Samenvatting Hoofdstuk 1: biopsychosociale model

Gezondheidspsychologie
Hoofdstuk 1: Biopsychosociale model
1. Wat is gezondheid? = Veranderende perspectieven
Biopsychosociaal
- Klachten bekijken vanuit deze 3 hoeken
 Bio: biologische zaken -> medische kijk, lichamelijke kijk
 Psycho: psychologische zaken
 Sociaal: sociale zaken
Gezondheid in geschiedenis
- Uiteenlopende culturen  verschillende betekenissen
Van oudsher
- Relatie tussen geest, goden en fysieke conditie
In veel culturen
- Medicijnmannen = arts + priester
Archeologische vondsten stenen tijdperk
- Schedel met kleine gaatjes
 Trepanatie= schedelboringen om kwade geesten te verwijderen
 Eerste perspectief op gezondheid= kwaaltjes waren het gevolg van
kwade geesten

- Eigen aan dit model= de religieuze kijk op ziekte

1.1. Relatie tussen lichaam en geest
Hippocrates
- Ging verder opzoek naar de relatie tussen ziekte en geest
 Resultaat:
 Ziekte = niet t.g.v. kwade geesten of goden
 Ziekte = verstoord evenwicht in humores (=lichaamssappen)
 Gele gal, slijm, bloed en zwarte gal
 Gelinkt aan verschillende persoonlijkheden
- “Lichaam en geest zijn 1 éénheid, ze zijn niet te splitsen”
- Genezing:
 Humores opnieuw in evenwicht via aderlatingen, vasten, dieet en
kruidengeneeskunde

- Men gebruikt vandaag de dag nog steeds de eed van Hippocrates

Galenus
- Lichamelijke basis voor alle ziekten
 Lichamelijk en geestelijk
- 4 lichamelijke humores verbonden met 4 temperamenten

, 1.2. Magisch-religieus ziektemodel
- Ideeën over gezondheid steeds meer verbonden met geloof en spiritualiteit
- Verbod op wetenschappelijk onderzoek
 Vb. men mocht geen autopsies uitvoeren
- Ziekte= straf van god
- Mensen hadden weinig controle over gezondheid
- Priester had de controle over de gezondheid
- Ontstaan van verpleegkunde:
 Moest zorgen vanuit een religieuze/gelovige overtuiging
 Vanuit liefdadigheid en roeping
 Taak: vooral verzorgende en helpende taken
- Patiënt= onwetend en moet ondergaan
- In sommige culturen wordt dit model nog steeds toegepast
 Vb. verbod op vaccinaties/verbod op bloed ontvangen (Jehova)

Wetenschappelijke revolutie vanaf 1600
- Dualisme:
 Geest <-> lichaam  waren afzonderlijke entiteiten
- Er is interactie mogelijk
- Artsen= behoeders/bewakers van het lichaam
 Lichaam werd als een machine bekeken
- Geestelijken= behoeders/bewakers van de geest
- Na het overlijden verliet de ziel het lichaam
 Kerk was vanaf dit moment akkoord met autopsie en anatomisch onderzoek

 Geneeskundige revolutie vanaf 18de - 19de eeuw
 Ontstaan van behandelingen
 Technischer: meer gericht op diagnostiek
 Ontstaan biomedische ziektemodel

1.3. Biomedisch ziektemodel
- Gezondheid= afwezigheid van ziekte
- Ziekte= steeds lichamelijke oorzaak
- Herstel= wegnemen oorzaak ziekte
- Reductionistisch model:
 Geest, lichaam en lichaamscellen  neurale en biochemische activiteit
 Negeren dat mensen kunnen reageren op verschillende manieren op een
ziekte en mensen worden beperkt tot neurale en biochemische activiteit
- Arts= specialist
- Verpleegkundige:
 Verzorgende taken + bekwaamheid in medisch-technische handelingen
- Patiënt= onwetend en moet ondergaan
- Kritiek:
 ‘het is te eng’
 Naast fysische factoren, spelen psychische en sociale factoren ook een rol
 Ontstaan van biopsychosociale ziektemodel