Samenvatting 3 Zuren en Basen

Hoofdstuk 3: Zuren en basen

3.1 Inleiding

• Volgens Bronsted-Lowry  zuur = protendonor , base = protonacceptor
• Elke verbinding die H-atoom bevat potentieel als zuur kan optreden + eender welke
verbinding die een vrij elektronenpaar heeft als base
• Als zuur proton verliest  conjugeerde base van zuur gevormd
• Base proton opneemt  geconjugeerde zuur van base gevormd
• Sterk zuur  sterke neiging proton af te geven  geconjugeerde base weinig neiging proton
op nemen  zwakke base
• Zwak zuur  weinig neiging proton af te geven  geconjugeerde base meer neiging proton
op nemen  sterke base
• Reactie van zuur en base = zuur-base reactie of proton-transferreactie




• Ander voorbeeld reactie van NH3 met water



•
• Water kan zich dus zowel als base (protonacceptor) , als zuur (protondonor) gedragen

3.2 pKa en p H

• Zuur in water  min of meerdere mate deprotoneren
• Hoe sterker zuur hoe meer het evenwicht naar rechts verschoven
• Resulteert in grote waarde voor evenwichtsconstante van deprotoneringsreactie Keq




• Reactie bestudeerd in verdunde oplossing  c water nagenoeg constant +
evenwichtsconstante herschreven door gebruik van nieuwe constante Ka = zuurconstante



• Sterkte zuur weergeven door p Ka  pKa = - log Ka
• Hoe lager p Ka waarde zuur hoe sterker zuur :

zeer sterke zuren pKa < 1

matig sterke zuren pKa = 1-3
zwakke zuren pKa = 3-5

zeer zwakke zuren pKa = 5-15
extreem zwakke zuren pKa > 15



1

, • Base zal in water in min of meerder mate proton opnemen van water waarbij OH- ionen
ontstaan
• Baseconstante : Kb en bijhorende p Kb
• Sterke base , grote Kb en kleine p Kb
• Voor 1 zuur-base koppel geldt : pKa +pKb = 14
• Voor een oplossing geldt : p H = -log H3O+
• Voor een zure oplossing geldt dat H3O+ > OH-,

voor een neutrale oplossing is H3O+ = OH- en
voor een basische oplossing is H3O+ < OH-.
• Bij kamertemperatuur : pH < 7 zuur,
pH = 7 neutraal en
pH > 7 basisch.
• p H kan worden gewijzigd door toevoeging hoeveelheid zuur of base

Opgave 3.1

3.3 Organische zuren en basen

• meest bekende organische zuren  carbonzuren (-COOH) 
pKa 3-5  zwakke zuren
• H-atoom dat afsplitst bij deprotonering = H-atoom op COOH
groep  CH is te weinig gepolariseerd om proton af te splitsen
• Ook alcoholen (-OH) kunen als zuur optreden pKa 16  zeer zwakke zuren
• Carbonzuren en alcoholen kunnen ook een proton opnemen  gedragen als base




• Geprotoneerde alcoholen en carbonzuren zijn zeer sterke zuren  geconjugeerde basen
 zeer zwakke basen
• Alcoholen en carbonzuren  uitermate zwakke organische basen




2