1 De kenmerken van justitie
1.1 Justitie als bewaker van de rechtstaat
1.1.1 Toegang tot de rechter
1.1.1.1 Een van de belangrijkste kenmerken van rechtsregels
is dat de naleving ervan kan worden afgedwongen. De
rechterlijke macht helpt de burger hier bij. Een werkloze
die onterecht geen werkloosheidsuitkering ontvangt, kan
de staat dagvaarden om deze uitkering toch te krijgen.
1.1.1.2 Om ervoor te zorgen dat ook minderbedeelden
toegang hebben tot het gerecht heeft de staat een
systeem opgezet van de pro-Deoadvocaat. De advocaat
wordt achteraf door de staat betaald.
1.1.1.3 Om rechtsvordering te kunnen instellen moet echter
aan een aantal voorwaarden worden voldaan. Eén
hiervan is hoedanigheid. Dit houdt in dat de eiser rechts
bekwaam en handelingsbekwaam dient te zijn. Ook moet
de eiser belang hebben bij de vordering.
1.1.1.4 Als iemand een vordering instelt die volledig
ongegrond is, kan de rechter dit niet enkel afwijzen maar
kan de eiser nog worden veroordeeld tot
schadevergoeding wegens tergend en roekeloos
geding. We spreken dan van procesrechtmisbruik.
1.1.2 Recht van verdediging
1.1.2.1 Wie in rechte wordt ‘aangevallen’ moet zich kunnen
verweren tegen de eisen en beweringen van de eisende
partij.
1.1.2.2 Dagvaarden dient te gebeuren voor de natuurlijke
rechtbank van de verweerder. Dat is die van de
woonplaats van de verweerder.
1.1.2.3 Om de verweerder de nodige voorbereidingstijd te
geven zijn er in de diverse stadia van de procedure
minimumtermijnen.
1.1.2.4 De gerechtsdeurwaarder brengt de verweerder op de
hoogte van de dagvaarding (officiële kennisgeving)
,1.1.2.5 het is niet voldoende dat de partijen hun
bewijsstukken overmaken aan de rechter, ze moeten
ook elkaar inzage geven zodat er open kaart kan worden
gespeeld.
1.1.2.6 Tegen elk vonnis kan in hoger beroep worden
gegaan. Dit is een rechtsmiddel die de partijen moet
beschermen tegen willekeurige beslissingen of
vergissingen van rechters. Echter dient ook het
willekeurig verweer vermeden of bestraft worden.
1.1.3 Onafhankelijke en onpartijdige rechter
1.1.3.1 Een rechter moet neutraal blijven en mag geen van
beide partijen bevoordelen. Onpartijdigheid is één van
de hoekstenen van het procesrecht
1.1.3.2 De rechter mag niet vooringenomen zijn ten aanzien
van de te nemen beslissing, mag zich niet laten
beïnvloeden door informatie van buiten de rechtszaal of
welke druk dan ook. Hij mag zich enkel laten leiden door
objectieve argumenten en moet iedereen een eerlijk
proces geven.
1.1.3.3 Niemand kan de rechter richtlijnen of bevelen geven
over de manier waarop hij recht moet spreken. Die
onafhankelijkheid is onlosmakelijk verbonden met de
scheiding der machten.
1.1.4 Openbaarheid van de rechtspraak
1.1.4.1 De grondwet bepaalt dat zowel de zittingen als de
uitspraak van vonnissen openbaar zijn. Door de controle
door een ruimer publiek worden rechters aangespoord te
waken over de correctheid van de behandeling van
geschillen en over de gelijke behandeling van gelijke
zaken.
, 1.2 De actoren van justitie
1.2.1 Rechter
1.2.1.1 Moeten onafhankelijk zijn !
1.2.1.1.1 Bv. een moeder mag niet als magistraat zetelen over een
discussie die dochter heeft met haar buur.
1.2.1.2 Benoeming via de Hoge Raad voor Justitie
1.2.1.3 objectieve, niet partijpolitieke benoemingen
1.2.1.4 Ambtenaren, voor het leven benoemd
1.2.1.5 Een rechter mag nooit weigeren om recht te spreken
1.2.2 Griffier
1.2.2.1 Is een gerechtelijk ambtenaar en de rechterhand van
de magistraat.
1.2.2.2 De griffie is een secretariaat. Men kan er informatie
krijgen over het verloop van de procedure.
1.2.3 Openbaar ministerie
1.2.3.1 Het openbaar ministerie of parket vertegenwoordigd
de belangen van de gemeenschap. Ze heeft vooral de
strafvervolging als taak: het spoort de misdrijven op en
vervolgt ze, en voert de straffen uit.
1.2.3.2 Bij privaatrechtelijke rechtscolleges is de taak van het
parket voornamelijk facultatief advies geven.
1.2.3.3 Het OM is hiërarchisch gestructureerd en staat onder
gezag van de minister van justitie.
1.2.3.4 De procureur-generaal staat aan het hoofd van het
parket op het niveau van het hof van beroep
1.2.3.5 De procureur des Konings is het hoofd van het
parket op arrondissementsniveau.
1.1 Justitie als bewaker van de rechtstaat
1.1.1 Toegang tot de rechter
1.1.1.1 Een van de belangrijkste kenmerken van rechtsregels
is dat de naleving ervan kan worden afgedwongen. De
rechterlijke macht helpt de burger hier bij. Een werkloze
die onterecht geen werkloosheidsuitkering ontvangt, kan
de staat dagvaarden om deze uitkering toch te krijgen.
1.1.1.2 Om ervoor te zorgen dat ook minderbedeelden
toegang hebben tot het gerecht heeft de staat een
systeem opgezet van de pro-Deoadvocaat. De advocaat
wordt achteraf door de staat betaald.
1.1.1.3 Om rechtsvordering te kunnen instellen moet echter
aan een aantal voorwaarden worden voldaan. Eén
hiervan is hoedanigheid. Dit houdt in dat de eiser rechts
bekwaam en handelingsbekwaam dient te zijn. Ook moet
de eiser belang hebben bij de vordering.
1.1.1.4 Als iemand een vordering instelt die volledig
ongegrond is, kan de rechter dit niet enkel afwijzen maar
kan de eiser nog worden veroordeeld tot
schadevergoeding wegens tergend en roekeloos
geding. We spreken dan van procesrechtmisbruik.
1.1.2 Recht van verdediging
1.1.2.1 Wie in rechte wordt ‘aangevallen’ moet zich kunnen
verweren tegen de eisen en beweringen van de eisende
partij.
1.1.2.2 Dagvaarden dient te gebeuren voor de natuurlijke
rechtbank van de verweerder. Dat is die van de
woonplaats van de verweerder.
1.1.2.3 Om de verweerder de nodige voorbereidingstijd te
geven zijn er in de diverse stadia van de procedure
minimumtermijnen.
1.1.2.4 De gerechtsdeurwaarder brengt de verweerder op de
hoogte van de dagvaarding (officiële kennisgeving)
,1.1.2.5 het is niet voldoende dat de partijen hun
bewijsstukken overmaken aan de rechter, ze moeten
ook elkaar inzage geven zodat er open kaart kan worden
gespeeld.
1.1.2.6 Tegen elk vonnis kan in hoger beroep worden
gegaan. Dit is een rechtsmiddel die de partijen moet
beschermen tegen willekeurige beslissingen of
vergissingen van rechters. Echter dient ook het
willekeurig verweer vermeden of bestraft worden.
1.1.3 Onafhankelijke en onpartijdige rechter
1.1.3.1 Een rechter moet neutraal blijven en mag geen van
beide partijen bevoordelen. Onpartijdigheid is één van
de hoekstenen van het procesrecht
1.1.3.2 De rechter mag niet vooringenomen zijn ten aanzien
van de te nemen beslissing, mag zich niet laten
beïnvloeden door informatie van buiten de rechtszaal of
welke druk dan ook. Hij mag zich enkel laten leiden door
objectieve argumenten en moet iedereen een eerlijk
proces geven.
1.1.3.3 Niemand kan de rechter richtlijnen of bevelen geven
over de manier waarop hij recht moet spreken. Die
onafhankelijkheid is onlosmakelijk verbonden met de
scheiding der machten.
1.1.4 Openbaarheid van de rechtspraak
1.1.4.1 De grondwet bepaalt dat zowel de zittingen als de
uitspraak van vonnissen openbaar zijn. Door de controle
door een ruimer publiek worden rechters aangespoord te
waken over de correctheid van de behandeling van
geschillen en over de gelijke behandeling van gelijke
zaken.
, 1.2 De actoren van justitie
1.2.1 Rechter
1.2.1.1 Moeten onafhankelijk zijn !
1.2.1.1.1 Bv. een moeder mag niet als magistraat zetelen over een
discussie die dochter heeft met haar buur.
1.2.1.2 Benoeming via de Hoge Raad voor Justitie
1.2.1.3 objectieve, niet partijpolitieke benoemingen
1.2.1.4 Ambtenaren, voor het leven benoemd
1.2.1.5 Een rechter mag nooit weigeren om recht te spreken
1.2.2 Griffier
1.2.2.1 Is een gerechtelijk ambtenaar en de rechterhand van
de magistraat.
1.2.2.2 De griffie is een secretariaat. Men kan er informatie
krijgen over het verloop van de procedure.
1.2.3 Openbaar ministerie
1.2.3.1 Het openbaar ministerie of parket vertegenwoordigd
de belangen van de gemeenschap. Ze heeft vooral de
strafvervolging als taak: het spoort de misdrijven op en
vervolgt ze, en voert de straffen uit.
1.2.3.2 Bij privaatrechtelijke rechtscolleges is de taak van het
parket voornamelijk facultatief advies geven.
1.2.3.3 Het OM is hiërarchisch gestructureerd en staat onder
gezag van de minister van justitie.
1.2.3.4 De procureur-generaal staat aan het hoofd van het
parket op het niveau van het hof van beroep
1.2.3.5 De procureur des Konings is het hoofd van het
parket op arrondissementsniveau.
