1
Fysiologie
Placentaire ontwikkeling en functies
1. Stadia van de innesteling
- Ovum bevrucht eicel delen.
o Ontwikkeling morula
o Volgende deling blastula na 60 uur ovulatie of uterus bereikt
ontwikkeling tot blastocyste bestaat uit holte of blastocoel omgeven
door trofoblastmantel en kiemknop of embryoblast.
o Innesteling begint ong. 6½ dagen na de bevruchting
- Dag 8:
o Trofoblast doorbreekt actief het epitheel v.d. uterus dringt endometrium
binnen
o Uit trophoblastmantel Ontstaan 2lagen :
centrale cytotrofoblast ( met duidelijke celgrenzen)
syncytiotrofoblast (zonder celgrenzen)
- Dag 9:
o Kiem graaft zich dieper in endometrium
o Ontstane wonde in endometrium wordt afgesloten door fibrinestof.
o Syncytiotrofoblast vormt vacuolen die vloeien samen tot lacunes met
grillige vorm
- Dag 11-13
o Kiem volledig ingebed in uteruswand.
o Fibrinestof verdwijnt
o Uterusepitheel groeit volledig dicht over bres
o Capillairen van endometrium verwijden tot sinussen en verbinden
spiraalarteriën van de uterus met spiraalvenen.
o Lacunes van syncytiotrofoblast komen in verband met de capillaire
sinussen waardoor moederlijk bloed in lacunesysteem van de trofoblast
vloeit.
o Gelijktijdig met nidatie en implantatie het baarmoederslijmvlies
‘gedecidualiseerd’ wordt
o Proces wordt door embryo in gang gezet door secretie van prostaglandines
en HCG
toename vaatdoorlaatbaarheid van stroma en secretoire activiteit v.d.
endometrium.
Oedeemvorming op extravasatie van macrofagen.
(net zoals bij een ontstekingsreactie)
o Decidualisatie blijkt immunosuppressief effect Wordt versterkt door
productie van:
o HLA-G door cytotrofoblastcellen
o hoge progesteronconcentratie
o lokaal sterke toename van deciduaspecifieke immunocompetente cellen.
, 2
- Dag 13-14
o Ontstaan primaire vili of vlokken uit cytotrofoblast.
o Vertakken zich in secundaire vili die uitstulpen in samengevloeide lacunes.
Hieruit Ontwikkelen in intervilleuze ruimten
o Verdere ontwikkeling tertiaire vili.
Hier komt de placenta komt tot ontwikkeling
o Tertiaire vili uitwisseling tussen materneel en foetaal bloed.
Naarmate de Implantatie voortschrijdt
- Trofoblast differentieert in 3 celtypes:
o Vloktrofoblast (Wordt later uitwisselingsoppervlak)
o Hechttrofoblast (zorgt voor verankering v.d. placenta aan gedecidualiseerd
endometrium)
o Intravasculaire trofoblast (verandert moederlijke spiraalarteriën in
eindarteriën met een sterk verhoogde perfusiecapaciteit)
o Belangrijk om te merken:
Trofoblastcellen direct na implantatie snel tempo gaan
vermenigvuldigen en daarbij grote hoeveelheden HCG gaan
produceren dat ervoor zal zorgen dat het corpus luteum wordt in
stand gehouden de 1ste maanden en stimuleert productie van
andere hormonen. (BV. Progesteron en oestrogenen)
- 5de en 6de week amenorree
o Embryonaal hart begint te kloppen waarmee het de circulatie op gang
gezet
o 2 weken later via navelstreng een verbinding met vaatbed in extra-
embryonale trofoblast waarna het embryo Zijn zuurstofopname via
diffusie vanuit de decidua kan opschroeven
De placenta.
Ontwikkeling
- Iedere primaire vlok groeit tot 1 foetale uitwisselingseenheid of cotyledon.
- Placenta bevat 15 tot 20 cotyledonen
- Coteyledon verankerd aan decidua doormiddel van een hechtvlok
- Week 5-6 vascularisatie
- Week 7 verbinding tussen villeuze en embryonale vaatbed via de navelstreng
- Op gang komen intervilleuze perfusie ontstaan direct uitwisseling tussen moederlijk
en foetaal bloed functionele placenta
Kenmerken v.d. volwassen placenta
- Volwassen placenta beslaat 25-30% v.h. uterusopp.
- Opp. der vili 4-14 m2
- Diameter tussen 15-25 cm
- Dikte: 3-5 cm
- Gewicht: 500-600g = 1/7de v.h. foetale gewicht
- Moederzijde: septa placentae aangeduid liggen tussen cotyledonen
, 3
Fysiologie v.d. placenta
Functie v.d. placenta:
- Uitwisseling van allerlei stoffen tussen moeder en kind.
- Vorm een barrière en filter.
- Belangrijke productieorgaan voor zowel metabole als endocriene stoffen.
De placenta als uitwisselingsorgaan
o Verzorgt de uitwisseling van voedingsstoffen, bloedgassen en afvalstoffen tussen
moeder en foetus.
o Kan op verschillende manier gebeuren
o Bloedgassen, ketonen, vetzuren en vetoplosbare vitaminen via passieve
diffusie uitgewisseld Worden geen energie vereist en wordt dus uitsluitend
bepaald door:
Concentratiegradiënt
Diffusieconstante
Bloedstroom aan weerzijden van placentaire membraan
belangrijk voor stoffen die zorgen voor behoud van
biochemische homeostase + bescherming tegen plotse dood.
o Eerste maanden v.d. zwangerschap placentair membraan nog dik onvoldoende
ontwikkeld permeabiliteit laag
o Oppervlakte placenta is klein diffusiecapaciteit initieel laag
o Permeabiliteit neemt toe als de zwangerschap vordert verdunnen van de membraan
+ expansie van de oppervlak van de placenta waardoor er een enorme stijging
optreed.
Gefaciliteerde diffusie: glucose passeren de placenta niet door diffusie
Glucosetransport hoger dan passief transport
o Mogelijk omdat glucose de eigenschap bezit om indirect te profiteren van het
NA/K transport
o Andere vormen van transport kosten wel energie ofwel omdat er gebruik wordt
gemaakt van carriers zoals aminozuren, wateroplosbare vitaminen, ionen of
sporenelementen of van pinocytose zoals transport door eiwitten
De placenta als barrière en filter
Placenta moet ervoor zorgen dat:
o Embryo niet wordt afgestoten door de moeder
o Foetus met zwakke immuunsysteem moet beschermd worden tegen micro-
organismen en potentieel schadelijke stoffen.
o Fysieke barrière door productie van immunosuppressieve stoffen zoals cytokines,
prostaglandines, hormonen.
o Trofoblast specifieke moleculen produceert normale afweersysteem onderdrukken
o Zwangerschap vordert: moederlijke IgG-antistoffen naar het foetale bloed
overgebracht naar neonaat gedurende de eerste 3-6 maanden passieve
bescherming tegen allerlei relevante micro-organismen geniet.
, 4
De placenta als productieorganen
Placenta produceert:
o Belangrijke nutriënten voor de foetus
Gevorderde zwangerschap:
o Hoge metabole activiteit
o 1/2 v.d. uteroplacentaire zuurstofopname + 2/3 v.d. uteroplacentaire
glucoseopname door placenta wordt verbruikt.
o 60% glucose afgebroken tot melkzuur en naar foetus afgescheiden, melkzuur
belangrijkste voedingstof
o en een deel naar moeder uitgescheiden en in lever wordt omgezet in glucose
og glucogeen
Glutamine of glycine
o Belangrijke stoffen geproduceerd door placenta
o Foetale opname hoger dan uteroplacentaire opname
o Placenta zowel aanmaak melkzuur en glutamine belangrijke foetale
voedselvoorzieningen
Placenta:
o Aanmaak cholesterol groot belang eigen grote steroïdsynthese van voldoende
precursors voorzien.
o Hormonen en bio-actieve stoffen uitscheiden speelt een grote rol in communicatie
met de moeder(bijnier en hypofyse) en foetus (bijnier)
o aanmaak van de stoffen vindt plaats in synctiotrofoblast
HCG:
o Piek tussen 8ste en 10de week
o Stijgt in concentratie van praktisch alle andere placentaire stoffen als een functie v.h.
placentagewicht
foeto-placentaire eenheid: harmonieus geheel van organen die hormonen
secreteren, elkaar aanvullen en beïnvloeden
Overzicht van hormonen die door de placenta worden geproduceerd
HCG - Belangrijk biologischeffect
= Humaan chorion - Klinische gebruik in zwangerschaptesten (bloed en
gonadotrofine urine)
- Belangrijkste effect:
o Onderhoud van het corpus luteum tijdens
de zwangerschap
- kan aangetoont worden in het bloed vanaf 8ste dag
na pvulatie of 1a2 dagen na inplanting
- beeikt peikwaarde ronde de 10e week
- daalt terug 2weken na de geboorte
HPl - stimuleert groei van de borsten
= Humaan placental - blijft stijgen gedurende de zwangerschap
Fysiologie
Placentaire ontwikkeling en functies
1. Stadia van de innesteling
- Ovum bevrucht eicel delen.
o Ontwikkeling morula
o Volgende deling blastula na 60 uur ovulatie of uterus bereikt
ontwikkeling tot blastocyste bestaat uit holte of blastocoel omgeven
door trofoblastmantel en kiemknop of embryoblast.
o Innesteling begint ong. 6½ dagen na de bevruchting
- Dag 8:
o Trofoblast doorbreekt actief het epitheel v.d. uterus dringt endometrium
binnen
o Uit trophoblastmantel Ontstaan 2lagen :
centrale cytotrofoblast ( met duidelijke celgrenzen)
syncytiotrofoblast (zonder celgrenzen)
- Dag 9:
o Kiem graaft zich dieper in endometrium
o Ontstane wonde in endometrium wordt afgesloten door fibrinestof.
o Syncytiotrofoblast vormt vacuolen die vloeien samen tot lacunes met
grillige vorm
- Dag 11-13
o Kiem volledig ingebed in uteruswand.
o Fibrinestof verdwijnt
o Uterusepitheel groeit volledig dicht over bres
o Capillairen van endometrium verwijden tot sinussen en verbinden
spiraalarteriën van de uterus met spiraalvenen.
o Lacunes van syncytiotrofoblast komen in verband met de capillaire
sinussen waardoor moederlijk bloed in lacunesysteem van de trofoblast
vloeit.
o Gelijktijdig met nidatie en implantatie het baarmoederslijmvlies
‘gedecidualiseerd’ wordt
o Proces wordt door embryo in gang gezet door secretie van prostaglandines
en HCG
toename vaatdoorlaatbaarheid van stroma en secretoire activiteit v.d.
endometrium.
Oedeemvorming op extravasatie van macrofagen.
(net zoals bij een ontstekingsreactie)
o Decidualisatie blijkt immunosuppressief effect Wordt versterkt door
productie van:
o HLA-G door cytotrofoblastcellen
o hoge progesteronconcentratie
o lokaal sterke toename van deciduaspecifieke immunocompetente cellen.
, 2
- Dag 13-14
o Ontstaan primaire vili of vlokken uit cytotrofoblast.
o Vertakken zich in secundaire vili die uitstulpen in samengevloeide lacunes.
Hieruit Ontwikkelen in intervilleuze ruimten
o Verdere ontwikkeling tertiaire vili.
Hier komt de placenta komt tot ontwikkeling
o Tertiaire vili uitwisseling tussen materneel en foetaal bloed.
Naarmate de Implantatie voortschrijdt
- Trofoblast differentieert in 3 celtypes:
o Vloktrofoblast (Wordt later uitwisselingsoppervlak)
o Hechttrofoblast (zorgt voor verankering v.d. placenta aan gedecidualiseerd
endometrium)
o Intravasculaire trofoblast (verandert moederlijke spiraalarteriën in
eindarteriën met een sterk verhoogde perfusiecapaciteit)
o Belangrijk om te merken:
Trofoblastcellen direct na implantatie snel tempo gaan
vermenigvuldigen en daarbij grote hoeveelheden HCG gaan
produceren dat ervoor zal zorgen dat het corpus luteum wordt in
stand gehouden de 1ste maanden en stimuleert productie van
andere hormonen. (BV. Progesteron en oestrogenen)
- 5de en 6de week amenorree
o Embryonaal hart begint te kloppen waarmee het de circulatie op gang
gezet
o 2 weken later via navelstreng een verbinding met vaatbed in extra-
embryonale trofoblast waarna het embryo Zijn zuurstofopname via
diffusie vanuit de decidua kan opschroeven
De placenta.
Ontwikkeling
- Iedere primaire vlok groeit tot 1 foetale uitwisselingseenheid of cotyledon.
- Placenta bevat 15 tot 20 cotyledonen
- Coteyledon verankerd aan decidua doormiddel van een hechtvlok
- Week 5-6 vascularisatie
- Week 7 verbinding tussen villeuze en embryonale vaatbed via de navelstreng
- Op gang komen intervilleuze perfusie ontstaan direct uitwisseling tussen moederlijk
en foetaal bloed functionele placenta
Kenmerken v.d. volwassen placenta
- Volwassen placenta beslaat 25-30% v.h. uterusopp.
- Opp. der vili 4-14 m2
- Diameter tussen 15-25 cm
- Dikte: 3-5 cm
- Gewicht: 500-600g = 1/7de v.h. foetale gewicht
- Moederzijde: septa placentae aangeduid liggen tussen cotyledonen
, 3
Fysiologie v.d. placenta
Functie v.d. placenta:
- Uitwisseling van allerlei stoffen tussen moeder en kind.
- Vorm een barrière en filter.
- Belangrijke productieorgaan voor zowel metabole als endocriene stoffen.
De placenta als uitwisselingsorgaan
o Verzorgt de uitwisseling van voedingsstoffen, bloedgassen en afvalstoffen tussen
moeder en foetus.
o Kan op verschillende manier gebeuren
o Bloedgassen, ketonen, vetzuren en vetoplosbare vitaminen via passieve
diffusie uitgewisseld Worden geen energie vereist en wordt dus uitsluitend
bepaald door:
Concentratiegradiënt
Diffusieconstante
Bloedstroom aan weerzijden van placentaire membraan
belangrijk voor stoffen die zorgen voor behoud van
biochemische homeostase + bescherming tegen plotse dood.
o Eerste maanden v.d. zwangerschap placentair membraan nog dik onvoldoende
ontwikkeld permeabiliteit laag
o Oppervlakte placenta is klein diffusiecapaciteit initieel laag
o Permeabiliteit neemt toe als de zwangerschap vordert verdunnen van de membraan
+ expansie van de oppervlak van de placenta waardoor er een enorme stijging
optreed.
Gefaciliteerde diffusie: glucose passeren de placenta niet door diffusie
Glucosetransport hoger dan passief transport
o Mogelijk omdat glucose de eigenschap bezit om indirect te profiteren van het
NA/K transport
o Andere vormen van transport kosten wel energie ofwel omdat er gebruik wordt
gemaakt van carriers zoals aminozuren, wateroplosbare vitaminen, ionen of
sporenelementen of van pinocytose zoals transport door eiwitten
De placenta als barrière en filter
Placenta moet ervoor zorgen dat:
o Embryo niet wordt afgestoten door de moeder
o Foetus met zwakke immuunsysteem moet beschermd worden tegen micro-
organismen en potentieel schadelijke stoffen.
o Fysieke barrière door productie van immunosuppressieve stoffen zoals cytokines,
prostaglandines, hormonen.
o Trofoblast specifieke moleculen produceert normale afweersysteem onderdrukken
o Zwangerschap vordert: moederlijke IgG-antistoffen naar het foetale bloed
overgebracht naar neonaat gedurende de eerste 3-6 maanden passieve
bescherming tegen allerlei relevante micro-organismen geniet.
, 4
De placenta als productieorganen
Placenta produceert:
o Belangrijke nutriënten voor de foetus
Gevorderde zwangerschap:
o Hoge metabole activiteit
o 1/2 v.d. uteroplacentaire zuurstofopname + 2/3 v.d. uteroplacentaire
glucoseopname door placenta wordt verbruikt.
o 60% glucose afgebroken tot melkzuur en naar foetus afgescheiden, melkzuur
belangrijkste voedingstof
o en een deel naar moeder uitgescheiden en in lever wordt omgezet in glucose
og glucogeen
Glutamine of glycine
o Belangrijke stoffen geproduceerd door placenta
o Foetale opname hoger dan uteroplacentaire opname
o Placenta zowel aanmaak melkzuur en glutamine belangrijke foetale
voedselvoorzieningen
Placenta:
o Aanmaak cholesterol groot belang eigen grote steroïdsynthese van voldoende
precursors voorzien.
o Hormonen en bio-actieve stoffen uitscheiden speelt een grote rol in communicatie
met de moeder(bijnier en hypofyse) en foetus (bijnier)
o aanmaak van de stoffen vindt plaats in synctiotrofoblast
HCG:
o Piek tussen 8ste en 10de week
o Stijgt in concentratie van praktisch alle andere placentaire stoffen als een functie v.h.
placentagewicht
foeto-placentaire eenheid: harmonieus geheel van organen die hormonen
secreteren, elkaar aanvullen en beïnvloeden
Overzicht van hormonen die door de placenta worden geproduceerd
HCG - Belangrijk biologischeffect
= Humaan chorion - Klinische gebruik in zwangerschaptesten (bloed en
gonadotrofine urine)
- Belangrijkste effect:
o Onderhoud van het corpus luteum tijdens
de zwangerschap
- kan aangetoont worden in het bloed vanaf 8ste dag
na pvulatie of 1a2 dagen na inplanting
- beeikt peikwaarde ronde de 10e week
- daalt terug 2weken na de geboorte
HPl - stimuleert groei van de borsten
= Humaan placental - blijft stijgen gedurende de zwangerschap
