Hoofdstuk 3. Groei, differentiatie en
morfogenese
1. Definitie
1.1 Groei
= proces van groeien als gevolg van de synthese van specifieke weefselcomponenten. De term
kan worden toegepast op populaties, individuen, organen, cellen of zelfs op subcellaire
organellen zoals mitochondriën.
Belgisch wit-blauw
- Uitgesproken ontwikkeling van spieren: double muscling, dubbel aanbod van
spieren
- Ontwikkeld door kweken
- Genetisch kenmerk: deficiëntie myostatine → defect in gen, het ontbreekt of
werkt niet
=> Kan ook bij mensen, uitgesproken ontwikkeling van spieren
Ook bij ratten, schapen, windhonden,…
Wanorde van spieren: onderbenen zijn enorm ontwikkeld tegenover
bovenbenen, hyperlordose, scapulae steken uit
Slechte verhouding bij bepaalde spiergroepen => GROEI
- Multiplicatieve groei
Verhoging van het aantal cellen bij mitotische celdeling. Dit type
komt voor in alle weefsels tijdens de embryogenese.
- Auxetische groei
Alss gevolg van de toegenomen grootte van individuele cellen, zoals
te zien in de groeiende skeletspieren.
- Accretionary / vermeerderde groei
Een toename van intercellulair weefsel, zoals in bot en kraakbeen
- Gecombineerde patronen van ze alle 3
Zoals te zien in de embryologische ontwikkeling, waarbij er
verschillende richtingen en groeipercentage zijn op diverse plaatsen
van het ontwikkeld embryo, in samenwerking met het veranderde
patroon van cellulaire differentiatie.
Differtiatie = is het proces waarbij een homogeen geheel wordt verdeeld in
delen met verschillende eigenschappen.
Morfogenese = Het ontstaan van anatomische structuren in een organisme. Het zeer complexe proces van
ontwikkeling van de structurele vorm van organen, ledematen, gelaatstrekken, etc. van primitieve celmassa's
tijdens embryognese
1
, Proliferatie
Cellen gaan zich vermenigvuldigen
Differentiatie
Differentiëren tot huidcellen, fibroblasten, etc
Apoptose
Afbreken of vernietigen van cellen, primitieve cellen gaan spontaan doodgaan
De groeisnelheid van een weefsel wordt bepaald door het netto saldo tussen
proliferatie, differentiatie en apoptose
Groei kan erg verschillend zijn
1.2 Regeneratie en replicatie
= Om beschadigde of dode cellen te vervangen
Celtypes tonen verschillende regeneratieve mogelijkheden
- Labiele cellen: zeer hoge regeneratieve capaciteit, hoge turn-over (vb. Huidcellen)
- Stabiele cellen: goede regeneratieve capaciteiten, lage turn-over (vb. Levercellen)
- Permanente cellen: geen of zeer weinig regeneratieve capaciteiten (vb. Neuronen, spiercellen)
Jonge krijgt opdracht om van lig naar stand te gaan: hij heeft onvoldoende kracht in zijn benen om recht te
raken.
=> ZIEKTE VAN DUCHENN
- Erfelijke spierziekte die de spieren aantast en verzwakt
- Bij jongens
- Regeneratie van spiervezels is beperkt
- Dystrofische spiervezels
o Veel bindweefsel en vetweefsel
o Ongelijkmatig van vorm en grote
o Kernen liggen door elkaar
o Roos en blauw
- Necroseren spiervezels telkens opnieuw, er is regeneratie, uiteindelijk
niet meer: fibrose en vervetting
Hoe komt dit nu dystrofische beeld? Spiercellen hebben beperkte
mogelijkheid om te regenereren. Ziekte van Duchenne necroseren de
spiervezels, ze gaan stuk doordat er defect is in membraam van
spiervezels → dystrofine is belangrijk proteïne dat zorgt dat membraan
in tact blijft, bij deze ziekte is de proteïne defect, bij miste wat er
gebeurt gaan de membranen van spiervezels stuk → membranen stuk
gaan cellen stuk, want dat houdt cellen bij één. → er komt regeneratie
van spiervezels en opnieuw gaan de geregenereerde spiervezels stuk →
door beperktheid van regeneratie capaciteit: 12-tal cycli, dan is reserve
op → meerdere cycli van spiervezels die stuk gaan en opnieuw
regenereren.
Wat heeft dat te maken met groei? Tussen spiervezels door is er telkens afzetting van fibroblasten,
tussenstof→ zorgt voor verdikking
2
morfogenese
1. Definitie
1.1 Groei
= proces van groeien als gevolg van de synthese van specifieke weefselcomponenten. De term
kan worden toegepast op populaties, individuen, organen, cellen of zelfs op subcellaire
organellen zoals mitochondriën.
Belgisch wit-blauw
- Uitgesproken ontwikkeling van spieren: double muscling, dubbel aanbod van
spieren
- Ontwikkeld door kweken
- Genetisch kenmerk: deficiëntie myostatine → defect in gen, het ontbreekt of
werkt niet
=> Kan ook bij mensen, uitgesproken ontwikkeling van spieren
Ook bij ratten, schapen, windhonden,…
Wanorde van spieren: onderbenen zijn enorm ontwikkeld tegenover
bovenbenen, hyperlordose, scapulae steken uit
Slechte verhouding bij bepaalde spiergroepen => GROEI
- Multiplicatieve groei
Verhoging van het aantal cellen bij mitotische celdeling. Dit type
komt voor in alle weefsels tijdens de embryogenese.
- Auxetische groei
Alss gevolg van de toegenomen grootte van individuele cellen, zoals
te zien in de groeiende skeletspieren.
- Accretionary / vermeerderde groei
Een toename van intercellulair weefsel, zoals in bot en kraakbeen
- Gecombineerde patronen van ze alle 3
Zoals te zien in de embryologische ontwikkeling, waarbij er
verschillende richtingen en groeipercentage zijn op diverse plaatsen
van het ontwikkeld embryo, in samenwerking met het veranderde
patroon van cellulaire differentiatie.
Differtiatie = is het proces waarbij een homogeen geheel wordt verdeeld in
delen met verschillende eigenschappen.
Morfogenese = Het ontstaan van anatomische structuren in een organisme. Het zeer complexe proces van
ontwikkeling van de structurele vorm van organen, ledematen, gelaatstrekken, etc. van primitieve celmassa's
tijdens embryognese
1
, Proliferatie
Cellen gaan zich vermenigvuldigen
Differentiatie
Differentiëren tot huidcellen, fibroblasten, etc
Apoptose
Afbreken of vernietigen van cellen, primitieve cellen gaan spontaan doodgaan
De groeisnelheid van een weefsel wordt bepaald door het netto saldo tussen
proliferatie, differentiatie en apoptose
Groei kan erg verschillend zijn
1.2 Regeneratie en replicatie
= Om beschadigde of dode cellen te vervangen
Celtypes tonen verschillende regeneratieve mogelijkheden
- Labiele cellen: zeer hoge regeneratieve capaciteit, hoge turn-over (vb. Huidcellen)
- Stabiele cellen: goede regeneratieve capaciteiten, lage turn-over (vb. Levercellen)
- Permanente cellen: geen of zeer weinig regeneratieve capaciteiten (vb. Neuronen, spiercellen)
Jonge krijgt opdracht om van lig naar stand te gaan: hij heeft onvoldoende kracht in zijn benen om recht te
raken.
=> ZIEKTE VAN DUCHENN
- Erfelijke spierziekte die de spieren aantast en verzwakt
- Bij jongens
- Regeneratie van spiervezels is beperkt
- Dystrofische spiervezels
o Veel bindweefsel en vetweefsel
o Ongelijkmatig van vorm en grote
o Kernen liggen door elkaar
o Roos en blauw
- Necroseren spiervezels telkens opnieuw, er is regeneratie, uiteindelijk
niet meer: fibrose en vervetting
Hoe komt dit nu dystrofische beeld? Spiercellen hebben beperkte
mogelijkheid om te regenereren. Ziekte van Duchenne necroseren de
spiervezels, ze gaan stuk doordat er defect is in membraam van
spiervezels → dystrofine is belangrijk proteïne dat zorgt dat membraan
in tact blijft, bij deze ziekte is de proteïne defect, bij miste wat er
gebeurt gaan de membranen van spiervezels stuk → membranen stuk
gaan cellen stuk, want dat houdt cellen bij één. → er komt regeneratie
van spiervezels en opnieuw gaan de geregenereerde spiervezels stuk →
door beperktheid van regeneratie capaciteit: 12-tal cycli, dan is reserve
op → meerdere cycli van spiervezels die stuk gaan en opnieuw
regenereren.
Wat heeft dat te maken met groei? Tussen spiervezels door is er telkens afzetting van fibroblasten,
tussenstof→ zorgt voor verdikking
2
