De vroedvrouw in het fertiliteitscentrum– Lily Magis
Inhoud
1. Omschrijving en definities ............................................................................................................... 5
1.1 Factoren van normale fertiliteit .............................................................................................. 5
1.1.1 Leeftijd ............................................................................................................................. 5
1.1.2 coïtus ............................................................................................................................... 5
2. Vruchtbaarheid bij mannen............................................................................................................. 6
2.1 Vorming in transport van zaadcellen ...................................................................................... 6
3. Vruchtbaarheid bij vrouwen............................................................................................................ 7
3.1 De menstruele cyclus .............................................................................................................. 7
3.1.1 De menstruele cyclus in vier stappen.............................................................................. 7
3.1.2 Ter hoogte van het ovarium: De folliculogenese ............................................................ 8
3.1.3 De regularisatie van de hormoonproductie in de menstruele cycli ................................ 9
3.1.4 Ter hoogte van het endometrium ................................................................................. 11
3.1.5 Andere cycluseffecten ................................................................................................... 11
3.2 Bevruchting en innesteling .................................................................................................... 12
4. Oorzaken van verminderde vruchtbaarheid bij mannen .............................................................. 13
4.1 Verstoorde zaadproductie..................................................................................................... 13
4.2 Verstoord transport............................................................................................................... 13
5. ............................................................................................................................................................ 14
6. Oorzaken verminderde vruchtbaarheid bij vrouwen .................................................................... 15
6.1 Leeftijd ................................................................................................................................... 15
6.2 Defecte eierstok- en eisprongfunctie .................................................................................... 15
6.2.1 Mogelijke oorzaken van een defecte eisprong functie (= ovulatoire dysfunctie) ......... 15
6.3 een verstoord transport ........................................................................................................ 17
6.4 Problemen door een verstoorde inplanting .......................................................................... 17
6.5 Problemen ter hoogte van baarmoederhals ......................................................................... 18
6.6 endometriose ........................................................................................................................ 18
6.7 Psychische stress, seksuele dysfunctie .................................................................................. 18
6.8 Genetische oorzaken ............................................................................................................. 18
6.9 Onverklaarbare infertiliteit.................................................................................................... 18
7. Omgevingsfactoren, levensstijl en vruchtbaarheid ....................................................................... 19
7.1 Geneesmiddelen.................................................................................................................... 19
8. Fertiliteitsdiagnostiek .................................................................................................................... 21
8.1 Fasen bij fertiliteit.................................................................................................................. 21
1
, 8.1.1 Nieuwe patiënt .............................................................................................................. 21
8.2 Onderzoeken bij de man ....................................................................................................... 22
8.2.1 Anamnese en het klinisch onderzoek............................................................................ 22
8.2.2 Spermaonderzoek ......................................................................................................... 23
8.2.3 Het bloedonderzoek ...................................................................................................... 24
8.3 Onderzoeken bij de vrouw .................................................................................................... 24
8.3.1 De anamnese ................................................................................................................. 24
8.3.2 Klinisch onderzoek......................................................................................................... 25
8.3.3 Bloedonderzoek............................................................................................................. 25
8.3.4 Evolutie van de lichaamstemperatuur .......................................................................... 27
8.3.5 De postcoïtale test......................................................................................................... 27
8.3.6 Controle van de eileiders............................................................................................... 27
8.3.7 Controle van de baarmoeder ........................................................................................ 28
8.3.8 Controle van het baarmoederslijmvlies ........................................................................ 28
8.3.9 Controle van de buikholte ............................................................................................. 28
9. Endometriose ................................................................................................................................ 29
9.1 Hoe ontstaat endometriose .................................................................................................. 29
9.2 Hoe de diagnose stellen ........................................................................................................ 29
9.3 Hoe wordt endometriose behandeld? .................................................................................. 29
9.3.1 Medicatie ....................................................................................................................... 29
9.3.2 Chirurgie ........................................................................................................................ 30
10. Vruchtbaarheidsbehandelingen ................................................................................................ 31
10.1 Een afwachtende houding ..................................................................................................... 31
10.2 Fertiliteitschirurgie ................................................................................................................ 31
10.2.1 Soorten ingrepen ........................................................................................................... 31
10.3 Endometriosechirurgie .......................................................................................................... 33
10.4 Hormonale stimulatie van de eierstok .................................................................................. 33
10.4.1 Soorten geneesmiddelen .............................................................................................. 34
10.5 Intra-uteriene inseminatie .................................................................................................... 36
10.5.1 Stimulatie van de eierstok ............................................................................................. 36
10.5.2 Preventie meerlingzwangerschappen bij inseminatie .................................................. 36
10.5.3 Afname van het spermastaal en inseminatie ................................................................ 36
10.5.4 Verdere controle ........................................................................................................... 36
10.6 In-Vitrofertilisatie .................................................................................................................. 37
10.6.1 De stimulatie ................................................................................................................. 37
10.6.2 De eicelaspiratie en de spermaverwerking ................................................................... 37
2
, 10.6.3 De inseminatie, bevruchtingscontrole en cultuur van de embryo’s ............................. 38
10.6.4 Het inbrengen van de embryo’s of embryotransfer ..................................................... 39
10.6.5 Invriezen overtallige embryo’s? .................................................................................... 39
10.6.6 De nabehandeling of wat na de embryotransfer? ........................................................ 39
10.7 ICSI ......................................................................................................................................... 40
10.8 Bespreking na IVF / ICSI ......................................................................................................... 40
10.9 Complicaties van een vruchtbaarheidsbehandeling: hyperstimulatie van de eierstokken .. 40
11. Donatieprogramma ................................................................................................................... 41
11.1 Indicatie ................................................................................................................................. 41
11.1.1 Lesbische koppels en alleenstaande moeders met kinderwens ................................... 41
11.1.2 Heteroseksuele relaties ................................................................................................. 41
11.2 Spermadonatie ...................................................................................................................... 41
11.3 Spermareceptie ..................................................................................................................... 42
11.4 Eiceldonatie ........................................................................................................................... 42
11.5 Eicelreceptie .......................................................................................................................... 42
11.6 Embryodonatie ...................................................................................................................... 42
11.7 embryoreceptie ..................................................................................................................... 42
12. Pre-implantatie genetische testen ............................................................................................ 43
12.1 Embryobiopsie en genetisch onderzoek ............................................................................... 43
12.2 Toepassingen van PGT ........................................................................................................... 43
13. Casusbespreking ........................................................................................................................ 45
13.1.1 Opstellen van de fertiliteitsbalans................................................................................. 45
13.1.2 Fertiliteitsonderzoeken bij ELK koppel .......................................................................... 45
2.1.4 Multidisciplinaire staff-bespreking ................................................................................ 51
2.1.5 Besluit tot behandeling ................................................................................................. 51
2.1.6 Mogelijke behandelingen .............................................................................................. 52
2.2 Casus ...................................................................................................................................... 55
3
, 4
Inhoud
1. Omschrijving en definities ............................................................................................................... 5
1.1 Factoren van normale fertiliteit .............................................................................................. 5
1.1.1 Leeftijd ............................................................................................................................. 5
1.1.2 coïtus ............................................................................................................................... 5
2. Vruchtbaarheid bij mannen............................................................................................................. 6
2.1 Vorming in transport van zaadcellen ...................................................................................... 6
3. Vruchtbaarheid bij vrouwen............................................................................................................ 7
3.1 De menstruele cyclus .............................................................................................................. 7
3.1.1 De menstruele cyclus in vier stappen.............................................................................. 7
3.1.2 Ter hoogte van het ovarium: De folliculogenese ............................................................ 8
3.1.3 De regularisatie van de hormoonproductie in de menstruele cycli ................................ 9
3.1.4 Ter hoogte van het endometrium ................................................................................. 11
3.1.5 Andere cycluseffecten ................................................................................................... 11
3.2 Bevruchting en innesteling .................................................................................................... 12
4. Oorzaken van verminderde vruchtbaarheid bij mannen .............................................................. 13
4.1 Verstoorde zaadproductie..................................................................................................... 13
4.2 Verstoord transport............................................................................................................... 13
5. ............................................................................................................................................................ 14
6. Oorzaken verminderde vruchtbaarheid bij vrouwen .................................................................... 15
6.1 Leeftijd ................................................................................................................................... 15
6.2 Defecte eierstok- en eisprongfunctie .................................................................................... 15
6.2.1 Mogelijke oorzaken van een defecte eisprong functie (= ovulatoire dysfunctie) ......... 15
6.3 een verstoord transport ........................................................................................................ 17
6.4 Problemen door een verstoorde inplanting .......................................................................... 17
6.5 Problemen ter hoogte van baarmoederhals ......................................................................... 18
6.6 endometriose ........................................................................................................................ 18
6.7 Psychische stress, seksuele dysfunctie .................................................................................. 18
6.8 Genetische oorzaken ............................................................................................................. 18
6.9 Onverklaarbare infertiliteit.................................................................................................... 18
7. Omgevingsfactoren, levensstijl en vruchtbaarheid ....................................................................... 19
7.1 Geneesmiddelen.................................................................................................................... 19
8. Fertiliteitsdiagnostiek .................................................................................................................... 21
8.1 Fasen bij fertiliteit.................................................................................................................. 21
1
, 8.1.1 Nieuwe patiënt .............................................................................................................. 21
8.2 Onderzoeken bij de man ....................................................................................................... 22
8.2.1 Anamnese en het klinisch onderzoek............................................................................ 22
8.2.2 Spermaonderzoek ......................................................................................................... 23
8.2.3 Het bloedonderzoek ...................................................................................................... 24
8.3 Onderzoeken bij de vrouw .................................................................................................... 24
8.3.1 De anamnese ................................................................................................................. 24
8.3.2 Klinisch onderzoek......................................................................................................... 25
8.3.3 Bloedonderzoek............................................................................................................. 25
8.3.4 Evolutie van de lichaamstemperatuur .......................................................................... 27
8.3.5 De postcoïtale test......................................................................................................... 27
8.3.6 Controle van de eileiders............................................................................................... 27
8.3.7 Controle van de baarmoeder ........................................................................................ 28
8.3.8 Controle van het baarmoederslijmvlies ........................................................................ 28
8.3.9 Controle van de buikholte ............................................................................................. 28
9. Endometriose ................................................................................................................................ 29
9.1 Hoe ontstaat endometriose .................................................................................................. 29
9.2 Hoe de diagnose stellen ........................................................................................................ 29
9.3 Hoe wordt endometriose behandeld? .................................................................................. 29
9.3.1 Medicatie ....................................................................................................................... 29
9.3.2 Chirurgie ........................................................................................................................ 30
10. Vruchtbaarheidsbehandelingen ................................................................................................ 31
10.1 Een afwachtende houding ..................................................................................................... 31
10.2 Fertiliteitschirurgie ................................................................................................................ 31
10.2.1 Soorten ingrepen ........................................................................................................... 31
10.3 Endometriosechirurgie .......................................................................................................... 33
10.4 Hormonale stimulatie van de eierstok .................................................................................. 33
10.4.1 Soorten geneesmiddelen .............................................................................................. 34
10.5 Intra-uteriene inseminatie .................................................................................................... 36
10.5.1 Stimulatie van de eierstok ............................................................................................. 36
10.5.2 Preventie meerlingzwangerschappen bij inseminatie .................................................. 36
10.5.3 Afname van het spermastaal en inseminatie ................................................................ 36
10.5.4 Verdere controle ........................................................................................................... 36
10.6 In-Vitrofertilisatie .................................................................................................................. 37
10.6.1 De stimulatie ................................................................................................................. 37
10.6.2 De eicelaspiratie en de spermaverwerking ................................................................... 37
2
, 10.6.3 De inseminatie, bevruchtingscontrole en cultuur van de embryo’s ............................. 38
10.6.4 Het inbrengen van de embryo’s of embryotransfer ..................................................... 39
10.6.5 Invriezen overtallige embryo’s? .................................................................................... 39
10.6.6 De nabehandeling of wat na de embryotransfer? ........................................................ 39
10.7 ICSI ......................................................................................................................................... 40
10.8 Bespreking na IVF / ICSI ......................................................................................................... 40
10.9 Complicaties van een vruchtbaarheidsbehandeling: hyperstimulatie van de eierstokken .. 40
11. Donatieprogramma ................................................................................................................... 41
11.1 Indicatie ................................................................................................................................. 41
11.1.1 Lesbische koppels en alleenstaande moeders met kinderwens ................................... 41
11.1.2 Heteroseksuele relaties ................................................................................................. 41
11.2 Spermadonatie ...................................................................................................................... 41
11.3 Spermareceptie ..................................................................................................................... 42
11.4 Eiceldonatie ........................................................................................................................... 42
11.5 Eicelreceptie .......................................................................................................................... 42
11.6 Embryodonatie ...................................................................................................................... 42
11.7 embryoreceptie ..................................................................................................................... 42
12. Pre-implantatie genetische testen ............................................................................................ 43
12.1 Embryobiopsie en genetisch onderzoek ............................................................................... 43
12.2 Toepassingen van PGT ........................................................................................................... 43
13. Casusbespreking ........................................................................................................................ 45
13.1.1 Opstellen van de fertiliteitsbalans................................................................................. 45
13.1.2 Fertiliteitsonderzoeken bij ELK koppel .......................................................................... 45
2.1.4 Multidisciplinaire staff-bespreking ................................................................................ 51
2.1.5 Besluit tot behandeling ................................................................................................. 51
2.1.6 Mogelijke behandelingen .............................................................................................. 52
2.2 Casus ...................................................................................................................................... 55
3
, 4