Samenvatting 8 Eliminatiereacties van alkylhalogenides

Hoofdstuk 8: Eliminatiereacties van
alkylhalogenides
8.1 Mechanisme van een E2 reactie
 Naast nucleofiele substitutiereacties ondergaan alkylhalogenides ook
eliminatiereacties
 Eliminatiereactie  groep verwijderd uit molecule waardoor dubbele binding
ontstaat.
 Eliminatie van alkylhalogenide levert alkeen




 Eliminatiereacties onderverdeeld in twee groepen: E1 en E2 reacties
 E2 reactie = bimoleculaire (2) eliminatiereactie (E)  reactiesnelheid is afhankelijk van
concentratie alkylhalogenide/nucleofiel  beide reagentia betrokken zijn in transitietoestand.




 Verwijderen proton (H+) en halogeen (X-) uit verbinding = dehydrohalogenatie
 Koolstofatoom gebonden aan halogeenatoom = α koolstofatoom
 C-atoom naast α C-atoom = β C-atoom
 E2 reactie gestart door verwijderen proton van β koolstofatoom E2 reactie =
β-eliminatie
 E2 reactie = 1,2-eliminatie  proton en halogeenatoom geëlimineerd op
naburige C-atomen




 Aangezien zwakke basen betere leaving-groepen  reactiviteitsvolgorde van
alkylhalogenides in E2 reacties er als volgt uit:


1

,  Wanneer E2 reactie plaatsvindt op alkylhalogenide met twee structureel
verschillende β C-atomen  twee reactieproducten gevormd




 E2 reactie is regioselectief  meer van ene product gevormd dan van andere
 Verklaring: in transitietoestand zijn C-H en C-Br bindingen gedeeltelijk
gebroken en is dubbele binding gedeeltelijk gevormd transitietoestand heeft
structuur die lijkt op structuur van alkeen  factoren die alkenen stabiliseren
ook transitietoestand stabiliseren
 Hoe meer substituenten gebonden aan sp2 gehybridiseerde C-atomen, hoe
stabieler alkeen




 19e eeuw  formuleerde Russische wetenschapper Alexander M. Zaitsev een
regel die vorming van meest gesubstitueerde alkeen voorspelt
 Meest gesubstitueerde alkeen wordt verkregen door proton te verwijderen van
β C-atoom dat gebonden is met minste aantal H-atomen
 Reactieproducten die regel van Zaitsev = Zaitsev producten
 reactieproducten die regel van Zaitsev niet volgen = anti-Zaitsev producten




 Eliminatie bij tertiair alkylhalogenide typisch aanleiding tot meer
gesubstitueerd alkeen dan eliminatie bij secundair/primair alkylhalogenide 
reactiviteitsvolgorde alkylhalogenides in E2 reacties met zelfde leaving-groep
er als volgt uit:




2