Hoofdstuk 10: Het endocriene stelsel
Introductie
Endocrien stelsel omvat 30-tal chemische stoffen = hormonen
Behoort tot de regulerende stelsel (samen met het zenuwstelsel)
- Neuro-endocrien systeem
- Belangrijke rol bij het handhaven van de homeostase
o Zenuwstelsel: snelle reacties
o Hormoonstelsel: reageert trager, maar verandering duurt langer
Twee verschillende producenten:
- Endocriene klieren
- Weefselhormonen: specifieke weefsels die in staat wijn om hormonen te produceren
Doel: cel te laten functioneren
Belangrijk: hormonen verplaatsen zich via de bloedbaan:
- Afgifte door de hormoonproducent
- Vervoer via bloed naar de doelcel (= specifieke receptor op de doelcel)
Zenuw versus endocrien stelsel
- Werking berust op de afgifte van chemische stoffen die zich binden aan specifieke
receptoren op doelcellen
Beide stelsel hebben verschillende chemische signaalstoffen gemeenschappelijk:
- Afgifte ter hoogte van een synaps: neuro transmitter (zenuwstelsel)
- Afgifte ter hoogte van de bloedbaan: hormoon (hormoonstelsel)
- Soms zelfde benaming van de afgegeven stof: adrenaline en noradrenaline
Beide stelsel worden (hoofdzakelijk) gereguleerd via een negatieve terugkoppeling
Doel: homeostase te handhaven
, Overzicht hormoonklieren en geproduceerde hormonen
Hypofyse:
Adenohypofyse
- Neurohypofyse
- Schildklier
Bijschildklieren
Bijnieren:
- Cortex:
o Glucocorticoiden
o Mineralcorticoiden
o Androgene steroiden
- Merg
Ovaria/ testis
Endocriene pancreas
Epifyse
Hormoonwerking
Drie groepen van hormonen (indeling op basis van hun structuur)
Aminozuurderivaten: bouw lijkt op de structuur van aminozuur
Peptidehormonen: ketens can aminozuren
Steroidhormonen: afgeleiden van cholesterol
Eiwitten bepalen alle cellulaire structuren en functies
Stuctuureiwit: geeft de cel zijn algemene vorm
Enzymen: regelen de celstofwisseling
Hormonen?
Invloed op het functioneren van de cel, doordat ze het type, de activiteit, plaats of hoeveelheid
van belangrijke enzymen en structurele eiwitten in de doelcellen wijzigen
Voorwaarde is de juiste koppeling tussen hormoon en specifieke receptor
Binding veroorzaakt een verandering in de
activiteiten van de cel
Plasmamembraanreceptoren:
Hormoon bindt zich op het plasmamembraan: heeft
geen directe invloed op activiteit van de cel
Werking met twee signaalstoffen:
- Eerste signaalstof (is het hormoon dat zich
bindt op de receptor in het plasmamembraan)
- Hierdoor ontstaat de vorming van een tweede
signaalstof
o Deze kan activiteit van cel wijzigen
Introductie
Endocrien stelsel omvat 30-tal chemische stoffen = hormonen
Behoort tot de regulerende stelsel (samen met het zenuwstelsel)
- Neuro-endocrien systeem
- Belangrijke rol bij het handhaven van de homeostase
o Zenuwstelsel: snelle reacties
o Hormoonstelsel: reageert trager, maar verandering duurt langer
Twee verschillende producenten:
- Endocriene klieren
- Weefselhormonen: specifieke weefsels die in staat wijn om hormonen te produceren
Doel: cel te laten functioneren
Belangrijk: hormonen verplaatsen zich via de bloedbaan:
- Afgifte door de hormoonproducent
- Vervoer via bloed naar de doelcel (= specifieke receptor op de doelcel)
Zenuw versus endocrien stelsel
- Werking berust op de afgifte van chemische stoffen die zich binden aan specifieke
receptoren op doelcellen
Beide stelsel hebben verschillende chemische signaalstoffen gemeenschappelijk:
- Afgifte ter hoogte van een synaps: neuro transmitter (zenuwstelsel)
- Afgifte ter hoogte van de bloedbaan: hormoon (hormoonstelsel)
- Soms zelfde benaming van de afgegeven stof: adrenaline en noradrenaline
Beide stelsel worden (hoofdzakelijk) gereguleerd via een negatieve terugkoppeling
Doel: homeostase te handhaven
, Overzicht hormoonklieren en geproduceerde hormonen
Hypofyse:
Adenohypofyse
- Neurohypofyse
- Schildklier
Bijschildklieren
Bijnieren:
- Cortex:
o Glucocorticoiden
o Mineralcorticoiden
o Androgene steroiden
- Merg
Ovaria/ testis
Endocriene pancreas
Epifyse
Hormoonwerking
Drie groepen van hormonen (indeling op basis van hun structuur)
Aminozuurderivaten: bouw lijkt op de structuur van aminozuur
Peptidehormonen: ketens can aminozuren
Steroidhormonen: afgeleiden van cholesterol
Eiwitten bepalen alle cellulaire structuren en functies
Stuctuureiwit: geeft de cel zijn algemene vorm
Enzymen: regelen de celstofwisseling
Hormonen?
Invloed op het functioneren van de cel, doordat ze het type, de activiteit, plaats of hoeveelheid
van belangrijke enzymen en structurele eiwitten in de doelcellen wijzigen
Voorwaarde is de juiste koppeling tussen hormoon en specifieke receptor
Binding veroorzaakt een verandering in de
activiteiten van de cel
Plasmamembraanreceptoren:
Hormoon bindt zich op het plasmamembraan: heeft
geen directe invloed op activiteit van de cel
Werking met twee signaalstoffen:
- Eerste signaalstof (is het hormoon dat zich
bindt op de receptor in het plasmamembraan)
- Hierdoor ontstaat de vorming van een tweede
signaalstof
o Deze kan activiteit van cel wijzigen
