Samenvatting gerechtelijk privaatrecht

1. TOEPASSINGSGEBIED
PRIVAATRECHT
Ratione personae (op wie betrekking)
- Elk rechtsbekwaam rechtssubject
- Rechtspersonen en natuurlijke personen
 Tenzij onschendbaarheden en immuniteiten (bv koning, schadevergoeding
is wel mogelijk)

Ratione materiae (waarop betrekking)
- Subjectief contentieux = over subjectieve rechten
- Objectief contentieux = mbt van wettelijkheid, kun je aanvechten
- Enkel van toepassing op burgerlijke geschillen (burenhinder, echtscheiding)
- OOK schadevergoeding eisen vd overheid valt onder privaatrecht
- Art 2 ger.W

Ratione temporis (welk moment)
- Art 3 ger.w voor wetten op rechterlijke organisatie, bevoegdheid en rechtspleging
- Principe = onmiddellijk van toepassing op hangend rechtsgeding, zonder invloed op
geldig gestelde proceshandelingen, tenzij voorzien in de wet
- Hangend rechtsgeding = procedure voor de rechtbank met een uitspraak
 Vanaf de betekening vd dagvaarding aan de verweerder tot eindvonning
 Blijft hangen totdat rechter uitspraak heeft gedaan

- Procedureverloop in eerste aanleg
 Geschil
 Betekening dagvaarding aan verweerder
 Zaak wordt ingeschreven op rol vd rechtbank
 Inleidende zitting bij de rechtbank
 Uitwisselen van conclusies
 Rechtsdag: wordt gepleit
 Eindvonnis

STEL : TIJDENDS HET HANGEND RECHTSGEDING KOMT EEN NIEUWE WET
- AL DE REST VD PROCEDURE NA DE DAGVAARDIKNG GEREGELD VIA DE TOEN
GELDENDE WETTEN
- ALLES WAT NA DE NIEUWE WET VOLGT MOET VIA DE NIEUWE WET GEDAAN
WORDEN
- AANGEZIEN DE NIEUWE WET VOOR DE RECHTSDAG IS OPGEMAAKT
 ZAAK WORDT NIET MEER GEPLEIT
 ER MOET ENKEL GEANTWOORD WORDEN OP DE VRAGEN VD RECHTER
 KOMT DE WET NA DE RECHTSDAG DAN MOET NIET ALLES OPNIEUW,HET IS AL INORD
- Wet op rechtelijke organisatie
 Als bv door een nieuwe wet de samenstelling v een college wordt
gewijzigd

,  Als bv een nieuwe rechtbank wordt opgericht
 Bv wanneer RB van koophandel veranderde naar de
ondernemingsrechtbank

- Wet op de bevoegdheid
 Als een nieuwe wet een bevoegdheid toekent aan een rechter of hem
ontneemt
 Materiele en territoriale bevoegdheid
 Bv vrederechters zijn nu ook bevoegd voor problemen tussen
elektriciteitsmaatschappij tegen een natuurlijk persoon die zn factuur ni
betaalt ongeacht het bedrag van de factuur

- Wet op de rechtspleging
 Procedureregels
 Nieuwe wetten zijn onmiddellijk toepasselijk
 Proceshandelingen van voor de nieuwe wet zijn wel nog steeds geldig
ookal zijn ze geregeld met de oude wetten

Rateone loci (territorium, alleen van toepassing in belgie)
- Dus gwn enkel in belgie


BASISBEGINSELEN PRIVAATRECHT
Rechten van verdediging
- Ongeschreven
- Soms wel in de grondwet
- Artikel 6 EVRM

Toegang tot rechter
- Want eigenrichting is verboden
- Subjectieve rechten
- Ook als je het financieel niet breed hebt
- Juridische bijstand = 508/1-23 ger.w = eerstelijnsbijstand
 Pro deo advocaat is tweedelijnsbijstand
- Rechtsbijstand = 664 en 559ter ger.w = bijstand vo procedure en deskundige kosten
- Plicht om recht te spreken (art 5 ger.w) = verbod op rechtsweigering
 Doet hij dit toch? Dan kun je verhaal op de rechter instellen
(schadevergoeding)
 Rechtsbijstandsverzekering = wanneer je een advocaat zelf wilt kiezen
maar het eig niet kan betalen
- Beperkingen door wetgever zijn mogelijk, kern mag niet geschonden worden
- Beperkingen door partijen KAN NOOIT

Recht op onpartijdige rechter
- Betrekking op rechtsmacht
- Geen enkele vooringenomenheid toegestaan
- Art 6 EVRM

, - Subjectieve onpartijdigheid = persoonlijk gedrag/overtuiging van de rechter
 Moet bewezen worden!
- Objectieve onpartijdigheid = door omstandigheden schijn, structureel probleem
 Bv wanneer rechter familie is van verweerder
- Justice must not only be done; it must also be seen to be done
 Rechter mag geen enkele schijn van partijdigheid tonen
- Partijdigheid is er toch
 Rechter kan gewraakt worden, zaak wordt onttrokken aan de rechtbank
 Verhaal op de rechter wanneer hij al een uitspraak had gedaan

SPAGHETTIARREST
- Onpartijdigheid van de onderzoeksrechter omdat hij naar spaghettifeestje ging
- Een geschenk geven is onpartijdigheid
- 6 dagen later was er de Witte Mars

Recht op onafhankelijke rechter
- Moet kunnen oordelen zonder druk van buitenaf
- Moet kunnen oordelen op zijn eigen geweten, autonoom
- Rechter is voor het leven benoemd, doet hij toch iets = Tuchtstraf, geen ontslag
- Rechter is onverplaatsbaar, als je in Brugge rechtspreekt blijf je daar
- Onverenigbaarheden, beroepsverboden

Recht op een eerlijk en openbaar proces
- Art 6 EVRM
- Openbaarheid (art 148 gw)
 Voor maatschappelijke controle door bv de pers
- Motivering (art 149)
 Waarom een bepaalde vordering?
- Redelijke termijn
 Duurt het te lang dan kan de zaak aan de rechter onttrokken worden
 Binnen 6 maand nadat de rechter de zaak in beraad heeft genomen
- Recht op een tegenspraak (art 736, 745 ger.w)
 Partijen zijn gelijk aan elkaar
 Schriftelijk en mondeling
- Recht op kennisneming
 Allebei de partijen mogen alles weten
- Procesgelijkheid (art 4 ger.w)
 Ook wapengelijkheid genoemd
 Men mag niet zomaar een voorkeursbehandeling geven voor een zaak
- Partijautonomie (beschikkingsbeginsel)
 Procespartijen bepalen de grenzen van het proces of het geding
 Lijdelijkheid van de rechter = hij mag niet zomaar een derde inroepen
 Rechter mag niet ultra petita oordelen = oordeel over iets dat niet is
gevorderd

, 2. ORGANEN VAN DE
RECHTERLIJKE MACHT EN
MAGISTRATEN
Hoven en rechtbanken
- Rechters in rb van eerste aanleg
- Raadheren in hof van beroep
- Allebei zittende magistratuur, vonnissen of arresten
- Taak = beslechten van geschillen
- Onafhankelijk !! allerlei waarborgen
- Art 40 gw
- Gelijk gekregen? Maar tegenpartij wilt precies nie betalen?
 Naar deurwaarder gaan & vragen om beslag te laten leggen op zn meubels
 Je hebt hiervoor een uitvoerbare uitgifte van het vonnis nodig
 Deze vraag je aan de griffie

Organisatie rechters en raadsheren
- Korpsoversten
 Voorzitter, ondervoorzitter vd vrederechters en rechters in politieRB
 Voorzitter, ondervoorzitter vd RB1eA, arbeidsRB en ondernemingsRB
 Eerste voorzitter, kamervoorzitter vh vof van beroep
 Eerste voorzitter bij het Hof van Cassatie

- Beroepsrechters vs lekenrechters
 Arbeidsrechtbank = lekenrechters = rechters in sociale zaken
 Ondernemingsrechtbank = lekenrechters = rechters in ondernemingszaken
 Lekenrechters zijn mensen die in het bedrijfsleven staan, staan echte
rechter bij

Openbaar ministerie
- Art 138bis ger w
- Art 138ter ger w
- Synoniem is het parket
- Staande magistratuur
- Deel van de rechterlijke macht EN van de uitvoerende macht
- Ambt uitgeoefend onder gezag van de minister van Justitie
- Hiërarchisch korps onafhankelijk van hoven en rechtbanken
- Taak = waken over algemeen belang, openbare orde en toepassing vd wet, advies
aan de rechter geven
- Privaatrechtelijke zaken
 Rechtsvordering
 Advies

- Procureur generaal bij hof van beroep
- Procureur des konings bij RB1eA, ondernemingsrechtbank en politierechtbank
- Bij vredegerecht is er geen OM