Samenvatting Zorgthema 1: Dagelijkse zorg: Anatomie en Fysiologie

Dagelijkse zorg: Anatomie en Fysiologie
Inleidende beschouwing:
- Anatomie= studie van de bouw menselijk lichaam
- Fysiologie = hoe lichaamsfuncties werken
(Ze zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden)

 Basiswetenschap
o Grondige kennis van normale werking geeft later beter inzicht in ziekteprocessen
o Eigen taal Terminologia Anatomica
 Iedereen spreekt dezelfde taal
 Weinig tot geen verwarring tussen zorgverleners
 Menselijk lichaam
o 11 orgaanstelsels -> werken samen en zijn onderling afhankelijk met elkaar
o Streven naar een stabiele werking= HOMEOSTASE (stabiel intern milieu)
o Homeostatische regulering= aanpassingen van de fysiologische processen die
moeten zorgen voor het handhaven van de homeostase
Receptor (gevoelig voor verandering of prikkel)  besturingscentrum (ontvangt en verwerkt informatie)  effector
(reageert op signalen van besturingscentrum en deze versterkt of gaat de prikkel tegen)




Weefsels (hoofdstuk 4: Het weefselniveau)
Handboek p.114 tot 151

Differentiatie van cellen:
- Cellen kunnen niet alle functies aan
- Uitschakelen van gen zorgt voor specialisatie van de cel =differentiatie
- Samenwerking van cellen met eenzelfde specialisatie – cluster van cellen met eenzelfde
specialisatie = weefsel
- Leer van de weefsels = histologie


4 basisweefseltypen
1) Dekweefsels
2) Bindweefsels
3) Spierweefsel
4) Zenuwweefsel

1. DEKWEEFSEL (epitheel) (synoniemen)

Wat is het?
- Weefsels die structuren bekleden -> bedekken in- of uitwendige oppervlakten
- Klieren -> scheiden producten af
Wat zijn de kenmerken?
- Structuur -> cellen dicht opeen geplakt
- Oppervlak
o Vrij oppervlak blootgesteld aan omgeving
o Inwendig compartiment
o Inwendige transportbuis

, - Basaalmembraan = verbindt de weefsels met onderliggende structuren
- Avasculair = er zijn geen bloedvaten, afwezigheid bloedvaten
- Regeneratie = constante vervanging cellen

Functies dekweefsel
1) Fysieke bescherming
o Bescherming tegen externe invloeden en schadelijke stoffen
Vb. schaven, uitdroging, chemische stoffen, bacteriën, micro organismen
2) Doorlaatbaarheid reguleren
o Alle stoffen die in en uit het lichaam gaan moeten door dekweefsel
o Sommige dekweefsels zijn goed doorlaatbaar andere bijna ondoorlaatbaar
3) Zintuigfunctie
o Nemen veranderingen waar in omgeving
o Geven info door aan zenuwstelsel -> vb. tastzintuig in de huid
4) Vorming gespecialiseerde klierproducten
o Kliercellen = dekweefselcellen die klierproducten vormen
 Exocriene klieren (naar buiten toe)
 Afgeven klierproduct aan oppervlak dekweefsel
Vb. enzymen, zweet, melk
 Endocriene klieren (naar binnen toe, hormonen)
 Afgeven klierproduct aan omringd weefselvocht of bloed =
HORMONEN

Epitheel oppervlak
- Is een Apicaal oppervlak (bovenste oppervlak)
o Is blootgesteld aan een interne of externe omgeving
o Heeft gespecialiseerde structuren
 Vb: Microvili: vooral op plaatsen voor opname/afgifte (sterke oppervlaktevergroting)
Trilharen: gecoördineerde beweging om stoffen te verplaatsen
- Basaalmembraan
o Stevige binding tussen dekweefsel en onderliggende bindweefsels
o Bestaat uit een netwerk van eiwitvezels – bevat GEEN cellen
 Functies:
 Stevigheid en weerstand tegen vervorming
 Barrière tegen verplaatsing eiwitten en andere moleculen vanuit
bindweefsel richting dekweefsel

,- Vernieuwing en herstel van dekweefsel
o Permanente vernieuwing nodig van dekweefsel
 Sommige leven maar 1 dag door blootstelling aan mechanische slijtage,
micro organismen, chemische stoffen,…
 Handhaving door voortdurende deling van ongedifferentieerde cellen
(stamcellen) in de diepste lagen van het dekweefsel

- Soorten Dekweefsel?
o Indeling aan de hand van:
 Aantal cellagen = 2 typen gelaagdheid
 Eenlaging
o 1 laag boven het basaalmembraan
o Dun, kwetsbaar, weinig beschermend
plaatsen voor opname/afgifte
 Meerlagig / gelaagd
o Betere bescherming
plaatsen met mechanische of chemische belasting
 celvorm van de buitenste cellaag = 3 celtypen
 Plaveiselepitheel = dunne afgevlakte cellen, kern in het dikste
gedeelte van de cel
 Kubisch epitheel = eerder vierkante cellen
 Cilindrisch epitheel = grotere smallere cellen

, - Soorten
o Klierepitheel
 Vorming exo- of endocriene klierproducten
 Exocrien: via afvoerbuis naar uit- of inwendig oppervlak
 Endocrien (HORMOON MEESTAL) : zonder afvoerbuis naar bloed of
weefselvocht
 Mechanisme van uitscheiding (exocriene klieren)
 Merocrien
o Via exocytose (afgeven stoffen buitenwereld) vorming van mucine
(slijm) dat de vreemde stoffen en micro-organismen omvat