Sociologie
Hoofdstuk 1: Wat bestudeert de sociologie?
Wat is ‘het sociale’?
1. Communicatie
= betrokkenheid op elkaar
2. Interacties tussen mensen
3. Samenwerken
4. Samenleven
5. Interesse in mensen
6. Mensen willen versterken
Met wat houdt sociologie zich bezig?
Het analyseren hoe een morele kwaliteit vorm krijgt door
socialisatieprocessen.
= studie voor het sociale
Het sociale als: een feit
! bende van Menen kennen – linken aan leerstof
→ analyseren hoe mensen, groepen, opleidingen en werkveld deze
morele kwaliteit benoemen, vorm geven en beoordelen.
Noodzakelijk voor sociale groepen
,Het sociale in twee dimensies: sociaal als morele kwaliteit
Betrokkenheid op de samenleving (ver)
Voor wie?
1. grotere gemeenschap,
2. sociale systeem
→ zorg voor de gemeenschap, Iedereen heeft recht op een
menswaardig bestaan
Wat zijn de morele kwaliteiten van de samenleving?
1. sociale rechtvaardigheid
2. solidariteit
Bv: sociale zekerheid, bijstand
Betrokkenheid op de
medemens (hor)
DE - Sociale relaties, interacties
= mijn gedrag heeft invloed op dat
MENS
van anderen
- de anderen willen helpen
Wat zijn de morele kwaliteiten?
1. Empathie
2. Liefdadigheid
Het sociale in twee dimensies: sociaal als feitelijkheid
,Basisschema
1. Het systeem beïnvloed de actor (sociale
beïnvloeding/bepaaldheid)
Bv: Hoe we ons in de les gedragen is niet hetzelfde zoals bij
onze vrienden
2. De actor beïnvloed het systeem (sociale constructie)
Bv: De leerkracht komt elke les 10 minuten te laat → Wat ze
doet bepaalt het systeem → Ze creëert een andere realiteit →
Het systeem zal de leerlingen hun gedrag beïnvloeden → het
gedrag wordt aangepast aan de realiteit
Circulaire causaliteit: Wisselwerking tussen actor en systeem
die een nieuwe realiteit weergeeft. Mensen maken hun sociale
context en worden er tezelfdertijd door bepaald.
Wordt gekenmerkt door
Sociale constructie van de sociale werkelijkheid
1. Men gaat het sociale analyseren vanuit het sociaal handelen,
en van daaruit sociale systemen afleiden.
,2. onderzoek hoe de sociale werkelijkheid nu eigenlijk wordt
gevormd door de actoren die er deel van uitmaken
Sociale bepaaldheid van de sociale werkelijkheid
1. Men gaat het sociale analyseren door te vertrekken vanuit de
gemeenschap (= het systeem om het sociaal handelen te
verklaren)
2. Onderzoek hoe sociale systemen een invloed uitoefenen op
het sociaal handelen van actoren (met eigen kenmerken en
wetmatigheden)
Max Weber vs Emile Durkheim
Veel sociologen kiezen voor 1 van de 2 perspectieven om de
sociale werkelijkheid te benaderen en te vatten.
Bij welke perspectieven hoort sociale werkelijkheid dan?
Beide: we maken ons sociale milieu en we worden bepaald
door deze sociale omgeving.
We maken onze relatie, maar hoe we die maken wordt bepaald
door de verwachtingen, normen, die gelden binnen de
gemeenschap waarin we die relatie maken.
Zowel de agenvy als de structure-theorieën bestuderen en
verklaren hoe agency naar structure overgaat en omgekeerd.
Weber
= Grondlegger sociologie, ‘verstehende’ sociologie
Wat zei hij?
Weber beschouw het als de taak van sociologen om het sociaal
handelen te begrijpen, en hiervoor hanteert hij ideaaltypes.
! Hulpmiddel om sociale feiten en maatschappelijke situaties te
beschrijven: de essentiële kenmerken en hun onderling
verband van het fenomeen worden benoemd
De werkelijkheid = genuanceerder dan het ideaaltype
MAAR! het helpt het begrijpen hoe betekenis wordt gegeven
= Hij staat aan de basis van het interpretatieve
methodologische paradigma
,De actor
Wie is dat?
• Individu
• Groep
• Organisatie
• Samenleving
Degene die SOCIAAL HANDELT
Het Actorperspectief
= Focus op de interactie, interageren van actoren
Interactie: wederzijdse beïnvloeding
Wanneer wordt gedrag handelen?
Wanneer je gedrag een specifiek doel heeft. Het is niet sociaal.
Sociaal handelen: handelen gericht op ‘de ander’. Analyse van
hoe mensen en subsystemen in en door interactie, in
wederzijdse beïnvloeding met mekaar het sociale vorm geven
Wanneer?
In de toekomst, het heden en het verleden
Bv: tegen iemand fietsen: ‘ow sorry’
Agency: focus op het interageren
Actor (sociaal handelen) Systeem
→ De actor wordt gekenmerkt door sociaal handelen
Waarom handelt iemand zo?
Kijken welke betekenis de actor aan het sociaal handelen
geeft.
, 1.3.1 Typologie van sociaal handelen bij Weber
1. Affectief sociaal handelen
= Bepaald door Emotie / onbewust en niet rationeel
Bv: passionele moord, een impulsieve daad, Lloret katapult
2. Traditioneel sociaal handelen
= Bepaald door gewoonte/traditie; onafhankelijk van de
zinvolheid ervan; omdat het zo hoort
Bv: voor de kerk trouwen omdat ‘het zo hoort’
3. Waarderationeel handelen
= Waarden en normen die je belangrijk vindt
Bepaald door de overtuiging dat dit handelen op zich een
ethische, religieuze, esthetische of sociale waarde
vertegenwoordigt
Bv: voor de kerk trouwen uit religieuze overtuiging
4. Doelrationeel sociaal handelen / instrumenteel
rationeel sociaal handelen
= Gericht op het bereiken van een concreet vooropgesteld
doel; rationele afweging van doelen en middelen met het oog
op het bereiken van de vooropgestelde doelstellingen
Bv: voor de kerk trouwen om verre kennissen de kans te
geven ‘erbij’ te zijn en cadeaus af te geven zonder hen te
moeten uitnodigen voor het avondfeest.
Dia 15 en 16 voorbeeld
Hoofdstuk 1: Wat bestudeert de sociologie?
Wat is ‘het sociale’?
1. Communicatie
= betrokkenheid op elkaar
2. Interacties tussen mensen
3. Samenwerken
4. Samenleven
5. Interesse in mensen
6. Mensen willen versterken
Met wat houdt sociologie zich bezig?
Het analyseren hoe een morele kwaliteit vorm krijgt door
socialisatieprocessen.
= studie voor het sociale
Het sociale als: een feit
! bende van Menen kennen – linken aan leerstof
→ analyseren hoe mensen, groepen, opleidingen en werkveld deze
morele kwaliteit benoemen, vorm geven en beoordelen.
Noodzakelijk voor sociale groepen
,Het sociale in twee dimensies: sociaal als morele kwaliteit
Betrokkenheid op de samenleving (ver)
Voor wie?
1. grotere gemeenschap,
2. sociale systeem
→ zorg voor de gemeenschap, Iedereen heeft recht op een
menswaardig bestaan
Wat zijn de morele kwaliteiten van de samenleving?
1. sociale rechtvaardigheid
2. solidariteit
Bv: sociale zekerheid, bijstand
Betrokkenheid op de
medemens (hor)
DE - Sociale relaties, interacties
= mijn gedrag heeft invloed op dat
MENS
van anderen
- de anderen willen helpen
Wat zijn de morele kwaliteiten?
1. Empathie
2. Liefdadigheid
Het sociale in twee dimensies: sociaal als feitelijkheid
,Basisschema
1. Het systeem beïnvloed de actor (sociale
beïnvloeding/bepaaldheid)
Bv: Hoe we ons in de les gedragen is niet hetzelfde zoals bij
onze vrienden
2. De actor beïnvloed het systeem (sociale constructie)
Bv: De leerkracht komt elke les 10 minuten te laat → Wat ze
doet bepaalt het systeem → Ze creëert een andere realiteit →
Het systeem zal de leerlingen hun gedrag beïnvloeden → het
gedrag wordt aangepast aan de realiteit
Circulaire causaliteit: Wisselwerking tussen actor en systeem
die een nieuwe realiteit weergeeft. Mensen maken hun sociale
context en worden er tezelfdertijd door bepaald.
Wordt gekenmerkt door
Sociale constructie van de sociale werkelijkheid
1. Men gaat het sociale analyseren vanuit het sociaal handelen,
en van daaruit sociale systemen afleiden.
,2. onderzoek hoe de sociale werkelijkheid nu eigenlijk wordt
gevormd door de actoren die er deel van uitmaken
Sociale bepaaldheid van de sociale werkelijkheid
1. Men gaat het sociale analyseren door te vertrekken vanuit de
gemeenschap (= het systeem om het sociaal handelen te
verklaren)
2. Onderzoek hoe sociale systemen een invloed uitoefenen op
het sociaal handelen van actoren (met eigen kenmerken en
wetmatigheden)
Max Weber vs Emile Durkheim
Veel sociologen kiezen voor 1 van de 2 perspectieven om de
sociale werkelijkheid te benaderen en te vatten.
Bij welke perspectieven hoort sociale werkelijkheid dan?
Beide: we maken ons sociale milieu en we worden bepaald
door deze sociale omgeving.
We maken onze relatie, maar hoe we die maken wordt bepaald
door de verwachtingen, normen, die gelden binnen de
gemeenschap waarin we die relatie maken.
Zowel de agenvy als de structure-theorieën bestuderen en
verklaren hoe agency naar structure overgaat en omgekeerd.
Weber
= Grondlegger sociologie, ‘verstehende’ sociologie
Wat zei hij?
Weber beschouw het als de taak van sociologen om het sociaal
handelen te begrijpen, en hiervoor hanteert hij ideaaltypes.
! Hulpmiddel om sociale feiten en maatschappelijke situaties te
beschrijven: de essentiële kenmerken en hun onderling
verband van het fenomeen worden benoemd
De werkelijkheid = genuanceerder dan het ideaaltype
MAAR! het helpt het begrijpen hoe betekenis wordt gegeven
= Hij staat aan de basis van het interpretatieve
methodologische paradigma
,De actor
Wie is dat?
• Individu
• Groep
• Organisatie
• Samenleving
Degene die SOCIAAL HANDELT
Het Actorperspectief
= Focus op de interactie, interageren van actoren
Interactie: wederzijdse beïnvloeding
Wanneer wordt gedrag handelen?
Wanneer je gedrag een specifiek doel heeft. Het is niet sociaal.
Sociaal handelen: handelen gericht op ‘de ander’. Analyse van
hoe mensen en subsystemen in en door interactie, in
wederzijdse beïnvloeding met mekaar het sociale vorm geven
Wanneer?
In de toekomst, het heden en het verleden
Bv: tegen iemand fietsen: ‘ow sorry’
Agency: focus op het interageren
Actor (sociaal handelen) Systeem
→ De actor wordt gekenmerkt door sociaal handelen
Waarom handelt iemand zo?
Kijken welke betekenis de actor aan het sociaal handelen
geeft.
, 1.3.1 Typologie van sociaal handelen bij Weber
1. Affectief sociaal handelen
= Bepaald door Emotie / onbewust en niet rationeel
Bv: passionele moord, een impulsieve daad, Lloret katapult
2. Traditioneel sociaal handelen
= Bepaald door gewoonte/traditie; onafhankelijk van de
zinvolheid ervan; omdat het zo hoort
Bv: voor de kerk trouwen omdat ‘het zo hoort’
3. Waarderationeel handelen
= Waarden en normen die je belangrijk vindt
Bepaald door de overtuiging dat dit handelen op zich een
ethische, religieuze, esthetische of sociale waarde
vertegenwoordigt
Bv: voor de kerk trouwen uit religieuze overtuiging
4. Doelrationeel sociaal handelen / instrumenteel
rationeel sociaal handelen
= Gericht op het bereiken van een concreet vooropgesteld
doel; rationele afweging van doelen en middelen met het oog
op het bereiken van de vooropgestelde doelstellingen
Bv: voor de kerk trouwen om verre kennissen de kans te
geven ‘erbij’ te zijn en cadeaus af te geven zonder hen te
moeten uitnodigen voor het avondfeest.
Dia 15 en 16 voorbeeld
