Samenvatting pedagogie

1. INLEIDEND HOOFDSTUK
1. Wat is pedagogiek?

1.1 Enkele begrippen:

 Pedagogiek:
o De studie v/d manier waarop volwassenen kinderen of jongeren grootbrengen.
o Wetenschap: opvoeding van kinderen/jongeren bestuderen.
 Synoniem: opvoedingsleer of opvoedingswetenschappen.
 Afgeleid uit Grieks:
 Pais: kind.
 Agogein: begeleiden.
 Agogiek:
o Wetenschap die bestudeert hoe mensen veranderen + hoe deze veranderingsprocessen beïnvloed
en begeleid worden.
 Pedagogie:
o Praktijk v/h opvoeden.
 Gespecialiseerde opvoeder:
o Bestudeert de opvoeding, de ontwikkelingsfasen + de relatie tussen kind en zijn omgeving.
o Nadruk op HANDELEN.
 Orthopedagogen:
o Gespecialiseerd in VOS.
o Observeren en onderzoeken waarom de opvoeding moeilijk verloopt + waar interventie.
 Bachelor in de othopedagogie:
o Richten zich op praktijk. Denken en handelen wordt beïnvloed door de pedagogiek en andere
wetenschappen.

1.2 OPVOEDEN DOOR EEN GESPECIALISEERDE OPVOEDER/BEGELEIDER KAN JE OPDELEN IN 4 DEELTAKEN:
1. Waarnemen observeren en interpreteren:
 Belangrijk om gedrag van het kind en de ontwikkeling te begrijpen + opvoedkundige betekenis aan
geven.
 Oorzaak van het gedrag achterhalen.
2. Begeleiden:
 Aanbieden van hulpmiddelen en adviezen aan mensen die bepaald gedrag willen veranderen.
 Zorg niet over nemen, maar helpen.
3. Behandelen:
 Trainingen geven.
 Door trainingen te geven kunnen we vaardigeden aanleren om het gedrag te veranderen.
4. Voorlichten:
 Voorkomen is beter dan genezen.

2. PEDAGOGIEK ALS WETENSCHAP

 Toegepaste wetenschap:
o Richten op de praktijk, op een wetenschappelijke manier.
o Methodisch en planmatig.
1

, o Verzamelt gegevens uit praktijk en theorie.
o Praktijkgegevens worden verzamelt dmv observatie.
 De wetenschap van het opvoedend handelen:
o HANDELINGSWETENSCHAP.
o Staat dichtbij de praktijk en niet alleen beschrijvend.

2.1 IS PEDAGOGIE EEN ECHT WETENSCHAP?
 Ja!
 Door het combineren van inzichten uit verschillende wetenschappen.
-> ontstaan nieuwe theoriën + methodieken die we nergens anders in de wetenschap aantreffen.
 Unieke wetenschap.

3. KAN IEDEREEN OPVOEDEN?

 Verschil tussen dagelijks opvoedingswerk (ouders) en professionele bijdragen?
o Ervaringsdeskundige: autoriteit heeft door eigen ervaringen en niet door beroepsmatig verworven
kennis, maar op de eigen ervaring.
o Opvoedingsdeskundige: gespecialiseerde opvoeders/begeleiders.

4. WAAROM PEDAGOGIEK?

4.1 WAT IS HET BESTAANSRECHT VAN PEDAGOGIEK?
1. De maatschappelijke vraag: vanuit de onzekerheid van de ouders, is er meer nood naar opvoeddeskundige.
2. De geschiedenis van het kind:
o In de oudheid:
 Kinderen waren belangrijke gezinsleden.
 Grote waarde toegekend aan het toekomstig belang v/h kind v/d maatschappij.
 Opvoeding stond in dienst van de maatschappij.
o In de middeleeuwen:
 Volwassenen in zakformaat + deden mee met de rest van het gezin.
 Opvoeden in hogere stand: leren.
 Opvoeden in de lagere kringen: d.m.v. socialisatie -> als ze de vaardigheden verworven
hadden = volwassen.
o Tijdens de verlichting:
 Gebruik van eigen verstand werd belangrijker.
 Door het toepassen van de BOEKDRUKKUNST = leren meer toegankelijk.
 Rousseau: een van de belangrijkste filosofen en schrijvers:
1. Mensen worden goed geboren -> kunnen slecht worden door ervaringen en de
corrupte maatschappij. Die de natuur vernietigde.
2. Opvoeden is meer dan voorzien in de eerste levensjaren en overdragen van kennis.
o Begin 18de eeuw:
 Andere kijk op opvoeding.
 Rijkere kinderen -> naar school.
 Meerderheid van de kinderen -> meewerken in ongezonde fabrieken -> zo snel mogelijk
functioneren als individu.
 Jeugdland: kinderen afgeschermd van alle slechte invloeden van buitenaf.
o Einde 18e eeuw:

2

,  Kinderen afgeschermd van de slecht invloed van buitenaf.
 De kinderen mochten niet meer volwassen zijn -> kind klein houden.
o Vanaf de WOII:
 Verdwijnt jeugdland weer.
 Volwassenen hadden steeds meer moeite om kinderen af te schermen van boze
buitenwereld.
o Tegenwoordig:

1. Kinderen en ouders staan dichter bij elkaar
2. Onzekerheid van de ouders: Veelheid van informatie en diagnoses vliegen rond de
oren (adhd,...).
3. Het perfecte kind willen Vragen vaak het maximale ipv van het optimale.
4. Good enough parenting: Ouders die bewust zijn van eigen beperkingen + dat ze
geen volmaakte opvoeders kunnen zijn.

5. Professionalisering van de gewone opvoeding: Ouders durven te weinig initiatief nemen geen
probleemgedrag -> vaak naar te snel instelling gestuurd
/ hulp gezocht .


6. Pedagogische civil society Gemeenschappelijke activiteiten rondom het
grootbrengen van kinderen.
Bereidheid om de verantwoordelijkheid rond opgroeien
en opvoeden te delen.
7. Logische paradox: De kinderen worden verhinderd om ongelukkig te zijn.
Later gaan ze ten onder aan frustraties in het volwassen
leven.
8. Fopspeengeneratie en klittenbandouders Kinderen worden te veel betuttelt
9. Boemerangkinderen Kinderen keren vaak terug naar het ouderlijk gezin.
10. Stress Te hoge druk op de kinderen.

3. Kinderrechten

 20 november 1989 -> 6 jaar later ook in België (1995).
 Geen opvoedingshandleiding.
 Aangesloten landen engageren zich voor een meer mens en kinderwaardig maatschappelijke en juridische
positie voor de kinderen.
 De landen moeten ouders ondersteunen bij het respecteren van de rechten van het kind.
 Grote pedagogische betekenis: kinderen zijn mensen.

5. ORTHOVISIE

HET UITGANGSPUNT

 Pedagogiek bevind zicht binnen de binnenste cirkels.

DE KRACHTLIJNEN

1. Inclusie en diversiteit: werkt aan een inclusieve samenleving waarin diversiteit een meerwaarde is en een
evenwaardige participatie van burgers mogelijk is.


3