Maes Chelsea 2VBl GGZ : Pathologie Vancoppenolle Ann
Pathologie in de geestelijke gezondheidszorg
Stress en angststoornissen
Enkele begrippen:
-Eustress = goede stress
-Adaptief copingmechanisme = Adaptieve manier om om te gaan met stress -
> Efficiënte manier
-Maladaptief copingmechanisme = Op lange termijn ongunstig effect (bv
ontkennen)
Psychoneuro-immunologie:
-Hypothalamus-hypofyse-bijnier-as (HPA-as) -> Ons ‘stress-systeem’
-Immuunsysteem
Stress en gezondheid:
-Corticosteroïden (gemaakt thv de bijnierschors)
-Verhogen onze weerstand tegen stress
-Stimuleren spieropbouw
-Zetten lever aan tot vrijmaken van suiker
-Verdedigen tegen allergische reacties en ontstekingen
-Effect op voorste hersenschors en daarmee ook onze cognitie
-HPA (Hypothalamus-hypofyse-bijnier-as-
-Adrenaline en noradrenaline (bijniermerg)
-Corticosteroïden (bijnierschors)
Adenocorticotroophormoon (ACTH) zal ons stressmechanisme activeren. Dit
komt omdat in de bijnierschors de corticosteroïden vrijgezet worden die we nodig
hebben om ons lichaam in alarmstaat te brengen. In het bijniermerg komen
(nor)-adrenaline vrij die zorgen dat we op een adequate manier op stress
reageren.
1
,Maes Chelsea 2VBl GGZ : Pathologie Vancoppenolle Ann
Hoe vertaalt stress zich nu in problemen met de fysieke gezondheid?
-Chronische stress doet voorraden uitgeput geraken
-Immuunsysteem
-Leukocyten, lymfocyten en geheugenlymfocyten (niet zo belangrijk)
-Ontsteking: Bij minder stress goed in staat ontsteking te temperen, bij
hoog stressgehalte dus aanhoudende ontsteking
2
,Maes Chelsea 2VBl GGZ : Pathologie Vancoppenolle Ann
Het lichaam reageert ongeveer hetzelfde op alle stressfactoren (honger,
ziekte, overlijden, …), daarom aanpassingsstoornissen
Aanpassingsstoornissen:
-Een maladaptieve reactie op een stressor die zich binnen de 3 maanden na
het voordoen van de stressor manifesteert.
-Acute aanpassingsstoornis -> Klachten korter dan 6 maanden
-Persisterende chronische aanpassingsstoornis
-Normaal vs abnormaal
Algemeen aanpassingssyndroom (GAS):
-Alarmreactie = Vecht- of vluchtreactie
-Weerstandstadium
-Uitputtingsstadium
In staat van paraatheid (sneller ademen, zweten, …) lukt bv studeren niet. Alle
organen werken samen om te vechten of vluchten. Dit kan niet blijven duren, we
kunnen die hormonen niet blijven aanmaken. 1st kom je in het
weerstandstadium. Als de voorraad hormonen echt uitgeput geraakt dan zal je
parasympatisch stelsel in actie komen, je hartslag en ademhaling dalen en je
komt het uitputtingsstadium. In dit stadium ben je vatbaarder voor ziektes want
je immuunsysteem is uitgeput.
Stress verlichten?
-Probleemgerichte coping vs emotiegerichte coping
-Verwachtingen over zelfredzaamheid
-Optimisme (Positieve mensen zijn vaak weerbaarder tov stress)
-Sociale ondersteuning (Geïsoleerde mensen zijn vatbaarder voor stress,
complicaties van operaties, ziektes enz)
-Psychologische weerbaarheid is sterker als je …
-Betrokken bent bij stress (meedenken met baas over oplossingen voor
problemen bv in plaats van hier niet aan deel te nemen)
-Uitdaging aangaan
-Interne locus of control (mensen die het gevoel hebben dat alles hen
gewoon overkomt en geen controle hebben, zien vaak niet dat het soms hun
eigen verantwoordelijkheid is)
3
, Maes Chelsea 2VBl GGZ : Pathologie Vancoppenolle Ann
Probleemgerichte coping is beter dan emotiegerichte coping omdat je dan
omgaat met de stress om het eindresultaat zo efficiënt mogelijk te maken. Bij
emotiegerichte coping ga je om met het gevoel ‘stress’, je wil enkel de stress
doen verdwijnen. Bv je gevoelens wegdrinken helpt misschien wel voor nu, maar
het lost de problemen niet op.
Traumatische stressstoornis: (= psychopathologie)
-Acute stressstoornis = Maladaptief gedragspatroon gedurende 3 dagen tot 1
maand na trauma (continu herinneringen aan trauma, continu in staat van
paraatheid)
-Indringende herinneringen
-Herbeleven van trauma
-Dissociatie (Vervreemding, out of body experience. Als er sprake is van
dissociatie dan kan je bijna zeker voorspellen dat er PTSS zal optreden)
-Vermijding
-Slaapproblemen
-Prikkelbaar/agressief gedrag
-Overdreven schrikreactie
-Niet kunnen concentreren
-Nachtmerries
-Fysieke onrust
-Posttraumatische stress stoornis (voortdurende herinneringen aan een
trauma, lichaam voortdurend in staat van paraatheid)
Acute stressstoornis:
-Is een belangrijke risicofactor voor PTSS
-Ontstaat binnen de 4 weken na een traumatische gebeurtenis
-Duurt minimaal 2 dagen en maximaal 4 weken (cijfers niet zo belangrijk)
Posttraumatische stressstoornis:
-Risico op ontstaan van PTSS hangt ook samen met persoonlijkheidskenmerken
-Lijkt voor een stuk erfelijk bepaald
-Voorspellers voorafgaand aan trauma:
-Rigiditeit
-Cognities zoals ‘ik ben waardeloos’, ‘niemand is te vertrouwen’ of het
naïeve ‘mij kan niets gebeuren’.
-Eerdere ingrijpende gebeurtenissen hebben meegemaakt
-Het ontbreken van sociale omstandigheden
-Negatieve interpretatie van trauma/schaamte
-Negatieve interpretatie van de PTSS-symptomen
-Vermijdende coping/dissociatie
-Geen sociale steun
Omstandigheden:
-Blootstelling aan traumatische ervaring:
-Betrokkene heeft ondervonden, is getuige geweest van of werd
4
Pathologie in de geestelijke gezondheidszorg
Stress en angststoornissen
Enkele begrippen:
-Eustress = goede stress
-Adaptief copingmechanisme = Adaptieve manier om om te gaan met stress -
> Efficiënte manier
-Maladaptief copingmechanisme = Op lange termijn ongunstig effect (bv
ontkennen)
Psychoneuro-immunologie:
-Hypothalamus-hypofyse-bijnier-as (HPA-as) -> Ons ‘stress-systeem’
-Immuunsysteem
Stress en gezondheid:
-Corticosteroïden (gemaakt thv de bijnierschors)
-Verhogen onze weerstand tegen stress
-Stimuleren spieropbouw
-Zetten lever aan tot vrijmaken van suiker
-Verdedigen tegen allergische reacties en ontstekingen
-Effect op voorste hersenschors en daarmee ook onze cognitie
-HPA (Hypothalamus-hypofyse-bijnier-as-
-Adrenaline en noradrenaline (bijniermerg)
-Corticosteroïden (bijnierschors)
Adenocorticotroophormoon (ACTH) zal ons stressmechanisme activeren. Dit
komt omdat in de bijnierschors de corticosteroïden vrijgezet worden die we nodig
hebben om ons lichaam in alarmstaat te brengen. In het bijniermerg komen
(nor)-adrenaline vrij die zorgen dat we op een adequate manier op stress
reageren.
1
,Maes Chelsea 2VBl GGZ : Pathologie Vancoppenolle Ann
Hoe vertaalt stress zich nu in problemen met de fysieke gezondheid?
-Chronische stress doet voorraden uitgeput geraken
-Immuunsysteem
-Leukocyten, lymfocyten en geheugenlymfocyten (niet zo belangrijk)
-Ontsteking: Bij minder stress goed in staat ontsteking te temperen, bij
hoog stressgehalte dus aanhoudende ontsteking
2
,Maes Chelsea 2VBl GGZ : Pathologie Vancoppenolle Ann
Het lichaam reageert ongeveer hetzelfde op alle stressfactoren (honger,
ziekte, overlijden, …), daarom aanpassingsstoornissen
Aanpassingsstoornissen:
-Een maladaptieve reactie op een stressor die zich binnen de 3 maanden na
het voordoen van de stressor manifesteert.
-Acute aanpassingsstoornis -> Klachten korter dan 6 maanden
-Persisterende chronische aanpassingsstoornis
-Normaal vs abnormaal
Algemeen aanpassingssyndroom (GAS):
-Alarmreactie = Vecht- of vluchtreactie
-Weerstandstadium
-Uitputtingsstadium
In staat van paraatheid (sneller ademen, zweten, …) lukt bv studeren niet. Alle
organen werken samen om te vechten of vluchten. Dit kan niet blijven duren, we
kunnen die hormonen niet blijven aanmaken. 1st kom je in het
weerstandstadium. Als de voorraad hormonen echt uitgeput geraakt dan zal je
parasympatisch stelsel in actie komen, je hartslag en ademhaling dalen en je
komt het uitputtingsstadium. In dit stadium ben je vatbaarder voor ziektes want
je immuunsysteem is uitgeput.
Stress verlichten?
-Probleemgerichte coping vs emotiegerichte coping
-Verwachtingen over zelfredzaamheid
-Optimisme (Positieve mensen zijn vaak weerbaarder tov stress)
-Sociale ondersteuning (Geïsoleerde mensen zijn vatbaarder voor stress,
complicaties van operaties, ziektes enz)
-Psychologische weerbaarheid is sterker als je …
-Betrokken bent bij stress (meedenken met baas over oplossingen voor
problemen bv in plaats van hier niet aan deel te nemen)
-Uitdaging aangaan
-Interne locus of control (mensen die het gevoel hebben dat alles hen
gewoon overkomt en geen controle hebben, zien vaak niet dat het soms hun
eigen verantwoordelijkheid is)
3
, Maes Chelsea 2VBl GGZ : Pathologie Vancoppenolle Ann
Probleemgerichte coping is beter dan emotiegerichte coping omdat je dan
omgaat met de stress om het eindresultaat zo efficiënt mogelijk te maken. Bij
emotiegerichte coping ga je om met het gevoel ‘stress’, je wil enkel de stress
doen verdwijnen. Bv je gevoelens wegdrinken helpt misschien wel voor nu, maar
het lost de problemen niet op.
Traumatische stressstoornis: (= psychopathologie)
-Acute stressstoornis = Maladaptief gedragspatroon gedurende 3 dagen tot 1
maand na trauma (continu herinneringen aan trauma, continu in staat van
paraatheid)
-Indringende herinneringen
-Herbeleven van trauma
-Dissociatie (Vervreemding, out of body experience. Als er sprake is van
dissociatie dan kan je bijna zeker voorspellen dat er PTSS zal optreden)
-Vermijding
-Slaapproblemen
-Prikkelbaar/agressief gedrag
-Overdreven schrikreactie
-Niet kunnen concentreren
-Nachtmerries
-Fysieke onrust
-Posttraumatische stress stoornis (voortdurende herinneringen aan een
trauma, lichaam voortdurend in staat van paraatheid)
Acute stressstoornis:
-Is een belangrijke risicofactor voor PTSS
-Ontstaat binnen de 4 weken na een traumatische gebeurtenis
-Duurt minimaal 2 dagen en maximaal 4 weken (cijfers niet zo belangrijk)
Posttraumatische stressstoornis:
-Risico op ontstaan van PTSS hangt ook samen met persoonlijkheidskenmerken
-Lijkt voor een stuk erfelijk bepaald
-Voorspellers voorafgaand aan trauma:
-Rigiditeit
-Cognities zoals ‘ik ben waardeloos’, ‘niemand is te vertrouwen’ of het
naïeve ‘mij kan niets gebeuren’.
-Eerdere ingrijpende gebeurtenissen hebben meegemaakt
-Het ontbreken van sociale omstandigheden
-Negatieve interpretatie van trauma/schaamte
-Negatieve interpretatie van de PTSS-symptomen
-Vermijdende coping/dissociatie
-Geen sociale steun
Omstandigheden:
-Blootstelling aan traumatische ervaring:
-Betrokkene heeft ondervonden, is getuige geweest van of werd
4
