Handboek stijl
H2 Schrijf concreet
Details, voorbeelden, individuele gevallen en concrete situaties zijn middelen om de lezers een beeld
te laten zien dat hen overtuigt.
Het maakt voor de lezer niet uit of de mensen waarover hij leest echt bestaan of zijn verzonnen.
Beschrijvingen van mensen in romans, journalistieke reportages en psychologische
onderzoeksverslagen hebben twee belangrijke eigenschappen gemeen: ten eerste moeten de lezers
zich er iets bij kunnen voorstellen, ten tweede moeten ze kunnen zien waarop de auteur zijn oordeel
baseert.
Vertonen is dus beter dan vertellen. Vertonen is een elementaire vaardigheid voor iedereen die
schrijft om waarnemingen, ervaringen en oordelen over te brengen. Wel verschilt het belang van
vertonen per genre. Wetenschappelijke artikelen en beleidsrapporten zijn abstracter dan romans.
Uiterst belangrijk is vertonen in de genres waarvan het succes afhangt van de voorstelbaarheid van
het gebodene: reclame, voorlichting, columns, handleidingen, reportages en reisverhalen.
Soms is het beter niet te concretiseren. Gebeurtenissen die in werkelijkheid uren, dagen, maanden of
jaren in beslag kunnen nemen, kunnen op schrift in een paar woorden worden samengevat. Zo wordt
een tekst niet te lang en is het makkelijk hoofd- en bijzaken uit elkaar te houden. Hoever moet men
gaan met het zoeken naar concrete en specifieke woorden, hang af van de behoeften van het
publiek.
Verhalen amuseren, illustreren en overtuigen. Doordat de lezer zich verplaatst naar de verhaalwereld
en zich inleeft in de personages en gebeurtenissen, kan hij vaker makkelijker overtuigd worden. In de
handeling en dialoog gebeuren dingen. En iets wat gebeurt laat een diepere indruk na dan iets wat je
wordt medegedeeld.
In de Amerikaanse journalistiek bestaat de succesvolle stroming narrative journalism. Verschillende
omschrijvingen van het begrip vertelling:
- Iedere schrijftechniek die een diepgeworteld verlangen bij de lezer opwekt om te willen
weten wat er nog staat te gebeuren.
- Een verhaal vertellen op een manier die ervoor zorgt dat de lezer het gevoel heeft alsof hij bij
moeder op schoot zit.
- Het echte werk. Het vlees om de botten van de feiten.
Aan welke eisen moet een meeslepend verhaal voldoen? En welke technieken kunnen worden
gebruikt?
1. Gebruik uitgewerkte personages in plaats van droge bronnen. Een of twee hoofpersonen,
schilder geen uitvoerig portret van iedere figurant.
2. Verhalen spelen op een bepaalde plek en op een bepaald tijdstip. Een goed verhaal beschrijft
de plek en het tijdstip waarop alles gebeurt tot in details.
3. Een verhaal heeft een pakkende structuur.
Verhalen blijven beter hangen dan cijfers.
Hieronder volgen de belangrijkste technieken voor concreet schrijven:
H2 Schrijf concreet
Details, voorbeelden, individuele gevallen en concrete situaties zijn middelen om de lezers een beeld
te laten zien dat hen overtuigt.
Het maakt voor de lezer niet uit of de mensen waarover hij leest echt bestaan of zijn verzonnen.
Beschrijvingen van mensen in romans, journalistieke reportages en psychologische
onderzoeksverslagen hebben twee belangrijke eigenschappen gemeen: ten eerste moeten de lezers
zich er iets bij kunnen voorstellen, ten tweede moeten ze kunnen zien waarop de auteur zijn oordeel
baseert.
Vertonen is dus beter dan vertellen. Vertonen is een elementaire vaardigheid voor iedereen die
schrijft om waarnemingen, ervaringen en oordelen over te brengen. Wel verschilt het belang van
vertonen per genre. Wetenschappelijke artikelen en beleidsrapporten zijn abstracter dan romans.
Uiterst belangrijk is vertonen in de genres waarvan het succes afhangt van de voorstelbaarheid van
het gebodene: reclame, voorlichting, columns, handleidingen, reportages en reisverhalen.
Soms is het beter niet te concretiseren. Gebeurtenissen die in werkelijkheid uren, dagen, maanden of
jaren in beslag kunnen nemen, kunnen op schrift in een paar woorden worden samengevat. Zo wordt
een tekst niet te lang en is het makkelijk hoofd- en bijzaken uit elkaar te houden. Hoever moet men
gaan met het zoeken naar concrete en specifieke woorden, hang af van de behoeften van het
publiek.
Verhalen amuseren, illustreren en overtuigen. Doordat de lezer zich verplaatst naar de verhaalwereld
en zich inleeft in de personages en gebeurtenissen, kan hij vaker makkelijker overtuigd worden. In de
handeling en dialoog gebeuren dingen. En iets wat gebeurt laat een diepere indruk na dan iets wat je
wordt medegedeeld.
In de Amerikaanse journalistiek bestaat de succesvolle stroming narrative journalism. Verschillende
omschrijvingen van het begrip vertelling:
- Iedere schrijftechniek die een diepgeworteld verlangen bij de lezer opwekt om te willen
weten wat er nog staat te gebeuren.
- Een verhaal vertellen op een manier die ervoor zorgt dat de lezer het gevoel heeft alsof hij bij
moeder op schoot zit.
- Het echte werk. Het vlees om de botten van de feiten.
Aan welke eisen moet een meeslepend verhaal voldoen? En welke technieken kunnen worden
gebruikt?
1. Gebruik uitgewerkte personages in plaats van droge bronnen. Een of twee hoofpersonen,
schilder geen uitvoerig portret van iedere figurant.
2. Verhalen spelen op een bepaalde plek en op een bepaald tijdstip. Een goed verhaal beschrijft
de plek en het tijdstip waarop alles gebeurt tot in details.
3. Een verhaal heeft een pakkende structuur.
Verhalen blijven beter hangen dan cijfers.
Hieronder volgen de belangrijkste technieken voor concreet schrijven:
