anesthesie
Algemene anesthesie
Regionale anesthesie
Lokale anesthesie
1.1 Algemene anesthesie
1.1.1 Definitie
Definitie 1: algemene anesthesie of algehele anesthesie is een toestand waarin de waarneming
van pijn en andere negatieve ervaringen geblokkeerd wordt door een gecontroleerde en
omkeerbare onderdrukking van het centraal zenuwstelsel door het gebruik van anesthetica.
Anesthesie ≠ sedatie
o Beiden zorgen voor depressie van CZS
o Verschillen:
Anesthesie Sedatie
Diep Lichte tot diepe niveau’s
Geen bewustzijn Beperkt tot geen bewustzijn
Kan niet gewekt worden door sterke Kan gewekt worden door sterke
prikkel prikkel
Bij pijnlijke procedures/operaties Bij kleine procedures
4
,1.1.2 Doelstellingen
Voorwaarden voor chirurgie = 4 pijlers of doelstellingen
1. Bewusteloosheid – mentale block
2. Pijnstilling – sensibele block
3. Spierontspanning – motorische block
4. Autonome stabiliteit – autonoom block
Bij autonome stabiliteit worden zowel het sympathisch als parasympathisch stelsel
ondersteund en begrensd.
Definitie 2: anesthesie is een gecontroleerde, omkeerbare toestand van bewusteloosheid,
spierontspanning en algeheel gevoelsverlies.
1 of meerdere geneesmiddelen
o Gelijktijdig in kleinere hoeveelheden
o Voordelen
Maximalisatie van voordelen
Minimalisatie van neveneffecten
o Bv. gebruik van ketamine en valium
Ketamine dier bewusteloos, maar opgespannen spieren
Valium spierrelaxatie
Vaak combinatie van injectie- en inhalatie-anesthesie
1.1.3 Componenten
5
, Pre-anesthetische periode
o Evaluatie
o Uitvasten
o Premedicatie
Inductie
o Overgang naar volledige bewusteloosheid
o Eventueel intubatie
o Via injectie of inhalatie
Onderhoud
o Anesthesieniveau verlengen gedurende procedure eigenlijke anesthesie
o Via injectie of inhalatie
Uitleiding
o Anestheticum gestopt
o Gecontroleerd terugbrengen naar bewustzijn
o Extubatie
Recovery of herstelperiode
o Herstel van effecten van anesthesie
o Observatie!
o Pijn behandelen
1.1.4 Veiligheid
Anesthesie is nooit zonder risico
Onderdrukking van
o Cardiovasculaire functies
o Respiratoire functies
o Thermoregulatie
Complicaties
o Hypotensie
o Hypoxie gaan altijd hand in hand
o Hypothermie
6
, 1.2 Lokale en regionale anesthesie
Lokale anesthesie Regionale anesthesie Gehele anesthesie
Gevoelsverlies in klein deel Gevoelsverlies in groter deel Geen waarneming van
van het lichaam van het lichaam pijn in het hele lichaam
Geen bewustzijnsverlies Bewustzijnsverlies
1.3 Rol van de dierenartsassistent
Voorbereiding van de patiënt in de pre-anesthetische periode
Klaarzetten, bedienen en onderhouden van anesthesieapparatuur
Eigenlijk anesthesie
o Toediening anesthetica
o Endotracheale intubatie
Bewaken van de patiënt
Communicatie naar de klant
2 De pre-anesthetische periode
Definitie: de pre-anesthetische periode vormt het initiele stadium binnen het anesthetisch
proces voorafgaand aan de inductie van de anesthesie.
Taken van de dierenartsassistent
Patiëntevaluatie
Communicatie met de eigenaar
Voorbereiding van de patiënt
2.1 Evaluatie van de patiënt
Belangrijk om patiënten met een verhoogd risico vroegtijdig te identificeren en het
anesthesieprotocol aan te passen.
2.1.1 Het pre-anesthetisch onderzoek
Een volledig medisch dossier bevat
Het signalement
Bevindingen van het algemeen onderzoek
o Anamnese
o Algemene indruk
o Lichamelijk onderzoek
Resultaten van eventuele diagnostische tests
Meestal enkele dagen voor de operatie of op de dag van de operatie.
2.1.1.1 Het signalement
Diersoort
o Karakteristieke respons op specifieke geneesmiddelen
o Verschillen in metabolisatie
o Bv. katten en paarden zijn gevoeliger voor opioïden
7
