Samenwerken vanuit een organisatie
Examen op 6 november: theorie examen, 50% -> Open boek examen
Na het examen, na de vakantie: een netwerk analyseren in groepen van 6; andere helft van
de punten. (21/12: deadline werkstuk): 50%
LES 1: Context van samenwerken
Civil Society
• Toenemende focus op:
- verantwoordelijkheid individuen, hun natuurlijk netwerk en
- de gemeenschap, ten koste van de gedeelde verantwoordelijkheid van de
welvaartstaat voor alle burgers
- markt
- Overheid trekt zich terug
• Nieuwe paradigma’s dagen professioneel aanbod uit
• Samenwerkingen/netwerken van organisaties dringen zich op
• Sociaal werk in spagaathouding:
- nieuwe paradigma’s
- Wicked Problems
- én toename zorgvragen
Historiek verzorgingsstaat (1)
• Jaren 1950-1970: de verzorgingsstaat/welvaartsparadigma
- Sterk gecentraliseerd
- Sterk verzuild (gezondheidszorg, onderwijs) en sterk corporatistisch (sociaal
overleg, sociale zekerheid)
- Van naastenliefde naar rechten (OCMW wet van 1976)
- Zwakke positie van lokale besturen: hoogstens aanvullend
- Onvoorwaardelijk recht (ipv gunst)/grondrecht
- Universaliteit (ipv selectiviteit)
- Aanbodgericht
, - Niet oordelende houding – participatie centraal
Historiek verzorgingsstaat (2)
• Jaren 1980 – 1990: verzorgingsstaat onder druk
- Vlaamse overheid in uitbouw: centralisatie
- Kritiek op de verzorgingsstaat: gebrek aan efficiëntie, verkokering en
Mattheüseffect
- Verzuiling ideologisch in afbouw maar belangenverdediging blijft
- Steeds meer aanbod en professionalisering van lokale besturen (gemeenten
en OCMW’s)
- Voorwaardelijkheid is terug! No rights without responsibilities
• Recht op kansen en mogelijkheden/ return on investment
• Instrumenteel
• Kortdurend, gericht op zelfredzaamheid
• Categoriale inzet (progressief universalisme)
Historiek Verzorgingsstaat (3)
• Jaren 2000 – heden: verzorgingsstad?
- Effecten van neoliberaal beleid:
Vermarkting, effecten slaan lokaal neer
Vermaatschappelijking van de zorg
‘Voor wat, hoort wat’: rechten en plichten (activering)
- Druk op het lokale:
Decentralisatie – besparingen – vermaatschappelijking van de zorg –
terugtredende overheid (‘kerntaken’)
Zie Nederland: decentralisatie van de zorg
3 lagen in relatie - en in de evolutie ervan
Ideologische laag: neoliberaal narratief
• Bril waardoor men naar de samenleving kijkt (zie historiek)
• Ook het bestaan van verschillende opvattingen over en in organisaties over de
maatschappelijke plaats en de (wederzijdse) rol van overheid en middenveld
, • Diverse componenten:
- Opvattingen over zelforganisatie (cfr. Zelfredzaamheid, samenredzaamheid,
empowerment, participatie …?)
- Opvattingen over politiek & democratie
- Opvattingen over solidariteit
- Opvattingen over subsidiariteit
- Overheid als ‘ondersteuner, facilitator, regulator, …’
• Depolitisering van het middenveld! Factoren?
Evolutie bestuursmodellen
Handelspraktijken
, Vermaatschappelijking & Vermarkting
• Grootschalige verbouwingen in alle sectoren – zie woonzorgdecreet, Integrale
Jeugdhulp, Perspectief 2020,
• …
• Geintegreerde
• Regie
• Coordinatie
• Ketendenken
• Casemanagement
• Trajectbegeleiding
• Tendering
• ….
Vermaatschappelijking (v/d zorg)
• Eerst begrip in zorgsector nu ook in andere domeinen: onderwijs, arbeid, senioren,
opbouwwerk,…
Examen op 6 november: theorie examen, 50% -> Open boek examen
Na het examen, na de vakantie: een netwerk analyseren in groepen van 6; andere helft van
de punten. (21/12: deadline werkstuk): 50%
LES 1: Context van samenwerken
Civil Society
• Toenemende focus op:
- verantwoordelijkheid individuen, hun natuurlijk netwerk en
- de gemeenschap, ten koste van de gedeelde verantwoordelijkheid van de
welvaartstaat voor alle burgers
- markt
- Overheid trekt zich terug
• Nieuwe paradigma’s dagen professioneel aanbod uit
• Samenwerkingen/netwerken van organisaties dringen zich op
• Sociaal werk in spagaathouding:
- nieuwe paradigma’s
- Wicked Problems
- én toename zorgvragen
Historiek verzorgingsstaat (1)
• Jaren 1950-1970: de verzorgingsstaat/welvaartsparadigma
- Sterk gecentraliseerd
- Sterk verzuild (gezondheidszorg, onderwijs) en sterk corporatistisch (sociaal
overleg, sociale zekerheid)
- Van naastenliefde naar rechten (OCMW wet van 1976)
- Zwakke positie van lokale besturen: hoogstens aanvullend
- Onvoorwaardelijk recht (ipv gunst)/grondrecht
- Universaliteit (ipv selectiviteit)
- Aanbodgericht
, - Niet oordelende houding – participatie centraal
Historiek verzorgingsstaat (2)
• Jaren 1980 – 1990: verzorgingsstaat onder druk
- Vlaamse overheid in uitbouw: centralisatie
- Kritiek op de verzorgingsstaat: gebrek aan efficiëntie, verkokering en
Mattheüseffect
- Verzuiling ideologisch in afbouw maar belangenverdediging blijft
- Steeds meer aanbod en professionalisering van lokale besturen (gemeenten
en OCMW’s)
- Voorwaardelijkheid is terug! No rights without responsibilities
• Recht op kansen en mogelijkheden/ return on investment
• Instrumenteel
• Kortdurend, gericht op zelfredzaamheid
• Categoriale inzet (progressief universalisme)
Historiek Verzorgingsstaat (3)
• Jaren 2000 – heden: verzorgingsstad?
- Effecten van neoliberaal beleid:
Vermarkting, effecten slaan lokaal neer
Vermaatschappelijking van de zorg
‘Voor wat, hoort wat’: rechten en plichten (activering)
- Druk op het lokale:
Decentralisatie – besparingen – vermaatschappelijking van de zorg –
terugtredende overheid (‘kerntaken’)
Zie Nederland: decentralisatie van de zorg
3 lagen in relatie - en in de evolutie ervan
Ideologische laag: neoliberaal narratief
• Bril waardoor men naar de samenleving kijkt (zie historiek)
• Ook het bestaan van verschillende opvattingen over en in organisaties over de
maatschappelijke plaats en de (wederzijdse) rol van overheid en middenveld
, • Diverse componenten:
- Opvattingen over zelforganisatie (cfr. Zelfredzaamheid, samenredzaamheid,
empowerment, participatie …?)
- Opvattingen over politiek & democratie
- Opvattingen over solidariteit
- Opvattingen over subsidiariteit
- Overheid als ‘ondersteuner, facilitator, regulator, …’
• Depolitisering van het middenveld! Factoren?
Evolutie bestuursmodellen
Handelspraktijken
, Vermaatschappelijking & Vermarkting
• Grootschalige verbouwingen in alle sectoren – zie woonzorgdecreet, Integrale
Jeugdhulp, Perspectief 2020,
• …
• Geintegreerde
• Regie
• Coordinatie
• Ketendenken
• Casemanagement
• Trajectbegeleiding
• Tendering
• ….
Vermaatschappelijking (v/d zorg)
• Eerst begrip in zorgsector nu ook in andere domeinen: onderwijs, arbeid, senioren,
opbouwwerk,…
