Samenvatting 1 microscopische technieken

Hoofdstuk 1: Microscopische Technieken

Een microscoop = instrument waarmee kleine voorwerpen (micro-organismen)
toch zichtbaar worden gemaakt door vergroting.
Verschillende soorten:
 Lichtmicroscoop
 Donkerveldmicroscoop
 Fasecontrastmicroscoop
 Fluorescentiemicroscoop
 Elektronenmicroscoop
 Hoog-voltage elektronenmicroscoop
1.1. De lichtmicroscoop

Na gebruik 1e enkelvoudige microscoop  samen gestelde microscoop
2 lenzenstelsels : de objectlens (objectief) en de oculairlens (oculair)
Onderdelen normale lichtmicroscoop:

 Het mechanisch gedeelte
 De belichtingsapparatuur
 Het optisch gedeelte

Het mechanisch gedeelte
statief met voet : draagt de andere
onderdelen van de microscoop
Objecttafel: meestal beweegbaar,
het preparaat rust hierop, lamplicht
 holle spiegel, zonlicht  vlakke
spiegel
Tubus: draagt de oculairs en de
objectieven
Revolver: draai-inrichting, onderaan
tubus vastgehecht, verschillende
objectieven op bevestigd
Grof-en fijn regelaar: voor
scherpstelling van beeld, grove 
bereik van centimeters, fijne  1 a 2
mm verplaatsing mogelijk met
aantal omwentelingen van knop.

De belichtingsapparatuur
Microscooplamp: als microscooplamp ingebouwd  spiegel niet nodig
Spiegel: richt licht naar condensor
Diafragma: regelt lichthoeveelheid
Condensor: concentreert lichtbundel dat preparaat van onder belicht
Optisch gedeelte


1

, Objectief:

 Vangt lichtbundel op  geeft reeel omgekeerd en vergroot beeld van voorwerp

 meestal 4 objectieven: 4x 10x 40x en olie-immersielens van 100x

Olie-immersielens 100x:

 Tussen preparaat en objectief  laagje immersieolie.
 Ongeveer zelfde brekingsindex als objectglaasje en objectief.
 Licht minder afgebogen of verstrooid  meer lichtstralen lens bereiken.
 Beeld is helder en meer lichtsterkte de droge lens.

Oculair:

 Beeld wordt omgezet in virtueel, vergroot beeld
 Lenzensysteem dat als loep werkt
 Meestal 2 oculairs 10x vergroten  kunnen uit verschillende lenzensystemen
bestaan.
 Oculair van Huyghens (lezen p3)

Totale vergroting = vergroting objectief x vergroting oculair
Oplossen of scheidend vermogen R:

 Vermogen om 2 punten afzonderlijk te kunnen waarnemen.
 Uitgedrukt in getal  minimumafstand tussen 2 van elkaar te onderscheiden
punten.
 Bepaald door :
o kwaliteit van de lenzen (nummerieke apertuur = N.A.= maat voor de
diameter van de doorgelaten lichtbundel)
o vergroting
o het preparaat
o golflengte van het gebruikte licht. Hoe korter de golflengte, des te
groter het oplossend vermogen d.w.z. hoe kleiner de minimale afstand
tussen 2 van elkaar te onderscheiden punten.
 Scheidbare afstand is omgekeerd evenredig met oplossend vermogen R
 Vb: Oog: 0,1 mm  klein oplossend vermogen
Lichtmicroscoop: 0,2 µm  groten oplossend vermogen

De golflengte van ‘gewoon licht’ ligt vast, dus is R enkel afhankelijk van de
nummerieke apertuur.

 Lucht tussen voorwerp en object: N.A. ≤ 1,0
 Olie tussen voorwerp en object : N.A. > 1,0
1) Met immersieolie bekomt men een kleinere scheidbare afstand  betere R
omdat olie een grotere brekingindex heeft dan lucht: olie-immersielens = N.A.
= 1,2 tot 1,4

2) Met immersieolie komt er meer licht in de lenzen  helderder beeld
1.2. Speciale microscopische technieken
1.2.1. Donkerveldmicroscoop ( p4 foto)

2