OUTREACHEND WERKEN
1 DEFINIËRING VAN OUTREACHEND WERKEN (ORW)
1.1 DEFINITIE
Outreachend werken is een werkwijze die uitgaat van een actieve benadering en gericht is op
het bevorderen van welzijn.
De werker vertrekt vanuit de participatieve basishouding en richt zich op kwetsbare
doelgroepen die niet of ontoereikend bereikt worden door het huidige dienst-, hulp- en
zorgverleningsaanbod.
Hij doet dit door zich te begeven in hun leefwereld met erkenning van de daar geldende
waarden en normen.
Met outreachend werken streeft men naar een wederzijdse afstemming tussen de doelgroep,
hun netwerk, het maatschappelijk aanbod en de ruimere samenleving.
De 5 krachtlijnen die typerend zijn voor sociaal werk:
- Politiserend werken
- Nabijheid
- Proceslogica
- Generalistisch werken
- Verbindend werken
Deze krachtlijnen komen heel sterk terug in outreachend werken waardoor deze manier
van werken veel aandacht krijgt de laatste jaren en vanuit het sociaal beleid gestimuleerd
wordt.
1.2 VOOR WIE
Outreachend werken richt zich tot kwetsbare doelgroepen die niet of ontoereikend bereikt
worden door de huidige dienst-, hulp- en zorgverleningsaanbod.
Ze werken in hoofdzaak met mensen in heel kwetsbare leefsituaties. Dit kunnen individuen of
groepen zijn. De oorzaken kunnen heel divers zijn maar leiden tot meervoudige, complexe
behoeften op verschillende levensgebieden. Ze hebben vaak een medische, mentale,
psychische, psychiatrische of sociale (MMPPS) problematiek. Het zijn mensen die niet of
moeilijk te bereiken zijn door bestaande diensten en hulpverlening waardoor er
onderbescherming bestaat. Vaak missen ze de verbinding met de samenleving en dat leidt tot
sociaal isolement. Ook zijn er grote groepen van zorgmissers en zorgmijders.
1
, 1.3 DOEL
Het grootste doel is het bevorderen van welzijn. Shalock en Verdugo onderscheiden acht
levensdomeinen die de kwaliteit van leven/ bestaan bepalen. De bedoeling is om in dialoog te
gaan om na te gaan hoe de levensdomeinen bij de mensen zijn.
Werken met dit model helpt om in gesprek te gaan, om evoluties te bespreken, om niet te
zorgen maar om te ondersteunen in, om emancipatorisch te werken vanuit krachten en eigen
keuzes en op generalistisch te werken en het geheel te blijven zien ook al werk je nu samen
aan één stapje, één aspect.
1.4 SPECIFIEKE KENMERKEN HANDELINGSTHEORIE VAN ORW
De outreacher werkt generalistisch en integraal. Dit wil zeggen dat hij samen met de
betrokken persoon (cliënt) zicht krijgt op die verschillende levensdomeinen en de samenhang
daartussen ziet (= integraal werken). De outreacher laat niet zomaar los en blijft opvolgen en
zorgen voor afstemming en samenwerking, over de grenzen van de sectoren heen en in
dialoog met de betrokkene.
In de definitie worden vier manieren van werken benadrukt: een actieve benadering,
wederzijdse afstemming, participatieve basishouding en in de leefwereld.
Een actieve benadering vormt de kern van het handelen:
2
, - Soms wordt er ook gesproken van een proactieve benadering. Dit wil zeggen dat er niet
gewacht wordt tot de burger een vraagt stelt. Het initiatief ligt bij de sociaal werker en
de organisatie of het lokaal bestuur
- De outreacher is heel gedreven in het vinden en bereiken van mensen. Hij werkt
proactief. Het doelbewust in contact komen met de mens staat hierbij centraal
- Sociaal werk in het algemeen en outreachend werken in het bijzonder is een
normatieve professionaliteit. Dit wil zeggen dat je als sociaal werker moet bewust zijn
van je eigen referentiekaders en met welke normen je (niet) handelt
- Een outreachend werker geeft niet snel op en blijft actief contact zoeken en houden,
ook als de andere niet openstaat voor contact en/of ondersteuning. Dit wordt ook
aanklampend werken genoemd of anders genoemd ‘bemoeizorg’
- Actief contact opnemen, kan op diverse plekken plaatsvinden maar de professional
dompelt zichzelf zeker onder in de leefwereld van de cliënt om vanuit gelijkwaardigheid
en met respect te ondersteunen en te handelen. Je werkt vanuit cliëntperspectief
- Daarnaast slagen ze erin om in relatie te gaan met mensen
Wederzijdse afstemming is een ander belangrijk kenmerk:
- De outreacher heeft aandacht voor de maatschappelijke condities die aan de basis
liggen van individuele problemen van cliënten en streeft naar het herstellen of creëren
van verbinding tussen de betrokkenen en zijn natuurlijke netwerk, professionele
ondersteuning en ruimere omgeving vandaar dat een outreachend werker ook een
bruggenbouwer en superverbinder wordt genoemd (verbindingen op verschillende
manieren)
- Er wordt een onderscheid gemaakt tussen vier vormen van afstemming
o Directe dienst- en hulpverlening
o Indirecte dienst-, hulp- en zorgverlening
o Participeren in de leefwereld
o Structureel werk (macroniveau)
De outreachend werker heeft een participatieve basishouding:
- Dat wil zeggen dat hij samen met de betrokkene blijft verkennen, samen doelstellingen
formuleert en samen oplossingen genereert dit is in dialoog en vraaggericht, ook al
heeft de betrokkene in eerste instantie geen duidelijk geformuleerde hulpvraag
- In hulpverlening wordt eerder aanbodgericht en vraaggestuurd gewerkt
- De 9 kenmerken om te komen tot een participatieve basishouding voor elke sociaal
werker en voor een outreacher in het bijzonder
o Betrokken (empathie), authentiek (echtheid), onvoorwaardelijk (acceptatie),
respect, gelijkwaardig, open (transparant), positief, betrouwbaar en
professionele nabijheid
Door in de leefwereld van de doelgroep te stappen, verlaat de outreacher de vertrouwde
omgeving van de eigen organisatie, de eigen leefwereld:
- In de presentietheorie wordt dit ‘exposure’ genoemd. Hierdoor worden de grenzen van
hulpverlening doorbroken en wordt ruimte gecreëerd voor het aangaan van een
positieve werkrelatie
- Dit kan op 3 manieren
o Privaat
o Semi-publiek of inreach
o Publieke ruimte
3
1 DEFINIËRING VAN OUTREACHEND WERKEN (ORW)
1.1 DEFINITIE
Outreachend werken is een werkwijze die uitgaat van een actieve benadering en gericht is op
het bevorderen van welzijn.
De werker vertrekt vanuit de participatieve basishouding en richt zich op kwetsbare
doelgroepen die niet of ontoereikend bereikt worden door het huidige dienst-, hulp- en
zorgverleningsaanbod.
Hij doet dit door zich te begeven in hun leefwereld met erkenning van de daar geldende
waarden en normen.
Met outreachend werken streeft men naar een wederzijdse afstemming tussen de doelgroep,
hun netwerk, het maatschappelijk aanbod en de ruimere samenleving.
De 5 krachtlijnen die typerend zijn voor sociaal werk:
- Politiserend werken
- Nabijheid
- Proceslogica
- Generalistisch werken
- Verbindend werken
Deze krachtlijnen komen heel sterk terug in outreachend werken waardoor deze manier
van werken veel aandacht krijgt de laatste jaren en vanuit het sociaal beleid gestimuleerd
wordt.
1.2 VOOR WIE
Outreachend werken richt zich tot kwetsbare doelgroepen die niet of ontoereikend bereikt
worden door de huidige dienst-, hulp- en zorgverleningsaanbod.
Ze werken in hoofdzaak met mensen in heel kwetsbare leefsituaties. Dit kunnen individuen of
groepen zijn. De oorzaken kunnen heel divers zijn maar leiden tot meervoudige, complexe
behoeften op verschillende levensgebieden. Ze hebben vaak een medische, mentale,
psychische, psychiatrische of sociale (MMPPS) problematiek. Het zijn mensen die niet of
moeilijk te bereiken zijn door bestaande diensten en hulpverlening waardoor er
onderbescherming bestaat. Vaak missen ze de verbinding met de samenleving en dat leidt tot
sociaal isolement. Ook zijn er grote groepen van zorgmissers en zorgmijders.
1
, 1.3 DOEL
Het grootste doel is het bevorderen van welzijn. Shalock en Verdugo onderscheiden acht
levensdomeinen die de kwaliteit van leven/ bestaan bepalen. De bedoeling is om in dialoog te
gaan om na te gaan hoe de levensdomeinen bij de mensen zijn.
Werken met dit model helpt om in gesprek te gaan, om evoluties te bespreken, om niet te
zorgen maar om te ondersteunen in, om emancipatorisch te werken vanuit krachten en eigen
keuzes en op generalistisch te werken en het geheel te blijven zien ook al werk je nu samen
aan één stapje, één aspect.
1.4 SPECIFIEKE KENMERKEN HANDELINGSTHEORIE VAN ORW
De outreacher werkt generalistisch en integraal. Dit wil zeggen dat hij samen met de
betrokken persoon (cliënt) zicht krijgt op die verschillende levensdomeinen en de samenhang
daartussen ziet (= integraal werken). De outreacher laat niet zomaar los en blijft opvolgen en
zorgen voor afstemming en samenwerking, over de grenzen van de sectoren heen en in
dialoog met de betrokkene.
In de definitie worden vier manieren van werken benadrukt: een actieve benadering,
wederzijdse afstemming, participatieve basishouding en in de leefwereld.
Een actieve benadering vormt de kern van het handelen:
2
, - Soms wordt er ook gesproken van een proactieve benadering. Dit wil zeggen dat er niet
gewacht wordt tot de burger een vraagt stelt. Het initiatief ligt bij de sociaal werker en
de organisatie of het lokaal bestuur
- De outreacher is heel gedreven in het vinden en bereiken van mensen. Hij werkt
proactief. Het doelbewust in contact komen met de mens staat hierbij centraal
- Sociaal werk in het algemeen en outreachend werken in het bijzonder is een
normatieve professionaliteit. Dit wil zeggen dat je als sociaal werker moet bewust zijn
van je eigen referentiekaders en met welke normen je (niet) handelt
- Een outreachend werker geeft niet snel op en blijft actief contact zoeken en houden,
ook als de andere niet openstaat voor contact en/of ondersteuning. Dit wordt ook
aanklampend werken genoemd of anders genoemd ‘bemoeizorg’
- Actief contact opnemen, kan op diverse plekken plaatsvinden maar de professional
dompelt zichzelf zeker onder in de leefwereld van de cliënt om vanuit gelijkwaardigheid
en met respect te ondersteunen en te handelen. Je werkt vanuit cliëntperspectief
- Daarnaast slagen ze erin om in relatie te gaan met mensen
Wederzijdse afstemming is een ander belangrijk kenmerk:
- De outreacher heeft aandacht voor de maatschappelijke condities die aan de basis
liggen van individuele problemen van cliënten en streeft naar het herstellen of creëren
van verbinding tussen de betrokkenen en zijn natuurlijke netwerk, professionele
ondersteuning en ruimere omgeving vandaar dat een outreachend werker ook een
bruggenbouwer en superverbinder wordt genoemd (verbindingen op verschillende
manieren)
- Er wordt een onderscheid gemaakt tussen vier vormen van afstemming
o Directe dienst- en hulpverlening
o Indirecte dienst-, hulp- en zorgverlening
o Participeren in de leefwereld
o Structureel werk (macroniveau)
De outreachend werker heeft een participatieve basishouding:
- Dat wil zeggen dat hij samen met de betrokkene blijft verkennen, samen doelstellingen
formuleert en samen oplossingen genereert dit is in dialoog en vraaggericht, ook al
heeft de betrokkene in eerste instantie geen duidelijk geformuleerde hulpvraag
- In hulpverlening wordt eerder aanbodgericht en vraaggestuurd gewerkt
- De 9 kenmerken om te komen tot een participatieve basishouding voor elke sociaal
werker en voor een outreacher in het bijzonder
o Betrokken (empathie), authentiek (echtheid), onvoorwaardelijk (acceptatie),
respect, gelijkwaardig, open (transparant), positief, betrouwbaar en
professionele nabijheid
Door in de leefwereld van de doelgroep te stappen, verlaat de outreacher de vertrouwde
omgeving van de eigen organisatie, de eigen leefwereld:
- In de presentietheorie wordt dit ‘exposure’ genoemd. Hierdoor worden de grenzen van
hulpverlening doorbroken en wordt ruimte gecreëerd voor het aangaan van een
positieve werkrelatie
- Dit kan op 3 manieren
o Privaat
o Semi-publiek of inreach
o Publieke ruimte
3
