Deel 3 Familiaal vermogensrecht
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave..............................................................................................................1
1Huwelijks vermogensrecht..........................................................................................3
1.1Inleiding.................................................................................................................3
1.2Het wettelijk stelsel...............................................................................................3
1.2.1Samenstelling van de vermogens..................................................................3
1.2.2Bestuur van de vermogens............................................................................5
1.2.3Ontbinding van het stelsel..............................................................................5
1.3Huwelijkscontracten..............................................................................................6
1.3.1Algemene opmerkingen.................................................................................6
1.3.2Vorm...............................................................................................................7
1.3.3Inhoud: algemeen..........................................................................................7
1.3.4Scheiding van goederen................................................................................7
1.3.5Algehele gemeenschap van goederen – bedingen tot uitbereiding van de
gemeenschappelijke baten....................................................................................8
2Het intestaat erfrecht...................................................................................................8
2.1Elke inleidende begrippen en voorwaarden om te erven.....................................9
2.2Technieken............................................................................................................9
2.2.1Orde...............................................................................................................9
2.2.2Lijn..................................................................................................................9
2.2.3Graad...........................................................................................................10
2.2.4Kloving..........................................................................................................10
2.2.5Plaatvulling...................................................................................................10
2.3Concrete uitwerking van de technieken..............................................................10
2.3.1Er zijn erfgenamen in de eerste orde...........................................................10
2.3.2Er zijn erfgenamen in de tweede orde.........................................................10
2.3.3Er zijn erfgenamen in de derde orde............................................................11
2.3.4Er zijn erfgenamen in de vierde orde...........................................................11
2.4De situatie van de langstlevende echtgenoot en de langstlevende wettelijke
samenwoner.............................................................................................................11
2.4.1De langstlevende echtgenoot met afstammelingen.....................................11
2.4.2De langstlevende met andere erfgenamen dan kinderen............................11
2.4.3De langstlevende is de enige erfgenaam.....................................................11
2.4.4Wettelijk samenwonenden...........................................................................12
2.5Aanvaarden of verwerpen van de nalatenschap................................................12
1
, 2.5.1Zuiver aanvaarden van de nalatenschap.....................................................12
2.5.2Verwerpen van de nalatenschap..................................................................12
2.5.3Aanvaarden van de nalatenschap onder het voorrecht van
boedelbeschrijving................................................................................................13
2.6Onbeheerde nalatenschap.................................................................................13
3Schenkingen en testamenten....................................................................................13
3.1Schenking...........................................................................................................13
3.1.1Definitie en voorwaarden.............................................................................13
3.1.2Vorm.............................................................................................................14
3.2Testament...........................................................................................................14
3.2.1Definitie – onderscheid tussen schenking en testament.............................14
3.2.2Vorm.............................................................................................................14
3.2.3Inhoud..........................................................................................................15
3.2.4Reservataire erfgenamen.............................................................................15
2
,Familiaal vermogensrecht:
- Huwelijksvermogensrecht
- Erfrecht en testamenten
- Schenkingen
- Bijzondere soorten van familiale schenkingen
1 Huwelijks vermogensrecht
1.1 Inleiding
Het huwelijksvermogensrecht omvat de regels met betrekking tot de
vermogensrechtelijke gevolgen van het huwelijk in de relatie tussen de echtgenoten
zelf en in de relatie tussen echtgenoten en derden. Deze regels zijn opgenomen in
het primair en secundair stelsel. De regels in het primair stelsel gelden voor alle
echtgenoten zonder onderscheid. In het secundaire stelsel is er een zeer grote
keuzevrijheid voor de partners. De keuze van dit stelsel gebeurt bij het
huwelijkscontract, indien er geen huwelijkscontract afgesloten wordt geldt het
wettelijk stelsel. Tijdens het huwelijk kan er nog een contract afgesloten worden of
het bestaande gewijzigd worden. Het huwelijkscontract is tegenwoordig maatwerk en
een instrument voor vermogensplanning.
1.2 Het wettelijk stelsel
Indien de echtgenoten geen huwelijkscontract afsluiten, geldt het wettelijk stelsel
automatisch. Het is het stelsel van scheiding van goederen en gemeenschap van
aanwinsten. Men kan ook opteren voor het wettelijk stelsel, als men bijvoorbeeld
welbepaalde clausules wenst toe te voegen. (langstlevende al, inbreng van een
bepaald onroerend goed).
1.2.1 Samenstelling van de vermogens
Er zijn 3 vermogens die elk positieve (baten, activa) als negatieve (lasten, passiva)
bestanddelen bevatten:
1 Gemeenschappelijk vermogen
2 Eigen vermogen ene echtgenoot
3 Eigen vermogen andere echtgenoot.
1.2.1.1 Baten en lasten van het eigen vermogen
In het Burgerlijk Wetboek wordt bepaald dat 2 categorieën van goederen in het eigen
vermogen vallen
1 Goederen die eigen zijn uit hun aard
Geen bewijs leveren
- Kleding, voorwerpen voor strikt persoonlijk gebruik, literaire of artistieke
eigendomsrechten (het recht zelf, niet de vergoeding), recht op herstel
van persoonlijke lichamelijke of morele schade, recht op een pensioen,
recht op een lijfrente of soortelijke uitkeringen
2 Goederen die eigen zijn mits het bewijs
- De goederen die echtgenoten hebben op het moment van het aangaan
van het huwelijk en ook de goederen ‘om niet’ verkrijgen (als er geen
tegenprestatie voor moet geleverd worden, bij schenking of erfenis)
tijdens het huwelijk. Indien de echtgenoot dit niet kan bewijzen valt dit
goed onder het gemeenschappelijk vermogen.
3
, Het statuut van een bepaalde schuld in de relatie tussen de echtgenoten onderling is
van groot belang als het huwelijk wordt ontbonden. Het is echter niet omdat een
schuld in een welbepaald vermogen valt van de schuldeisers van de betreffende
schuld dat ze hun vordering enkel kunnen verhalen op het vermogen in kwestie.
Schulden die beschouwd worden op het eigen vermogen:
- Schulden die aangegaan werden voor het huwelijk
- Schulden ten laste van erfenissen of schenkingen van 1 van de echtgenoten
tijdens het huwelijk
- Schulden ontstaan uit een strafrechtelijke veroordeling of onregelmatige daad
- Schulden die de echtgenoot heeft aangegaan in het uitsluitend belang van zijn
eigen vermogen.
De schulden die ontstaan uit een persoonlijke of zakelijke zekerheid door een der echtgenoten
gesteld in een ander belang dan dat van het gemeenschappelijk vermogen en de schulden
behorende tot een door een der echtgenoten uitgeoefend beroep dat hem verboden is
krachtens artikel 216, of ontstaan uit handelingen die een der echtgenoten niet mocht
verrichten zonder de medewerking van de andere echtgenoot of zonder rechtelijke
machtiging.
1.2.1.2 Baten en lasten van het gemeenschappelijk vermogen
Het uitgangspunt is dat er een vermoeden bestaat.
Gemeenschappelijk vermogen zijn alle goederen en schulden waarvan niet bewezen
is dat ze eigen zijn, of die niet eigen zijn uit hun aard.
De baten:
- De inkomsten uit de beroepsbezigheid van elk der echtgenoten, alle
inkomsten of vergoedingen die ze vervangen of aanvullen, evenals de
inkomsten uit openbare of particulier mandaten
- De vruchten, inkomsten, intresten van hun eigen goederen
- De goederen geschonken of vermaakt aan de twee echtgenoten samen of
aan een van hen onder beding dat die goederen gemeenschappelijk zullen
zijn
- Alle goederen waarvan niet bewezen is dat zij aan een der echtgenoten eigen
zijn ingevolge enige wetsbepalingen.
De lasten:
- De schulden aangegaan door beide echtgenoten, gezamenlijk of hoofdelijk
- De schulden aangegaan door een der echtgenoten ten behoeve van de
huishouding en de opvoeding van de kinderen
- De schulden door een der echtgenoten aangegaan in het belang van het
gemeenschappelijk vermogen
- De schulden ten laste van giften, aan de twee echtgenoten gezamenlijk of aan
een van hen gedaan onder beding dat de gegeven of vermaakte goederen
gemeenschappelijk zullen zijn
- De intresten die een bijzaak vormen van de eigen schulden van een der
echtgenoten
- De onderhoudsschulden jegens bloedverwanten in de neerdalende lijn van
een der echtgenoten
- De schulden waarvan niet bewezen is dat zij aan een der echtgenoten eigen
zijn ingevolge enige wetsbepaling.
4
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave..............................................................................................................1
1Huwelijks vermogensrecht..........................................................................................3
1.1Inleiding.................................................................................................................3
1.2Het wettelijk stelsel...............................................................................................3
1.2.1Samenstelling van de vermogens..................................................................3
1.2.2Bestuur van de vermogens............................................................................5
1.2.3Ontbinding van het stelsel..............................................................................5
1.3Huwelijkscontracten..............................................................................................6
1.3.1Algemene opmerkingen.................................................................................6
1.3.2Vorm...............................................................................................................7
1.3.3Inhoud: algemeen..........................................................................................7
1.3.4Scheiding van goederen................................................................................7
1.3.5Algehele gemeenschap van goederen – bedingen tot uitbereiding van de
gemeenschappelijke baten....................................................................................8
2Het intestaat erfrecht...................................................................................................8
2.1Elke inleidende begrippen en voorwaarden om te erven.....................................9
2.2Technieken............................................................................................................9
2.2.1Orde...............................................................................................................9
2.2.2Lijn..................................................................................................................9
2.2.3Graad...........................................................................................................10
2.2.4Kloving..........................................................................................................10
2.2.5Plaatvulling...................................................................................................10
2.3Concrete uitwerking van de technieken..............................................................10
2.3.1Er zijn erfgenamen in de eerste orde...........................................................10
2.3.2Er zijn erfgenamen in de tweede orde.........................................................10
2.3.3Er zijn erfgenamen in de derde orde............................................................11
2.3.4Er zijn erfgenamen in de vierde orde...........................................................11
2.4De situatie van de langstlevende echtgenoot en de langstlevende wettelijke
samenwoner.............................................................................................................11
2.4.1De langstlevende echtgenoot met afstammelingen.....................................11
2.4.2De langstlevende met andere erfgenamen dan kinderen............................11
2.4.3De langstlevende is de enige erfgenaam.....................................................11
2.4.4Wettelijk samenwonenden...........................................................................12
2.5Aanvaarden of verwerpen van de nalatenschap................................................12
1
, 2.5.1Zuiver aanvaarden van de nalatenschap.....................................................12
2.5.2Verwerpen van de nalatenschap..................................................................12
2.5.3Aanvaarden van de nalatenschap onder het voorrecht van
boedelbeschrijving................................................................................................13
2.6Onbeheerde nalatenschap.................................................................................13
3Schenkingen en testamenten....................................................................................13
3.1Schenking...........................................................................................................13
3.1.1Definitie en voorwaarden.............................................................................13
3.1.2Vorm.............................................................................................................14
3.2Testament...........................................................................................................14
3.2.1Definitie – onderscheid tussen schenking en testament.............................14
3.2.2Vorm.............................................................................................................14
3.2.3Inhoud..........................................................................................................15
3.2.4Reservataire erfgenamen.............................................................................15
2
,Familiaal vermogensrecht:
- Huwelijksvermogensrecht
- Erfrecht en testamenten
- Schenkingen
- Bijzondere soorten van familiale schenkingen
1 Huwelijks vermogensrecht
1.1 Inleiding
Het huwelijksvermogensrecht omvat de regels met betrekking tot de
vermogensrechtelijke gevolgen van het huwelijk in de relatie tussen de echtgenoten
zelf en in de relatie tussen echtgenoten en derden. Deze regels zijn opgenomen in
het primair en secundair stelsel. De regels in het primair stelsel gelden voor alle
echtgenoten zonder onderscheid. In het secundaire stelsel is er een zeer grote
keuzevrijheid voor de partners. De keuze van dit stelsel gebeurt bij het
huwelijkscontract, indien er geen huwelijkscontract afgesloten wordt geldt het
wettelijk stelsel. Tijdens het huwelijk kan er nog een contract afgesloten worden of
het bestaande gewijzigd worden. Het huwelijkscontract is tegenwoordig maatwerk en
een instrument voor vermogensplanning.
1.2 Het wettelijk stelsel
Indien de echtgenoten geen huwelijkscontract afsluiten, geldt het wettelijk stelsel
automatisch. Het is het stelsel van scheiding van goederen en gemeenschap van
aanwinsten. Men kan ook opteren voor het wettelijk stelsel, als men bijvoorbeeld
welbepaalde clausules wenst toe te voegen. (langstlevende al, inbreng van een
bepaald onroerend goed).
1.2.1 Samenstelling van de vermogens
Er zijn 3 vermogens die elk positieve (baten, activa) als negatieve (lasten, passiva)
bestanddelen bevatten:
1 Gemeenschappelijk vermogen
2 Eigen vermogen ene echtgenoot
3 Eigen vermogen andere echtgenoot.
1.2.1.1 Baten en lasten van het eigen vermogen
In het Burgerlijk Wetboek wordt bepaald dat 2 categorieën van goederen in het eigen
vermogen vallen
1 Goederen die eigen zijn uit hun aard
Geen bewijs leveren
- Kleding, voorwerpen voor strikt persoonlijk gebruik, literaire of artistieke
eigendomsrechten (het recht zelf, niet de vergoeding), recht op herstel
van persoonlijke lichamelijke of morele schade, recht op een pensioen,
recht op een lijfrente of soortelijke uitkeringen
2 Goederen die eigen zijn mits het bewijs
- De goederen die echtgenoten hebben op het moment van het aangaan
van het huwelijk en ook de goederen ‘om niet’ verkrijgen (als er geen
tegenprestatie voor moet geleverd worden, bij schenking of erfenis)
tijdens het huwelijk. Indien de echtgenoot dit niet kan bewijzen valt dit
goed onder het gemeenschappelijk vermogen.
3
, Het statuut van een bepaalde schuld in de relatie tussen de echtgenoten onderling is
van groot belang als het huwelijk wordt ontbonden. Het is echter niet omdat een
schuld in een welbepaald vermogen valt van de schuldeisers van de betreffende
schuld dat ze hun vordering enkel kunnen verhalen op het vermogen in kwestie.
Schulden die beschouwd worden op het eigen vermogen:
- Schulden die aangegaan werden voor het huwelijk
- Schulden ten laste van erfenissen of schenkingen van 1 van de echtgenoten
tijdens het huwelijk
- Schulden ontstaan uit een strafrechtelijke veroordeling of onregelmatige daad
- Schulden die de echtgenoot heeft aangegaan in het uitsluitend belang van zijn
eigen vermogen.
De schulden die ontstaan uit een persoonlijke of zakelijke zekerheid door een der echtgenoten
gesteld in een ander belang dan dat van het gemeenschappelijk vermogen en de schulden
behorende tot een door een der echtgenoten uitgeoefend beroep dat hem verboden is
krachtens artikel 216, of ontstaan uit handelingen die een der echtgenoten niet mocht
verrichten zonder de medewerking van de andere echtgenoot of zonder rechtelijke
machtiging.
1.2.1.2 Baten en lasten van het gemeenschappelijk vermogen
Het uitgangspunt is dat er een vermoeden bestaat.
Gemeenschappelijk vermogen zijn alle goederen en schulden waarvan niet bewezen
is dat ze eigen zijn, of die niet eigen zijn uit hun aard.
De baten:
- De inkomsten uit de beroepsbezigheid van elk der echtgenoten, alle
inkomsten of vergoedingen die ze vervangen of aanvullen, evenals de
inkomsten uit openbare of particulier mandaten
- De vruchten, inkomsten, intresten van hun eigen goederen
- De goederen geschonken of vermaakt aan de twee echtgenoten samen of
aan een van hen onder beding dat die goederen gemeenschappelijk zullen
zijn
- Alle goederen waarvan niet bewezen is dat zij aan een der echtgenoten eigen
zijn ingevolge enige wetsbepalingen.
De lasten:
- De schulden aangegaan door beide echtgenoten, gezamenlijk of hoofdelijk
- De schulden aangegaan door een der echtgenoten ten behoeve van de
huishouding en de opvoeding van de kinderen
- De schulden door een der echtgenoten aangegaan in het belang van het
gemeenschappelijk vermogen
- De schulden ten laste van giften, aan de twee echtgenoten gezamenlijk of aan
een van hen gedaan onder beding dat de gegeven of vermaakte goederen
gemeenschappelijk zullen zijn
- De intresten die een bijzaak vormen van de eigen schulden van een der
echtgenoten
- De onderhoudsschulden jegens bloedverwanten in de neerdalende lijn van
een der echtgenoten
- De schulden waarvan niet bewezen is dat zij aan een der echtgenoten eigen
zijn ingevolge enige wetsbepaling.
4
