Verklaringsmodellen 2
Examen: digitaal (40 MC en extra open vragen: vooral toepassingsvragen)
PPT’s is de basis!
Gaat over de 2e dimensie: de psychologie
1. Een model voor pedagogische vaardigheden:
Patterson
Hij zei dat probleemgedrag van de kinderen niet de schuld is van de kinderen of van de ouders, het is
een patroon (die patronen moeten doorbroken worden)
Vaste patronen geven ons voorspelbaarheid en zekerheid waardoor we daaraan willen
vasthouden
Zegt dat er geen stoute kinderen of slechte ouders zijn maar kijken naar de
opvoedingsvaardigheden van de ouders (ipv een pilleke te geven aan de kinderen)
Heeft veel invloed gehad
tripleP (positive parenting program)
STOP-project: Support and Training of Parenting (gaat over grenzen trekken, maakt duidelijk
wat je wil en wat je verwacht ipv te straffen want dat is om u autoriteit te tonen en niet om
gedrag van het kind aan te pakken)
Heeft een behandelingsprogramma uitgewerkt dat specifiek op ouders gericht is:
- ook bruikbaar in opvoedingsleefgroepen
- uit zich op een afdwingtheorie + stelt 5-tal ouderlijke, opvoedkundige vaardigheden voor om
antisociaal gedrag in te perken:
Positieve betrokkenheid
Positieve bekrachtiging
Interpersoonlijke probleemoplossing
Discipline
Monitoring
Welke verklaring voor probleemgedrag?
- Afdwingtheorie
- Negatief proces
- Hoe oplossen? de 5 opvoedkundige vaardigheden
Patterson is vanuit het conditioneringsprincipe: hij dacht wel nog dat de ouders controle moesten
hebben over de kinderen door te straffen, belonen,… Omer (nieuwe autoriteit en geweldloos
verzet) zei dat je geen controle kan hebben op het gedrag van de ander, enkel op die van jezelf (is het
verschil met Patterson)
1.1 De afdwingtheorie of het tirannieke proces en ouderlijke VH
= beschrijving van een proces waardoor kinderen hun zin leren krijgen d.m.v. verschillende soorten
gedragingen. Dwingend hun zin opleggen via…
- Dwinggedrag: zeuren, klagen, woede-uitbarstingen
1
, - Weigergedrag: het ontlopen v/e opdracht of verantwoordelijkheid
Vb. Lotte wil jij mijn broeken korter maken? Nee, ik moet voor school werken
- Eisend gedrag: onmiddellijke behoeftebevrediging willen of blijven aandringen
Onze taak om hier inzicht in de geven aan de ouders (ouders geven vaak toe voor innerlijke rust en
zelf minder stress want als je stress hebt, wil je er van af en dat lukt door toe te geven)
Dwinggedrag ontstaat uit directe interactie tss ouder-kind: ze trainen elkaar erin.
Afdwingtheorie
- KIND
Leert controle uitoefenen op de omgeving: dus het afdwingen niet volledig
afschermen! Dwinggedrag op jonge leeftijd is normaal = manier vh kleine kind om
controle op omgeving te kunnen uitoefenen
zelfbeeld en zelfvertrouwen
Exploratielust
Voordeel aan hun kant krijgen
W pas slecht (onevenwicht) als ouders blijven toegeven en het kind de baas
is
- Ouderlijk begrenzen: corrigerend optreden via…
Tolereren van de frustraties (“ik laat me niet controleren”)
Uitstellen v onmiddellijke wensen: leren verlangen ipv behoeftebevrediging
Correctie gebeurt niet?
terrein breidt uit, het kan op school etc. mislopen, kind leert niet toe te geven, te
onderhandelen, een neen te aanvaarden. Zal moeilijk id markt bij leeftijdsgenoten liggen.
Verliezen zowel ouders als kind: kind w kleine tiran en ouders blijven toegeven EN kind w
door drammerigheid uitgesloten door peers
Gebruik zulke schema’s! Want kan verduidelijkend zijn voor de ouders om in te zien wat er
gebeurt
2
,Niet de bedoeling dat ouders hun kind 100% onder controle krijgen, maar tot 60-70% win-winsituatie
Kunnen scheppen = creëren van inwilligend gedrag vd kinderen! Kinderen: ruimte nodig om
soms voordeel aan hun kant te halen belangrijk v de ontw. Van eigenwaarde + v gevoel
van controle.
Als HV rekening houden met storende factoren die ouderlijk gedrag kunnen beïnvloeden! Zoals de
inmenging van de grootouders
1.2 Een negatief proces en opvoedkundige vaardigheden
Kennis over negatieve processen zorgt dat ze vermeden worden
Gevolgen:
- Gevangen in wederzijdse ergernis: opvoeder kan niks goeds meer zeggen tegen het kind
- Geen inhoud, enkel betrekkingsniveau: gaat over dat de ene boven de ander staat
- Zelf- en controleverlies als opvoeder
Tip: als je voelt als HV dat je stress krijgt door de reacties van een client, niet reageren anders gaat
het erger worden
Negatieve processen kunnen volgens 4 fasen opgebouwd w:
1. Opstart: eenvoudig niet beladen vraag w door jongere als vijandig ervaren
Vb. “hoe was het op school? Wanneer kind binnen loopt in de leefgroep”
2. Men reageert met een negatieve reactie: een reactie waarin een neg. Emotie doorklinkt
Vb. “Laat mij met rust lul”
3. Kickboksen: vh ene woord komt het andere + v men het weet is men i/e zinloze discussie
beland waarbij er niet meer geluisterd w.
3
, 4. Agressie & irritatie: er vallen klappen, bui blijft hangen + iedere betrokkene weet dat er niet
veel nodig zal zijn om weer los te barsten.
Gaat minder om dwinggedrag + minder om winst te boeken. Maar roept gevoelens van irritatie
overheersen. Er ontstaat een spiraal van wederzijdse allergie waarin beide vervormd beeld van
elkaar opbouwen!
opvoeder verliest gezag en dus positie: gaat niet over inhoud, maar om wie het v het
zeggen heeft!
Jongere met gedragsproblemen heeft scheefgroei gekend. moet rechtgetrokken w, maar lukt niet
met ‘hij/zij moet maar luisteren’ of ‘ik zal hem/haar een leren luisteren’.
missen soepelheid, houden onvoldoende rekening met anderen + verwachten teveel een
onmiddellijke inwilliging van hun wensen.
1.3 Ouderlijke en opvoedkundige VH (5 vaardigheden van
patterson)
Hier wordt besproken wat de
verschillende wijzen zijn waarop
gedragsmoeilijkheden tot
uiting kunnen komen
doorheen de ontwikkeling
van kinderen en jongeren.
Het coercief gedragspatroon
tussen kind en ouders uit de
kleutertijd en lagere school
kan worden uitgebreid naar
de interactie met andere
volwassenen en in de
adolescentie kan worden
uitgebreid naar antisociaal
gedrag
Fase 1 gaat voornamelijk
binnen het gezin. Het kind
wordt in de kleuterschool
ongehoorzaam en verzet zich
hierdoor traint het
onafhankelijkheid. Wanneer
4
Examen: digitaal (40 MC en extra open vragen: vooral toepassingsvragen)
PPT’s is de basis!
Gaat over de 2e dimensie: de psychologie
1. Een model voor pedagogische vaardigheden:
Patterson
Hij zei dat probleemgedrag van de kinderen niet de schuld is van de kinderen of van de ouders, het is
een patroon (die patronen moeten doorbroken worden)
Vaste patronen geven ons voorspelbaarheid en zekerheid waardoor we daaraan willen
vasthouden
Zegt dat er geen stoute kinderen of slechte ouders zijn maar kijken naar de
opvoedingsvaardigheden van de ouders (ipv een pilleke te geven aan de kinderen)
Heeft veel invloed gehad
tripleP (positive parenting program)
STOP-project: Support and Training of Parenting (gaat over grenzen trekken, maakt duidelijk
wat je wil en wat je verwacht ipv te straffen want dat is om u autoriteit te tonen en niet om
gedrag van het kind aan te pakken)
Heeft een behandelingsprogramma uitgewerkt dat specifiek op ouders gericht is:
- ook bruikbaar in opvoedingsleefgroepen
- uit zich op een afdwingtheorie + stelt 5-tal ouderlijke, opvoedkundige vaardigheden voor om
antisociaal gedrag in te perken:
Positieve betrokkenheid
Positieve bekrachtiging
Interpersoonlijke probleemoplossing
Discipline
Monitoring
Welke verklaring voor probleemgedrag?
- Afdwingtheorie
- Negatief proces
- Hoe oplossen? de 5 opvoedkundige vaardigheden
Patterson is vanuit het conditioneringsprincipe: hij dacht wel nog dat de ouders controle moesten
hebben over de kinderen door te straffen, belonen,… Omer (nieuwe autoriteit en geweldloos
verzet) zei dat je geen controle kan hebben op het gedrag van de ander, enkel op die van jezelf (is het
verschil met Patterson)
1.1 De afdwingtheorie of het tirannieke proces en ouderlijke VH
= beschrijving van een proces waardoor kinderen hun zin leren krijgen d.m.v. verschillende soorten
gedragingen. Dwingend hun zin opleggen via…
- Dwinggedrag: zeuren, klagen, woede-uitbarstingen
1
, - Weigergedrag: het ontlopen v/e opdracht of verantwoordelijkheid
Vb. Lotte wil jij mijn broeken korter maken? Nee, ik moet voor school werken
- Eisend gedrag: onmiddellijke behoeftebevrediging willen of blijven aandringen
Onze taak om hier inzicht in de geven aan de ouders (ouders geven vaak toe voor innerlijke rust en
zelf minder stress want als je stress hebt, wil je er van af en dat lukt door toe te geven)
Dwinggedrag ontstaat uit directe interactie tss ouder-kind: ze trainen elkaar erin.
Afdwingtheorie
- KIND
Leert controle uitoefenen op de omgeving: dus het afdwingen niet volledig
afschermen! Dwinggedrag op jonge leeftijd is normaal = manier vh kleine kind om
controle op omgeving te kunnen uitoefenen
zelfbeeld en zelfvertrouwen
Exploratielust
Voordeel aan hun kant krijgen
W pas slecht (onevenwicht) als ouders blijven toegeven en het kind de baas
is
- Ouderlijk begrenzen: corrigerend optreden via…
Tolereren van de frustraties (“ik laat me niet controleren”)
Uitstellen v onmiddellijke wensen: leren verlangen ipv behoeftebevrediging
Correctie gebeurt niet?
terrein breidt uit, het kan op school etc. mislopen, kind leert niet toe te geven, te
onderhandelen, een neen te aanvaarden. Zal moeilijk id markt bij leeftijdsgenoten liggen.
Verliezen zowel ouders als kind: kind w kleine tiran en ouders blijven toegeven EN kind w
door drammerigheid uitgesloten door peers
Gebruik zulke schema’s! Want kan verduidelijkend zijn voor de ouders om in te zien wat er
gebeurt
2
,Niet de bedoeling dat ouders hun kind 100% onder controle krijgen, maar tot 60-70% win-winsituatie
Kunnen scheppen = creëren van inwilligend gedrag vd kinderen! Kinderen: ruimte nodig om
soms voordeel aan hun kant te halen belangrijk v de ontw. Van eigenwaarde + v gevoel
van controle.
Als HV rekening houden met storende factoren die ouderlijk gedrag kunnen beïnvloeden! Zoals de
inmenging van de grootouders
1.2 Een negatief proces en opvoedkundige vaardigheden
Kennis over negatieve processen zorgt dat ze vermeden worden
Gevolgen:
- Gevangen in wederzijdse ergernis: opvoeder kan niks goeds meer zeggen tegen het kind
- Geen inhoud, enkel betrekkingsniveau: gaat over dat de ene boven de ander staat
- Zelf- en controleverlies als opvoeder
Tip: als je voelt als HV dat je stress krijgt door de reacties van een client, niet reageren anders gaat
het erger worden
Negatieve processen kunnen volgens 4 fasen opgebouwd w:
1. Opstart: eenvoudig niet beladen vraag w door jongere als vijandig ervaren
Vb. “hoe was het op school? Wanneer kind binnen loopt in de leefgroep”
2. Men reageert met een negatieve reactie: een reactie waarin een neg. Emotie doorklinkt
Vb. “Laat mij met rust lul”
3. Kickboksen: vh ene woord komt het andere + v men het weet is men i/e zinloze discussie
beland waarbij er niet meer geluisterd w.
3
, 4. Agressie & irritatie: er vallen klappen, bui blijft hangen + iedere betrokkene weet dat er niet
veel nodig zal zijn om weer los te barsten.
Gaat minder om dwinggedrag + minder om winst te boeken. Maar roept gevoelens van irritatie
overheersen. Er ontstaat een spiraal van wederzijdse allergie waarin beide vervormd beeld van
elkaar opbouwen!
opvoeder verliest gezag en dus positie: gaat niet over inhoud, maar om wie het v het
zeggen heeft!
Jongere met gedragsproblemen heeft scheefgroei gekend. moet rechtgetrokken w, maar lukt niet
met ‘hij/zij moet maar luisteren’ of ‘ik zal hem/haar een leren luisteren’.
missen soepelheid, houden onvoldoende rekening met anderen + verwachten teveel een
onmiddellijke inwilliging van hun wensen.
1.3 Ouderlijke en opvoedkundige VH (5 vaardigheden van
patterson)
Hier wordt besproken wat de
verschillende wijzen zijn waarop
gedragsmoeilijkheden tot
uiting kunnen komen
doorheen de ontwikkeling
van kinderen en jongeren.
Het coercief gedragspatroon
tussen kind en ouders uit de
kleutertijd en lagere school
kan worden uitgebreid naar
de interactie met andere
volwassenen en in de
adolescentie kan worden
uitgebreid naar antisociaal
gedrag
Fase 1 gaat voornamelijk
binnen het gezin. Het kind
wordt in de kleuterschool
ongehoorzaam en verzet zich
hierdoor traint het
onafhankelijkheid. Wanneer
4
